Celestyn Freinet

Celestyn Freinet był jednym z największych pedagogów –nowatorów XX w. Życie jego nie było łatwe. Urodził się 15.x.1896 roku w wiosce prowansalskiej Gars w biednej rodzinie. Nie ukończył szkoły nauczycielskiej .Uczestniczył w I Wojnie Światowej. Stracił na niej zdrowie; zachorował na płuca. Wiedząc o swojej chorobie podejmuje decyzje, że będzie żył krótko, a pożytecznie.
Obejmuje pracę nauczyciela w małej wiosce oddalonej 60 km od Nicei, która miała stać się kolebką wielkiego Ruchu Pedagogicznego Nowoczesnej Szkoły. Nie był przygotowany do zawodu nauczycielskiego ,dlatego też postanawia opierać się na obserwacji swych uczniów ,na poznawanie ich zainteresowań, na ich reakcjach i wypowiedziach. Codziennie wyprowadza dzieci z dużych ścian szkoły, na krótkie wycieczki, umożliwiając im obserwowanie przyrody i zbieranie informacji o otaczającym ich świecie. Po powrocie do klasy trwa dyskusja na temat spostrzeżeń, na tablicy zapisywane są zdaniami ich relacje. Dzieci chętnie czytają i przepisują. I Freinet w dalszej swojej pracy wpada na pomył, że za pomocą czcionek drukarskich i prostej prasy dzieci powielają ułożone przez siebie pomysły przesyłają do innej szkoły, skad w odpowiedzi otrzymują opowiadania wydrukowane przez kolegów. To inspiruje dzieci do czytania i pisania. Poprawiają się w matematyce, przyrodzie, uzyskują dobre wyniki.
Wprowadził różnorodne ,,techniki szkolne,, .Wśród znanych technik Freinet’a znajdujemy różnorodne formy swobodnej ekspresji, swobodne teksty dzieci, doświadczenie poszukujące.
Pierwsze zajęcia związane z ekspresja słowną odbywają się już w przedszkolach. Dziecko poznawało przedmioty, zjawiska, zachodzące zwiazki. Spontaniczne wypowiedzi dzieci przedszkolnych są pierwszym swobodnym tekstem, który zapisuje się na tablicy.
W klasach freinetowskich dużo miejsca zajmuje ekspresja plastyczna w formie :malarstwa, grafiki, rzeźby.
Ekspresja we wszystkich postaciach dziecka stosowana na co dzień jest najlepszym środkiem nawiązania kontaktu z uczniem.
Freinet wprowadza techniki swobodnych tekstów, opiera się na swobodnej ekspresji słownej dziecka, którą Freinet wysunął na pierwsze miejsce. Przywiązywał ogromną rolę do twórczego myślenia i kształcenia dziecka. Język jego zdaniem wyraża nie tylko wewnętrzne przeżycia ,ale jest przede wszystkim narzędziem komunikacji społecznej oraz narzędziem poznawczym świata
Doświadczenie poszukujące-to rozwiązywanie róźnorodnych problemów w zakresie wszystkich przedmiotów nauczania, ćwiczeń, umiejętności szkolnych za pomocą fiszek, referatów, opracowań tematycznych na podstawie informacji z róźnych żródeł.
W technice swobodnych tekstów dzieci znajdujemy zródło do nauki języka ojczystego, jako źródła poznania dziecka a także punkt wyjścia do zainteresowań.(drukarnia ,gazetka szkolna)
Podstwaowe założenia koncepcji pedagogicznej sformułował C.Frenet w książce
,, L Ecde Moderne Franccisce,,. Twierdził on, że celem wychowania jest maksymalny rozwój osobowości dziecka w łonie rozumnie pojętej wspólnoty, której służy i która jemu służy.
Wynikiem wychowania ma być doprowadzenie dziecka przyszłego obywatela, do pełnego rozumienia swej odpowiedzialności za kształtowanie własnej przyszłości i przyszłości społeczeństwa w którym przyjdzie mu żyć. Dla spełnienia nadrzędnego celu niezbędne są według Freineta warunki .Po pierwsze ważne jest współdziałanie nauczyciela z uczniami i uczniów miedzy sobą w obrębie kolektywu, któremu każdy służy i z którego usług korzysta
Po drugie prawidłowe układanie stosunków w klasie opartych na szacunku do dziecka, dla jego swobodnej ekspresji i osobowości. Po trzecie bliska współpraca z najbliższym środowiskiem przyrodniczym i społecznymi innymi szkołami. Nie mniej ważne jest uzasadnione umotywowanie wysiłków ,jakie dziecko podejmuje i stwarzanie mu poczucia bezpieczeństwa oraz posługiwanie się nowoczesnymi narzędziami i technikami. Trzeba powiedzieć, że w pedagogice Freineta kluczową role odgrywają:
Swobodna twórczość uczniów(formy artystyczne i praktyczne)
Wykorzystywanie ekspresji dziecka(wyzwalanie postaw twórczych w różnych dziedzinach życia).
Freinet jest zdecydowanym przeciwnikiem ,,szkoły tradycyjnej,, .Chciał aby kształcenie było swobodne, naturalne, ekspresyjne.
Chodzi o takie kształcenie, które zapewnia dziecku oderwanie od leków i napięć związanych z nauką.
Freinet postawił cele wychowania i nauczania. Są to:
Ukształtowanie z dziecka człowieka jutra moralnego, uspołecznienie jako człowieka świadomego swych praw i obowiązków
Wychowanie dziecka na człowieka inteligentnego badacza, twórcę, matematyka, muzyka, artystę
Moralną drogą uczenia się wcale nie jest przyswajanie przez wykład i pokaz, ale ,,doświadczenia poszukujące,, -swobodna ekspresja
Nauka powinna być żywa,w której pamięć odgrywa rolę pomocniczą, przyswojenie wiedzy odbywa się wbrew temu, co nieraz sądzi się poprzez wyuczenie reguł i prawideł
Zgodnie z powyższymi założeniami Freinet wprowadził różnorodne interesujące zajęcia pozwalające na uaktywnianie uczniów. Dawna klasa została przekształcona w wielokierunkową i ruchliwą pracownie.
W koncepcji swej Freinet uwzględniał rozwój dziecka autentyczny, naturalny sposób bycia. Wielki nacisk położył na obserwację i poznanie dziecka na tle jego warunków środowiskowych. Odrzucił skrajny biologizm, zachowując jednak zasadę rozwijania uzdolnień ,zainteresowań i zamiłowań, przy jednoczesnym korygowaniu niepożądanych postaw.




Bibliografia:
H.Semenowicz ,,Freinet w Polsce,,W-wa 1980r.
A.Kargulowa i B.Kollek,,Pedagogika Freinet ‘a na dziś’’ Zielona góra 1992 r.
W.Frankiewicz,,Technika swobodnych tekstów jako metoda kształcenia myślenia twórczego,, W-wa 1983r.

Anna Zellma
WYKORZYSTANIE TECHNIK FREINETA W KATECHIZACJI DZIECI W WIEKU WCZESNOSZKOLNYM

Współcześnie Kościół zachęca katechetów do stosowania zróżnicowanych metod pracy dydaktyczno-wychowawczej, wypracowanych przez nauki pedagogiczne i nauki o komunikacji oraz uwzględniania przy tym licznych i znacznych osiągnięć katechetyki współczesnej. Wskazuje się tu na potrzebę poszukiwania takich sposobów pracy katechetycznej, które dostosowane do wieku katechizowanych pobudzą wszystkie ich sfery osobowości, a tym samym przyczynią się do samodzielnego myślenia i działania.

W efektywnej katechizacji dzieci w wieku wczesnoszkolnym istotną pomocą mogą okazać się techniki Celestyna Freineta. [ 1 ] Chcąc ukazać konkretne propozycje metodyczne, jakie wypracował wspomniany pedagog, należy najpierw omówić główne elementy jego koncepcji pedagogicznej, a następnie poddać analizie podstawowe techniki przez niego opracowane, zwracając przy tym uwagę na zastosowanie tych propozycji w katechezie wczesnoszkolnej.
GŁÓWNE ELEMENTY KONCEPCJI PEDAGOGICZNEJ FREINETA [ 2 ]

Wypracowana przez Freineta koncepcja pedagogiczna wypływa z istniejących sprzeczności między teorią a praktyką. Jej podstawę stanowi dążenie do wyzwolenia autentycznego zainteresowania uczniów. Stąd też Freinet uwzględniał w swym programie rozwój, potrzeby i naturalny sposób bycia dziecka. Położył przy tym akcent na obserwację, poznanie dziecka na tle jego warunków środowiskowych, indywidualizację, zamiłowania, uzdolnienia, swobodną działalność dziecka. [ 3 ]

Zdaniem Freineta w procesie wychowania i nauczania należy przede wszystkim kierować się zasadą indywidualizacji przy jednoczesnym korygowaniu niepożądanych postaw typu aspołecznego. Tylko w ten sposób możliwa staje się pomoc wychowankowi w integralnym rozwoju osobowości i doprowadzenie go do odkrycia pełnego rozumienia swej odpowiedzialności za kształtowanie własnej przyszłości i przyszłości społeczeństwa, w którym będzie żył i podejmował konkretne inicjatywy. [ 4 ]

Analizując pedagogikę Freineta można zauważyć, że do jej podstawowych elementów autor zalicza: swobodną ekspresję, metody naturalne, wychowanie przez pracę i spółdzielcze formy samorządności uczniów. Przy czym kluczowym zagadnieniem jest swobodna twórczość uczniów, znajdująca swój wyraz w różnych formach ekspresji artystycznej i praktycznej działalności.

Wychowawca, chcąc wyzwolić w wychowankach postawę twórczą w odniesieniu do różnych dziedzin życia, powinien - zdaniem Freineta - umożliwiać im zarówno ekspresję słowną w postaci swobodnych tekstów, gazetki szkolnej, korespondencji międzyszkolnej, żywego teatru czy poezji, jak i ekspresję artystyczną. Ta ostatnia może bowiem zaspokoić wiele potrzeb psychicznych dziecka, wyrównać jego niedosyt uczuciowy i pomóc w osiągnięciu sukcesu.

Ważne są tu, jak stwierdza Freinet, także metody naturalne, czyli odpowiadające naturalnym właściwościom i potrzebom dziecka. Powinny one zastąpić metody tradycyjne.

Obok tego, zdaniem Freineta, nie może zabraknąć wychowania przez pracę. Służy ono zaspokajaniu potrzeby własnej aktywności dziecka i pomaga w przygotowaniu go do twórczego udziału w pracy środowiska, a przy tym kształtuje postawę szacunku dla ludzkiego trudu. [ 5 ] Co więcej, wychowanie przez pracę jest integralnie złączone z zabawą i jako takie pomaga dziecku w poznawaniu świata, swoich możliwości. Ważne jest tu, by dziecko mogło zdobywać samodzielne doświadczenia w toku różnorodnej działalności oraz miało możliwość przeżyć wynikających z własnego wysiłku. [ 6 ]

W swojej koncepcji Freinet zwraca uwagę na samorządną organizację życia w klasie. Stwierdza przy tym, że wspólne działania poszczególnych osób, przynależących do zespołu klasowego, pomagają we wzajemnym poznaniu, we współdziałaniu, uczą zespołowego planowania i oceniania, współdecydowania i współodpowiedzialności, a tym samym wspomagają proces kształtowania dojrzałej osobowości. [ 7 ]

Tak określone główne założenia uwzględniają psychofizyczne predyspozycje dzieci w młodszym wieku szkolnym. Tym samym wskazane jest ich wykorzystanie w toku edukacji realizowanej wśród uczniów klas początkowych. Należy jednak pamiętać - o czym przypominał sam Freinet - że ta koncepcja nie jest systemem zamkniętym ani sztywną metodą i wymaga ze strony wychowawców postawy twórczej oraz posługiwania się nowymi technikami pracy szkolnej.
PODSTAWOWE TECHNIKI FREINETA W KATECHEZIE WCZESNOSZKOLNEJ [ 8 ]

Freinet na miejsce metod szkoły tradycyjnej wprowadził różnorodne zajęcia pozwalające uaktywnić uczniów i nazwał je "technikami szkolnymi". Podkreślał, że świadomie unika sformułowania "metoda", gdyż pojęcie "technika" obejmuje zarówno metodę, jak i urządzenia, narzędzia oraz osoby, które posługują się określonymi narzędziami. Uważał też, że "metoda" jest pojęciem podrzędnym wobec "techniki", a każda "technika" szkolna wymaga sprzyjających warunków środowiskowych, odpowiednich urządzeń, narzędzi oraz twórczych nauczycieli.

Podstawową techniką, jaką proponuje Freinet, jest gazetka szkolna, bazująca na swobodnych tekstach uczniów. Treść tych tekstów jest uwarunkowana przeżyciami dziecka związanymi z jego życiem w środowisku i ma charakter społeczny. Dziecko za pośrednictwem tej techniki może rozwijać w sobie poczucie odpowiedzialności za własne wypowiedzi i wyzwalać w sobie inwencję twórczą. Ważna jest tu rola nauczyciela, który powinien z szacunkiem i zainteresowaniem podchodzić do każdego tekstu i stwarzać wszystkim szanse na opublikowanie go w gazetce szkolnej. Niekiedy taki tekst wymaga wspólnej korekty, tak od strony merytorycznej, jak i formalnej, czy też budowy stylistycznej, prawidłowości gramatycznej i ortograficznej. W toku tej pracy uczniowie maja możliwość nabywania umiejętności formułowania argumentów, słuchania rozmówców, wyciągania wniosków. Przy czym decydujące jest, zdaniem Freineta, powielanie i przekazywanie swobodnych wypowiedzi dzieci.

W katechezie wczesnoszkolnej można zastosować tę technikę do napisania tekstów inspirowanych udziałem w liturgii, nabożeństwie, czy też zachęcić uczniów do ekspresji własnych przemyśleń na temat poznanych prawd wiary chrześcijańskiej, oraz do wyrażania własnej wrażliwości na różne sposoby obecności Boga w życiu i w otaczającym świecie. Takie teksty mogą być zilustrowane przez dzieci i umieszczone w gazetce szkolnej, czy też w gazetce parafialnej. Dodatkową pomocą jest tu ścienna gazetka, która znajduje się w sali katechetycznej czy w gablocie na korytarzu.

Dokonując wyboru tekstów, warto uwzględniać sugestie uczniów i zachęcić ich do oceny prac kolegów. Takie zespołowe ocenianie i dokonywanie wyboru najlepszych prac integruje zespół klasowy, uczy szacunku dla wysiłku innych, a tym samym wspomaga proces budowania wspólnoty katechetycznej.

Obok swobodnego tekstu, Freinet proponował swobodną ekspresję plastyczną, zauważając przy tym związek między tymi dwiema kategoriami ekspresji. Proponował także rozszerzenie tej ekspresji na takie dziedziny, jak: muzyka, teatr i taniec. Każda z tych form ekspresji umożliwia dziecku swobodną twórczość, która z kolei uwalnia dziecko od napięć psychicznych i pomaga w wyrażaniu własnych reakcji, cech szczegółowych, przeżyć, a nawet atmosfery panującej w środowisku rodzinnym. Dzięki temu nauczyciel może poznać bliżej ucznia i nawiązać z nim bliższy kontakt. Poza tym uczniowie, obserwując prace kolegów mogą dostrzec różne sposoby wyrażania własnych przeżyć i mają możliwość wyrabiania w sobie kryteriów oceny dzieł sztuki. Z kolei teatr, obok tak określonych celów, może także spełniać rolę terapeutyczną czy reedukacyjną, szczególnie w przypadkach długotrwałych, a często zahamowanych napięć psychicznych. Każda z tych ekspresji, niezależnie od jej specyfiki i jakości indywidualnych doświadczeń uczniów, pomaga w kształtowaniu odpowiedzialności za dzieła.

Tak określona technika posiada istotne znaczenie dla katechezy realizowanej wśród uczniów klas początkowych. Pozwala ona katechecie na poznanie dzieci, ich środowiska, doświadczeń. Ważne jest tu jednak wytworzenie odpowiedniego klimatu i nastroju wyzwalającego zaufanie we własne siły oraz motywowanie do podejmowania takiej formy pracy. Inspiracją do różnych form ekspresji plastycznej mogą być religijne utwory muzyczne, inscenizacje, opowiadania biblijne, przeżycia osobiste, celebrowanie świąt w gronie rodzinnym i pielgrzymki. Z kolei do inscenizacji mogą posłużyć krótkie, odpowiednio dobrane do możliwości percepcyjnych dziecka teksty biblijne.

Na szczególną uwagę zasługuje korespondencja międzyszkolna. Technika ta polega na wymianie: listów, zbiorowych lub indywidualnych prac dzieci, albumów tematycznych, gazetek szkolnych. Zastosowanie korespondencji międzyszkolnej stanowi nie tylko naturalną motywację do zbierania informacji i układania ciekawych opowiadań, ale także pomaga w nawiązaniu kontaktów i przyjaźni między dziećmi różnych okolic, a nawet odległych krajów, a przez to uczy szacunku dla obyczajów i zainteresowań innych niż własne. Pomaga zatem w kształtowaniu postaw dialogu.

Wykorzystanie tej metody w katechezie służy zarówno nawiązaniu kontaktów z osobami zamieszkującymi na terenie innych diecezji, jak i budowaniu wspólnoty w diecezji macierzystej. Pozwala także na kontakt ze wspólnotami kościelnymi znajdującymi się na obszarach misyjnych, a przez to pomaga w budowaniu wspólnoty eklezjalnej, kształtowaniu świadomości przynależności do Kościoła powszechnego i doświadczaniu "jedności w różnorodności". Wskazane jest tu wykorzystanie zdobyczy techniki, celem nagrania głosów korespondentów lub zapisania na taśmie fragmentów z życia klasy. Z kolei otrzymywaną korespondencję można wykorzystać w toku zajęć katechetycznych, jako środek dydaktyczny służący przybliżaniu uczniom określonych treści.

Na uwagę zasługują również "doświadczenia poszukujące", w których po wielokrotnym powtórzeniu prób uwieńczonych sukcesem pojawia się, jako element wtórny, świadomość doznanych wrażeń zmysłowych i posługiwanie się nimi w sposób celowy i zamierzony. Chcąc nabyć tak określone doświadczenie, należy posługiwać się metodami umożliwiającymi samodzielne dochodzenie do wiedzy, a w sposób szczególny metodami problemowymi i praktyczną realizacją zadań wytwórczych oraz różnego rodzaju ćwiczeniami. Terenem owych doświadczeń poszukujących jest przede wszystkim najbliższe środowisko wokół szkoły: dzielnica, miasto, wieś, parafia. Później może także stanowić je miejsce, do którego klasa udała się na wycieczkę.

Elementem szczególnie charakterystycznym w uczeniu się "techniką doświadczeń poszukujących" jest kartoteka fiszek problemowych, zwanych również poszukującymi, przewodnimi, albo kartoteka pracy ucznia. Każda z tych kartotek winna zawierać pewną liczbę poleceń do wykonania w związku z określonym tematem, a także źródło informacji. Do materiałów źródłowych można zaliczyć: fotografie, fragmenty tekstów źródłowych, referaty, wywiady, albumy, filmy, przezrocza, materiały reklamowe, reprodukcje, prospekty. Ważne jest tu, by nauczyciel gromadził i porządkował materiały razem z uczniami. Stąd też należy najpierw zachęcać uczniów do zbierania materiałów o okolicy, w której się znajdują czy też, w której mieszkają. Pomocą mogą okazać się realizowane w grupach obserwacje otoczenia i wywiady z mieszkańcami konkretnej miejscowości. Zebrany materiał wymaga jednak opracowania: opisania, opatrzenia ilustracjami oraz przygotowania do publicznej prezentacji. Dopiero tak zredagowany materiał daje produkt finalny w postaci na przykład albumu, przewodnika...

Technika doświadczeń poszukujących posiada istotną wartość dla katechezy wczesnoszkolnej. W sposób szczególny powinna być zastosowana w toku czynności zmierzających do zgromadzenia różnych informacji związanych z życiem wspólnoty parafialnej, diecezjalnej, czy też obserwacji faktów, zjawisk społecznych związanych z rokiem liturgicznym. Dzięki tej technice możliwe staje się aktywizowanie w sposób celowy uczniów, wdrażanie ich do samodzielnego poszukiwania i odkrywania treści, wykonywania określonych zadań, a przy tym dokonuje się rozbudzanie zainteresowań i świadomy udział uczniów we współtworzeniu katechezy oraz nabywanie umiejętności formułowania trafnych wniosków i spostrzeżeń.

Zaprezentowane techniki C. Freineta są jedną z propozycji unowocześnienia pracy katechetycznej realizowanej wśród uczniów będących na etapie edukacji wczesnoszkolnej. Warto korzystać z powyższych propozycji, zwłaszcza w sytuacji, gdy katechizowani posługują się nimi w toku innych zajęć szkolnych. Należy tu pamiętać, że techniki Freineta są tylko "narzędziem w ręku katechety". Tym samym wymagają umiejętnego korzystania z nich. Każda bowiem metoda powinna być odpowiednio wkomponowania w cały proces katechetyczny, powiązana z wewnętrzną strukturą katechezy tak, by stanowiła pomoc w spotkaniu ucznia z Bogiem i zainicjowaniu rozwoju wiary.

Anna Zellma - dr katechetyki, wykładowca na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

1 Niektóre z wymienionych w opracowaniu form ekspresji zostały już w literaturze metodycznej odnośnie do katechezy wskazane, chociaż nie w kontekście koncepcji Freineta, zob. np. J. Szpet, Dydaktyka katechezy, Poznań 1999, s. 180 i n.

2 Celestyn Freinet (1896-1966) - pedagog francuski, inicjator tzw. "Szkoły Nowoczesnej" we Francji. Autor takich opracowań, jak np.: Gawędy Mateusza - nowoczesna pedagogika zdrowego rozsądku, Nowoczesna szkoła francuska. Praktyczny poradnik urządzeń materialno-technicznych i organizacji pracy pedagogicznej szkoły ludowej, Niezmienne prawdy pedagogiczne, zob. PWN Leksykon. Pedagogika, red. B. Milerski, B. Śliwierski, Warszawa 2000, s. 69.

3 M. Magda, Wychowawcze założenia pedagogiki Celestyna Freineta, "Wszystko dla szkoły", 3(1997) nr 10, s. 1-2. Por. też, Prawa dziecka w pedagogice Celestyna Freineta, "Życia Szkoły", nr 9/1997, s. 531-535.

4 C. Freinet, Niezmienne prawdy pedagogiczne, Otwock 1993, s. 10n.

5 C. Freinet, Pisma wybrane, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1976.

6 Tamże.

7 Tamże.

8 Opracowując to zagadnienie, wykorzystano zarówno teksty źródłowe, jak i opracowania traktujące o technikach C. Freineta, zob. M. Brzana, Dlaczego Freinet?, "Życie Szkoły", nr 5/1997, s. 265-268; C. Freinet, Rady dla młodych nauczycieli, Cannes 1969; H. Semanowicz, Freinet w Polsce. Próby realizacji koncepcji pedagogicznej C. Freineta w szkole, Warszawa 1980; R. Więckowski, Techniki Freineta we współczesnej edukacji wczesnoszkolnej, "Życie Szkoły", nr 1/1998, s. 3-6.
[11:01:32] Mike napisał(a):Technika Celestyna Freineta w pracy dydaktyczno - wychowawczej

Zgodnie ze swoimi założeniami i określonym celem wychowania i nauczania C. Freinet w miejsce tradycyjnych metod wprowadził różnorodne interesujące zajęcia, pozwalające na maksymalne uaktywnienie każdego ucznia. Tradycyjne nauczanie podręcznikowe, oparte na autorytecie nauczyciela zastąpił nowymi oryginalnymi formami pracy szkolnej, które nazwał "technikami szkolnymi".

Freinet celowo unikał takich sformułowań, jak "system" czy "metoda". Technika jego zdaniem "obejmuje zarówno metodę, jak i urządzenia, narzędzia oraz ludzi, którzy umieją się nimi posługiwać" (Semenowicz).

W książce "Rady dla młodych nauczycieli" autor pisze: |posługujemy się nazwą "Techniki Freineta", aby pokazać, że nie chodzi nam o jakąś metodę idealną, ale nową technikę pracy szkolnej, której zaletą jest to, iż zrodziła się, przeszła próbę, jest stale ulepszana w praktyce, w codziennej pracy naszych szkół (Łuczak).

Technika ta wymaga sprzyjających warunków środowiskowych, odpowiednich urządzeń i narzędzi oraz dobrze przeszkolonych twórczych nauczycieli. Podstawowymi i najbardziej znanymi technikami C. Freineta są:
- swobodne teksty dzieci, drukarnia i szkolna gazetka jako podstawa do nauki czynnego języka ojczystego, jako źródło poznania dziecka, a także jako punkt wyjścia do zainteresowań;
- doświadczenia poszukujące jako podstawa do samodzielnej pracy uczniów w zakresie matematyki, nauk przyrodniczych, historii i geografii;
- planowanie pracy indywidualnej i zespołowej przez uczniów pod kierunkiem nauczyciela oraz nowe formy oceny pracy i kontroli jako podstawa do wykształcenia nawyku samokontroli i samooceny;
- spółdzielnia klasowa (nowa forma samorządu uczniowskiego) jako podstawa wychowania moralnego i obywatelskiego;
- referaty i sprawności jako skuteczny środek wyzwalania zainteresowań, pielęgnowania zamiłowań i uzdolnień oraz zdobywania umiejętności samokształcenia;
- różnorodne formy swobodnej ekspresji artystycznej i technicznej jako podstawa wychowania estetycznego i politechnicznego;
- wymiana gazetek, korespondencji, informacji i doświadczeń między szkołami jako podstawa szerokich kontaktów społecznych.

Podstawowymi środkami dydaktycznymi w każdej klasie są:
- biblioteka klasowa
- kąciki specjalistyczne
- kartoteka fiszek autokorektywnych (obejmująca ortografię, gramatykę i matematykę)
- płytoteka
- szafka z narzędziami
- plany pracy uczniów
- wystawki prac
- kronika klasy zwana "książką życia klasy"
- gazetka wychowawcza.

Zastosowanie wybranych technik może przyczynić się do pełniejszego rozwoju twórczego myślenia i osobowości dziecka, wzbogacania i rozszerzania życia klasowego, a tym samym wpłynie na lepszą sprawność szkoły.

Podstawową techniką Nowoczesnej Szkoły Francuskiej jest zdaniem Freineta, drukarnia szkolna i związana z nią gazetka szkolna oparta na swobodnych tekstach dzieci. Uczniowie najpierw opowiadają, a później opisują swobodnie to, co pragną wyrazić słowami, co chcą przekazać swojemu otoczeniu lub korespondentom. Treść tych tekstów jest związana z przeżyciami dziecka w środowisku społecznym. Dziecko pisze to, co jego zdaniem mogłoby w jego myślach, obserwacjach, uczuciach i czynnościach zainteresować innych, ale pisze także o tym, co jest interesujące dla niego samego. W tym właśnie celu stosuje się gazetkę szkolną i korespondencję międzyszkolną.

Technika swobodnego tekstu spełnia istotną rolę w doskonaleniu języka dziecka, opiera się na swobodnej ekspresji słownej, którą Freinet wysunął na pierwsze miejsce wśród różnorodnych form ekspresji.
"Swobodny tekst nie jest zwykłym wypracowaniem na dowolny temat, przeznaczonym jedynie do przeczytania przez nauczyciela, który po poprawieniu go postawi ocenę. Każdy utwór pisany na tych szczególnych lekcjach spotyka się z szacunkiem, z oceną całego kolektywu klasowego" (Semenowicz). Wykorzystując w pracy dydaktycznej tę technikę kształcimy wyobraźnię twórczą, wyrabiamy wrażliwość na słowa, muzykę, umiejętność komunikowania otoczeniu własnych poglądów.

Nauczyciel, wprowadzając do swojej klasy technikę swobodnego tekstu, musi pamiętać o kilku podstawowych zasadach warunkujących jego skuteczność dydaktyczną i wychowawczą.

Zasada pierwsza
Jest to zasada swobody. Dziecko powinno być przekonane, że podczas tych zajęć wolno mu wybrać temat, jak również formę swej wypowiedzi.

Zasada druga
Drugą zasadą jest stworzenie uczniom odpowiednich warunków. Nikt, ani dziecko, ani człowiek dorosły nie lubi robić rzeczy niepotrzebnych. Tylko motywacja i łączące się z nią zainteresowanie oraz napięcie emocjonalne mogą sprawić, że dziecko stara się w swoją pracę włożyć cały wysiłek, na jaki je stać. Bez motywacji swobodny tekst szybko przestanie dzieci interesować, będzie dla nich jeszcze jedną formą narzuconych wypracowań. Naturalną motywację dla swobodnego tekstu stwarza gazetka klasowa.

Zasada trzecia

Trzecią zasadą warunkującą skuteczność swobodnego tekstu jest wykorzystanie go do nauczenia dzieci poprawnego posługiwania się czynnym językiem w mowie, piśmie i lekturze, co jest udziałem nauczyciela.

Aby wykorzystać wszystkie walory pedagogiczne nauczyciel musi przede wszystkim znać doskonale wymagania programu nauczania, a także trudności, braki swych uczniów, jak również ich zamiłowania i zdolności. To pozwoli mu z każdego swobodnego tekstu, wybranego przez klasę do opracowania, wyciągnąć maksymalne korzyści dla nauczania nowych zasad pisowni i gramatyki, ukazania roli różnych części mowy i części zdania, dla nadania takiego czy innego sensu myśli, dla powtórzenia i utrwalenia zasad dawniej poznanych, wreszcie dla wzbogacenia słownictwa uczniów.

Sposób i czas przeprowadzenia takich zajęć zależy od pomysłów nauczyciela, warunków środowiskowych, planu lekcji i od wieku dzieci.
Zawsze jednak w organizacji tego typu zajęć można wyróżnić cztery zasadnicze etapy (Adamek):

I etap - Pisanie swobodnego tekstu
Dzieci piszą swój tekst na kartkach na temat, który je właśnie interesuje, w dowolnej, tzw. nie narzuconej przez nauczyciela formie literackiej. Praktyka szkolna podsuwa jeszcze inne odmiany swobodnego tekstu, np. takie, w których jest:
- wspólny wybór tematu, indywidualna forma i treść;
- indywidualny wybór tematu, wspólny wybór formy;
- wspólny temat i forma, indywidualne pisanie po jednym zdaniu, wybór najlepszego do zredagowania wspólnego tekstu;

II etap - Czytanie tekstów i wybór najciekawszych prac
Tu może być głosowanie i koniecznie uzasadnienie swojego zdania. W małolicznych klasach czytają wszyscy uczniowie. W innym przypadku czytanie i wybór tekstów przeprowadza się początkowo w małych zespołach. Potem autorzy wybranych tekstów odczytują je wobec klasy i następuje wybór najciekawszej pracy

III etap - Zbiorowe opracowywanie wybranego tekstu
Utwór zapisywany jest na tablicy lub wyświetlany w wersji oryginalnej, po czym następuje jego poprawianie. Po sprawdzeniu, omówieniu i poprawieniu błędów językowych następuje dyskusja nad jego treścią oraz kompozycją, np. uczniowie proponują zastępowanie wyrażeń innymi, trafniejszymi, wyjaśniają ewentualne błędy rzeczowe. Wniesione poprawki akceptuje autor tekstu, każdorazowo uzasadniając swoje stanowisko. Z tą pracą wiążą się ćwiczenia słownikowe, które Freinet nazywa "polowaniem na słowa" (la chasse aux mots). Wyrazy bliskoznaczne, przeciwstawne, porównania, przenośnie - przyczyniają się do rozwoju mowy, a także czynnego i literackiego języka.

IV etap - Ćwiczenia szczegółowe, tzw. pedagogiczne wykorzystanie swobodnego tekstu to:
- zajęcia bezpośrednio związane z techniką gazetki szkolnej, np. ilustrowanie, powielanie tekstów
- zajęcia bezpośrednio związane z treścią opracowywanych tekstów, np. poszukiwanie wiadomości na interesujący dzieci temat w różnych materiałach źródłowych

Systematycznie prowadzone zajęcia swobodnego tekstu wpływają na:
- rozwijanie czynnego języka uczniów;
- wzbogacanie ich słownika;
- utrwalanie zasad poprawnego stosowania w praktyce reguł gramatyki i ortografii;
- wprawianie w głośnym i cichym czytaniu ze zrozumieniem;
- jasne i zwięzłe wypowiadanie swych myśli, przeżyć i sądów.

Podsumowując, w podstawach programowych zawarte są kompetencje kluczowe czyli umiejętności, jakie ma przyswoić uczeń w procesie edukacyjnym. Dużą wagę przywiązuje się do przygotowania dziecka do współpracy w zespole, komunikowania się, planowania działania, kreatywności, ponieważ na rynku pracy poszukiwani są ludzie nie tylko wszechstronnie wykształceni, ale także umiejący pracować w zespole. Pedagogika C. Freineta jest bliska tym kompetencjom.

Wydaje mi się, że w "nowej szkole" w klasach początkowych z powodzeniem można korzystać z "Technik Freineta", gdyż są one nadal aktualne.