Przydatność 60%

Obraz J. Mahoffera "Dziwny ogród" i wiersz L. Staffa "Ogród przedziwny" - analiza porównawcza.

Autor:

Dwie wizje ogrodów szczęścia. Analiza i interpretacja porównawcza obrazu J. Mahoffera „Dziwny ogród” i wiersza L. Staffa „Ogród przedziwny”.

Wiersz Leopolda Staffa „Ogród przedziwny” i obraz Józefa Mahoffera „Dziwny ogród” ukazują nam cudowne krainy szczęścia, w których możemy zapomnieć o bólu i wszelkich troskach. Obaj artyści żyli w epoce Młodej Polski, w której ważnym nurtem był impresjonizm. Charakteryzował się on maksymalnym zbliżeniem do natury, impresjoniści starali się uchwycić chwilowe wrażenie optyczne, dążyli do oddania kolorystycznego efektu przedmiotu.

Jednym z czołowych przedstawicieli Młodej Polski był Józef Mehoffer, malarz o niezwykłej wrażliwości na dekoracyjne walory obrazu i uprawiający szereg dyscyplin artystycznych.

Jedną z najbardziej zagadkowych, pod względem symboliki, jest kompozycja „Dziwny ogród”. Obraz przedstawia rozbawionych ludzi podczas spaceru w ogrodzie. Na pierwszym planie widoczny jest mały, nagi chłopiec, o jasnych włosach, skąpany w promieniach słońca, a w dłoniach trzyma długie i barwne kwiaty. W cieniu wielkiego i rozłożystego drzewa stoi kobieta, zapewne matka chłopca. Ubrana jest w długą, granatową suknię, i ogromny kapelusz tego samego koloru, chroni się od słońca pod ciężkimi od owoców gałęziami. Świetlistymi barwami jaśnieje wyolbrzymiona ważka o złocistych skrzydłach unosząca się na tle zwartych koron dojrzałych jabłoni. Przykuwa ona wzrok równie nieodparcie, jak mały nagi chłopiec, lecz zakłóca sielankowy nastrój panujący na obrazie. W tle widać trzecią postać, kobietę ubraną w czerwono-białą suknię.

Podobne motywy odnajdujemy w liryce Leopolda Staffa, który głosił ideę aktywnego życia w zgodzie z naturą. Jego zapatrywania światopoglądowe odnajdujemy w wierszu „Ogród przedziwny”. Wiersz jest aluzją do płótna Mehoffera, jednakże wyraźnie zaznaczona jest odmienność ogrodu Staffa, poprzez zmianę tytułu. W pierwszej zwrotce podmiot liryczny ujawnia się czytelnikowi jako mieszkaniec przedziwnego ogrodu. Lecz nie mieszka on tam sam; towarzyszą mu dzieci, ptaki i pracowite pszczoły. Ziemię wyściela wypielęgnowana trawa, po której z uśmiechem przechadzają się mieszkańcy przedziwnego ogrodu. W ogrodzie znajduje się także cudowne, bijące z głębi ziemi źródełko wokół, którego rosną wyłącznie piękne kwiaty, zazwyczaj róże, które kwitną przez cały rok nie tracąc swej woni. W powietrzu cały czas latają ptaki niosąc dobrą nowinę i śpiew. W ogrodzie są też ule, w których mieszkają pracowite pszczoły. Z ostatniej zwrotki dowiadujemy się, że mieszkańcy muszą pielęgnować ogród, plewiąc osty i chwasty, które wyrastając z ziemi psują wizerunek ogrodu.
Obie wizje sielankowych ogrodów przepełnione są różnorakimi symbolami.

Ogród Mehoffera kojarzony jest ze spokojem, bezpieczeństwem, szczęściem i życiem. Nagi chłopiec, o jasnych włosach, jest znakiem beztroski i niewinności, a kwiaty w jego dłoniach symbolizują piękno i jego nietrwałość. Stojąca na drugim planie kobieta to uosobienie miłości i bezpieczeństwa. Bogate w owoce i chylące się od ciężaru ku ziemi drzewa są symbolem dostatku. Oplatające pnie drzew girlandy kwiatów symbolizujące bujność natury. Całość jest obrazem niezwykłej, sielankowej krainy Edenu bądź Arkadii utożsamianych ze szczęściem i radością. Spokój ten burzy nienaturalnych rozmiarów ważka. Intryguje obserwatora, stając się zapowiedzią nieokreślonego bliżej niebezpieczeństwa, śmierci i przemijania. Obraz zachwyca siłą barw i finezją linii, nasycony jest radosnymi emocjami. W harmonijną całość łączy porządek ludzi z porządkiem natury.

U Staffa pojawiają się kwiaty, które są odzwierciedleniem przemijającego piękna, dzieci natomiast- spontaniczności, niewinności i naiwności. Krzew oliwny rosnący nad strumieniem jest symbolem pokoju, a wodotrysk- życia i energii. Róże są znakiem miłości, a wers,:

„Obwiązujemy lnem ciernie,
By nie raniły nam dłoni.”

oznacza cierpienie, które możemy uniknąć. Ptaki, budzące śpiewem ze snu, to nawiązanie do postaci świętego Franciszka z Asyżu. Przywołują one motyw ogromniej miłości, która ogarnia wszystkich. Pszczoły symbolizują dostatek i szczęście, słowa:

„I mamy tu ule bartnicze,
Co każą w pszczół nam iść ślady”

przypominają nam „krainę mlekiem i miodem płynącą”. Wszechobecna zieleń jest odbiciem natury i prostoty, a chwasty i osty symbolizują zło i grzech.

Józef Mehoffer wniósł do swojego obrazu zachwyt nad zmysłowym pięknem natury, mistrzowsko zespolił bogactwo dźwięcznych, nasyconych barw i giętkość konturów. Wrażliwie podszedł do zmienności światła i barw, słoneczne refleksy zmieniają się w złociste plamy ślizgające się po murawie i pniach drzew, twarze modelek jarzą się tonacjami różu zgaszonego w partiach cienia zieleniami i błękitami. Bezruch zadumanych postaci, zestawionych z wyizolowanym wycinkiem natury

Utwór Staffa natomiast, jest próbą odnalezienia sensu ludzkiego życia. Oprócz elementów symbolizmu i franciszkanizmu, odnajdujemy w nim także cechy filozofii stoickiej. Staff uważa naturę za nauczycielkę prostego i cnotliwego życia, oznaczającego pogodzenie się z tym, co przyniesie los.

Zarówno płótno Mehoffera, jak i wiersz Staffa są znakomitymi przykładami młodopolskiego symbolizmu. Pomiędzy dziełami widoczne są jednak drobne różnice. Opis liryczny ogrodu jest bardziej szczegółowy i bogatszy w symbole. Staff ponadto nawiązał do postawy franciszkańskiej, wspominając o miłości wszechogarniającej i postaci świętego Franciszka poprzez „rój ptaków (...) uczący ... nas iść między ludzi z dobrą nowiną i śpiewem.” Odmienny jest także tytuł wiersza: „Ogród przedziwny”, Staff dzięki temu podkreśla swoją indywidualność.

W obu dziełach widoczne są liczne podobieństwa. Zarówno w wierszu, jak i na płótnie, można dostrzec powtarzające się motywy symboliczne: ogród, kwiaty, dzieci, trawa i krzewy. Oba dzieła ukazują sielankowy ogród, Eden, lub krainę szczęścia, Arkadię. Twórcy przekazują nam jak należy żyć, jakie cele trzeba w życiu przyjąć, aby osiągnąć szczęście. A szczęściem dla obu twórców i z pewnością dla nas wszystkich byłby powrót do Matki- Natury. Powrót do Raju, do Arkadii, z których niestety wypędzono nas już dawno.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 106
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie