Przydatność 30%

Znaczenie tworzyw i włókien sztucznych w życiu człowieka

Autor: ManDi

Tworzywa sztuczne to ogólnie i powszechnie przyjeta nazwa materialów, których podstawowym (a nieraz wylacznym) skladnikiem sa substancje wielkoczasteczkowe. Ich dawna nazwa jest masa plastyczna, ale i obecnie stosowany plastik jest nieprawidlowy, nie budzi natomiast zastrzezen zestawienie konkretnej grupy tworzyw sztucznych z koncówka -plast np. fenoplasty, aminoplasty, fluoroplasty czy duroplasty. Obserwuje sie tendencje do zmiany okreslenia tworzywa sztuczne tworzywa na chemiczne, tak jak w przypadku wlókien chemicznych.

Cechy tworzyw sztucznych

Tworzywa sztuczne sa na ogól bardzo lekkie (gestosc najczesciej ok. 1 g/cm3), maja mala przewodnosc cieplna, wiekszosc z nich jest dielektrykami, jednak po dodaniu znacznej ilosci (ok. 50%) materialów przewodzacych, np. sadzy lub pylu metalicznego, przewodza prad elektryczny, moga byc przezroczyste lub calkowicie nieprzezroczyste; tworzywa niemodyfikowane, w porównaniu z metalami maja mala wytrzymalosc na rozciaganie oraz maly modul elastycznosci; bardzo dobra wytrzymalosc na rozciaganie, duzy modul elastycznosci maja tworzywa zbrojone np. wlóknem szklanym (kompozyt, laminaty); tworzywa sztuczne sa najczesciej odporne na czynniki chemiczne, wilgoc, lecz nieodporne na dzialanie czynników silnie utleniajacych.
Wada wiekszosci tworzywa sztuczne jest ich wrazliwosc na podwyzszona temp. (powyzej 100C). W czasie II wojny swiat. uzyskano silikony, odporne najczesciej na temp. do 250C, a nastepnie inne tworzywa, polisulfony, odporne na temp. do 200C, w 1969 polisiarczek fenylu, odporny na temp. do 170C. W wyniku dalszych prac otrzymano polimery aromatyczne i metaloorganiczne, odporne na temp. powyzej 400C. Zmniejszenie palnosci tworzyw sztucznych uzyskuje sie w wyniku wprowadzenia do tworzyw tzw. antypirenów.
Wiekszosc tworzyw sztucznych jest latwa do formowania i barwienia. Najczesciej stosowanymi metodami formowania tworzyw sztucznych sa: wtrysk ( formowanie wtryskowe), wytlaczanie, prasowanie tworzyw sztucznych, odlewanie tworzyw sztucznych oraz kalandrowanie. Ponadto w przetwórstwie tworzyw sztucznych stosuje sie np. spiekanie, obróbke plastyczna, laminowanie, zgrzewanie.
Zastosowanie

Tradycyjne materialy opakowaniowe (drewno, szklo i metale) wypierane sa przez tworzywa sztuczne, z których wytwarza sie 20 - 25% opakowan. Sa to rózne folie, np. worki samonosne, rózne torby i torebki, folia do pakowania mleka. Butelki wytwarzane sa równiez metoda wytlaczania rury, z której rozdmuchem w formie uzyskuje sie opakowanie wewnatrz puste. Szerokie zastosowanie maja opakowania sztywne ze styropianu. Domena tworzyw sztucznych w budownictwie jest wyposazenie wnetrz (wykladziny podlogowe, ramy okienne i drzwiowe) oraz pokrycia dachowe (plyty z laminatów poliestrowych, plyty PCW i PMM jako swietliki). Z PCW metoda wytlaczania wytwarza sie porecze i listwy podlogowe. Nowoscia sa tapety samoprzylepne z warstwa pianki (izolator cieplny i akustyczny). Nowoscia w budownictwie sa profilowane blachy z warstwa ochronno - ozdobna tworzywa, nalozona w procesie hutniczym; sluza one jako wykladzina zewnetrzna budynków i w budowie statków. Przyszlosciowym materialem budowlanym sa polimerobetony, zlozone z wypelniacza mineralnego i zywicy syntetycznej, np. epoksydowej. Rozrzut granulometryczny ziaren winien zapewniac maksymalny udzial taniego wypelniacza w stosunku do drogiego lepiszcza. Gwarantuje to uzyskanie duzej wytrzymalosci polimerobetonów (ich wysoka ocena na razie uniemozliwia szersze stosowanie). Zastepowanie tradycyjnej armatury i rurociagów wyrobami z tworzyw sztucznych jest ograniczone mala odpornoscia na goraca wode, szczególnie pod cisnieniem panujacym w wysokich budynkach.
Tworzywa sztuczne sluzace w gospodarstwie Podlegaja podobnie jak w medycynie scislej kontroli wladz sanitarnych. Dotyczy to nie tylko sprzetu kuchennego, ale i wyrobów toaletowych oraz materialów bedacych jedynie wyposazeniem mieszkaniowym (por. tworzywa sztuczne w budownictwie).. Musza byc jednak wykonane z odpowiednich tworzyw sztucznych, a ich ksztalt i barwa powinny korzystnie wplywac na samopoczucie uzytkownika. Pierwotnie stosowane byly tworzywa termoreaktywne (bakelit czy aminoplasty);obecnie stosuje sie termoplasty, jak polistyren (gatunki uszlachetnione), polietylen, zwlaszcza odporny na wrzaca wode polipropylen. Najbardziej uzyteczne do wyrobu robotów kuchennych, a nawet maszynek do parzenia kawy sa poliweglany.
Tworzywa sztuczne w rolnictwie spelniaja róznorodne funkcje np. folia z polietylenu (PE) wydatnie zwiekszyla mozliwosci upraw cieplarnianych, zarówno przez budowe pneumatycznych obiektów, jak i pokrywanie konstrukcji nosnej. Dobra izolacje termiczna spelnia równiez cienka folia (np. 0,03 mm) rozpieta nad tradycyjna szklarnia. Do wykladania silosów z kiszonkami, zabezpieczania przed wilgocia stoków i kopców z produktami rolnymi stosuje sie folie z polichlorku winylu (PCW). Rury, zwlaszcza z PE, sluza do doprowadzania wody, a cienkoscienne ? do bezposredniego nawadniania poprzez mikrozaworki. Jest to tzw. kropelkowe nawadnianie pozwalajace na racjonalne doprowadzenie wody do ukladu korzeniowego upraw zielonych (drzew, krzewów, pomidorów, truskawek). W melioracji stosowane sa coraz czesciej perforowane rury z PCW, np. zwijane z tasmy otrzymanej metoda wytlaczania. Z folii PCW metoda termoformowania otrzymuje sie doniczki i cienkoscienne kaptury sluzace jako indywidualna oslona roslin przed przymrozkami. Pewne znaczenie praktyczne maja pianki spulchniajace glebe gliniasta, a w piaszczystej magazynujace wilgoc . Naczynia z tworzyw sztucznych oraz wyposazenie stanowisk hodowlanych zwierzat (koryta, kanaly sciekowe, azurowe podlogi) ulatwiaja obsluge i umozliwiaja utrzymanie czystosci oraz dezynfekcje pomieszczen.

Wplyw tworzyw sztucznych na srodowisko naturalne

Tworzywa sztuczne sa bardzo pomocne w zyciu kazdego czlowieka. Niestety tworzywa sztuczne posiadaja zasadnicza wade. Ulegaja powolnemu procesowi naturalnego rozkladu zanieczyszczen w wyniku którego powstaja substancje przyjazne dla srodowiska ale ta biodegradacja trwa bardzo dlugo. Tworzywa sztuczne podczas spalania wytwarzaja trujace substancje. W krajach wysoko rozwinietych odchodzi sie od stosowania opakowan z tworzyw sztucznych zastepujac je szklem lub tektura, sa to materialy które moga zostac ponownie uzyte. Plastyk ulega rozkladowi nawet do 500 lat i podczas rozpadu wydziela zwiazki metali ciezkich, które byly uzywane do produkcji danego tworzywa

Wspólczesny czlowiek swiadom swej roli w ksztaltowaniu srodowiska moze je uchronic od dalszych zniszczen. Wspólne dzialanie wszystkich ludzi na calym swiecie majace na celu walke o utrzymanie niezniszczonych zasobów naturalnych globu ziemskiego powinno byc haslem nr 1 przyszlego tysiaclecia.

Nie ma chyba dzisiaj dziedziny zycia, w której tworzywa sztuczne by sie nie pojawily i zadomowily. Ostatnio coraz skuteczniej zaczely zastepowac tradycyjne pieniadze - w postaci karty kredytowej W pewnym momencie staly sie ogólnoswiatowym problemem: plastiku zaczelo byc za duzo! Odpady zaczely zagrazac srodowisku naturalnemu. Problem rozwiazal kanadyjski chemik, dr James Guiller, wymyslajac w 1971 roku plastik ulegajacy biodegradacji pod wplywem swiatla slonecznego. Oczywiscie nie od razu. Pierwszym praktycznie stosowanym i w pelni "rozkladajacym sie" tworzywem sztucznym byl biopal wyprodukowany w ICI w Billingham w Cleveland. Jego skladnikiem staly sie bakterie zyjace w glebie.
W 1993 roku japonska korporacja Kai wypuscila na rynek nozyk do golenia który calkowicie rozklada sie na wode i dwutlenek wegla w ciagu dwóch lat od chwili zakopania go w ziemi lub zatopienia w oceanie.
Tradycyjny plastik rozklada sie od 50 do 100 lat.

W ostatnich latach w przemysle wlókienniczym zaszlo wiele zmian.
Najwazniejszym motorem tych zmian bylo wprowadzenie wlókien syntetycznych. Pierwsze wlókna syntetyczne powstaly juz pod koniec XIX wieku, ale znaczenie przemyslowe zyskaly dopiero w latach 20 i 30. Do najwiekszych producentów wlókien syntetycznych oraz mieszanych naleza kraje wysoko uprzemyslowione. Wlókna syntetyczne sa znacznie tansze niz wiekszosc wlókien naturalnych. Wlókna syntetyczne sa zazwyczaj bardziej trwale i moga byc produkowane blisko rynków zbytu, co jest czesto niemozliwe w przypadku wlókien naturalnych, których produkcja wymaga okreslonych warunków klimatycznych. Wytwarzanie produktu z dala od rynku zbytu podnosi jego cene o koszty transportu.
Wlókna syntetyczne zaliczamy do wlókien chemicznych. W grupie tej znajduja sie równiez wlókna sztuczne o mylaco podobnej nazwie. Róznica polega na technologii produkcji. Wlókna sztuczne wytwarzane sa z naturalnych surowców organicznych (celuloza, bialka, kauczuk) lub nieorganicznych (szklo, metale, tlenki, wegliki). Najwieksze znaczenie sposród wlókien sztucznych ma tak zwany sztuczny jedwab. Z kolei wlókna syntetyczne sa otrzymywane w procesie polimeryzacji, glównie z wegla i ropy naftowej. Do wlókien syntetycznych nalezy m. in. nylon, wlókna akrylowe, poliamidowe i poliestrowe.
Czy postep w produkcji wlókien sztucznych i syntetycznych musi oznaczac zapasc w przemysle wlókien naturalnych ? Wydaje sie to malo prawdopodobne. Jedwab, len i bawelna ciagle lepiej sprawdzaja sie jako tkaniny ubraniowe niz wiekszosc tkanin sztucznych i syntetycznych. Po okresie fascynacji wlóknami syntetycznymi ludzie wracaja do tkanin naturalnych. Najwiecej wyrobów bawelnianych produkuje sie ostatnio nie w starych osrodkach przemyslu bawelnianego w Ameryce Pólnocnej i Europie lecz w krajach azjatyckich, glównie przede wszystkim w Japonii. Poza tym, takie kraje jak Chiny, Egipt czy Indie, sprzedajace niegdys niemal wylacznie surowe wlókna i tkaniny, rozwinely wlasny przemysl tekstylny, dzieki czemu moga teraz wiecej zarabiac, eksportujac znacznie drozsze, gotowe produkty.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 50
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie