Przydatność 80%

Produkcja czekolady.

Autor:

SPIS TREŚCI

Wstęp……………………………………………………………………………………………
Rozdział I……………………………………………………………………………………….
1. Historia czekolady
1.1 Charakterystyka surowców
Rozdział II………………………………………………………………………………………
2. Produkcja czekolady
2.1. Czyszczenie i sortowanie ziarna kakaowego
2.2. Uszlachetnienie ziarna kakaowego
2.3. Prażenie ziarna kakaowego
2.4. Śrutowanie odtłuszczenie i od kiełkowanie
2.5. Alkalizowanie śruty kakaowej
2.6. Sporządzenie mieszanek śruty kakaowej
2.7. Mielenie śruty kakaowej
2.8. Alkalizowanie miazgi kakaowej
2.9. Tłoczenie tłuszczu kakaowego
Rozdział III…………………………………………………………………………………….
3. Masy czekoladowe
3.1 Mieszanie mas czekoladowych
3.2 Walcowanie
3.3 Otrzymywanie pasty kakaowej
3.4 Formowanie wyrobów czekoladowych
3.5 Temperowanie mas czekoladowych
Bibliografia…………………………………………………………………………………….
Schemat ideowy……………………………………………………………………………….

WSTĘP

Czekolada to nie tylko cukier, tłuszcz i zbędne kalorie. Czekolada zawiera dużo związków przeciwnowotworowych i opóźniających zmiany miażdżycowe. Niektórzy lekarze są zdania, że flawonoidy zawarte w czekoladzie zmniejszają ryzyko powstawania zmian niedokrwiennych w sercu. Czekolada biała i mleczna zawiera białko, będące czynnikiem wzrostu i regeneracji organizmu, wapń – ważny dla sprawności mięśni i prawidłowego funkcjonowania systemu nerwowego, enzymów i krzepliwości krwi. Czekolada naturalna (gorzka i deserowa) jest bogata w węglowodany, magnez (ważny składnik komórek, odgrywa znaczącą rolę w uwalnianiu energii z pożywienia) żelazo (niezbędne w produkcji czerwonych krwinek i rozprowadzaniu tlenu w organizmie), niacynę (wspomaga uwalnianie się energii zawartej w pokarmie). Oprócz mikroelementów czekolada zawiera pewne alkaloidy, np. teobrominę, która pobudza pracę nerek i jest łagodnym środkiem moczopędnym.


ROZDZIAŁ I

1. Historia czekolady
Pierwsza plantacja Theobroma cacao, czyli wysokiego na około 10-15 m drzewa kakaowego, o podłużnych jajowatych liściach, powstała najprawdopodobniej w leżących pomiędzy 15 a 18 równoleżnikiem dżunglach Ameryki Południowej i Środkowej, w okresie rozkwitu cywilizacji Azteków i Majów. Owoc kakaowca ma postać podłużnej, długiej na 20-30 cm bruzdkowatej jagody. Wewnątrz niego znajduje się 30 do 40 czerwonawych lub brunatnych nasion, z których dziś wytwarza się kakao i masło kakaowe. Rdzenni mieszkańcy mazońskiej dżungli wyrabiali z ziarna kakaowego przede wszystkim oszałamiający napój zwany xococalt (gorzka woda). Majowie i Aztekowie pili kakaowcowy eliksir głównie podczas swoich obrzędów i świąt religijnych. Wedle niektórych badaczy ich napój miał również właściwości afrodyzjaku. Ziarna kakaowca były na tyle cenne, że służyły jako środek płatniczy. Pierwszym Europejczykiem, który skosztował w 1498 r. cudownego eliksiru Indian Ameryki Południowej i Środkowej, był Krzysztof Kolumb. Przywiezione przez niego ziarna kakao nie wzbudziły od razu zainteresowania w Europie. Drogi napój zdobył najpierw uznanie na hiszpańskim dworze. W innych krajach próbowano warzyć podobną miksturę z coraz bardziej powszechnych ziaren kakaowca. Była ona jednak zbyt gorzka. Hiszpanie przez sto lat ukrywali w tajemnicy sposób jego uszlachetniania za pomocą wanilii i cukru. Dopiero w XVII wieku gorący napój Montezumy poznały inne dwory, kiedy to pewien florentyńczyk ukradł Hiszpanom przepis na udoskonalenie gorzkiej wody. Bogata Europa coraz częściej delektowała się czekoladą do picia. Z biegiem czasu jednak pierwotna receptura Montezumy znowu poszła w zapomnienie. Zastąpiły ją inne kompozycje z kakaowego ziarna, przede wszystkim twarda czekolada.

1.1 Charakterystyka surowców
Ziarna kakaowe są to nasiona wydobyte z owoców drzewa kakaowego uprawianego w krajach o klimacie tropikalnym. Ojczyzną ziarna kakaowego jest Meksyk największe uprawy ziarna kakaowego są w Afryce oraz w Brazylii gdzie łącznie zbiory przekraczają połowę światowej produkcji ziarna kakaowego. Drzewo kwitnie i owocuje w ciągu całego roku, w zależności od warunków klimatycznych owoce dojrzewają w ciągu 4-6 miesięcy, dają w
roku 2-3 zbirów. Najcenniejszy jest zbiór letni dostarczający dostarczający dorodnych ziaren, gdyż w lesie procesy dojrzewania, fermentacji i suszenia przebiegają w najlepszych warunkach. Aby nadać właściwe cechy świeżemu ziarnu kakaowemu, poddaje się je jeszcze
Na plantacjach specjalnym zabiegom polegającym głównie na fermentacji i suszeniu. Po przekrojeniu owocu wydobywa się ze słodkiego miąższu ziarna kakaowe i w specjalnych zbiornikach poddaje się procesowi fermentacji. Podczas tego procesu cukry zawarte w przylegającym do ziarna miąższu zmieniający się początkowo pod wpływem enzymów alkohol etylowy w dwutlenek węgla. Następnie część alkoholu przechodzi w kwas octowy, który przenika przez całe ziarno w czasie fermentacji trwającej od 3 do 6 dni, na skutek
procesów biochemicznych temp. Wzrasta do 50ºC. Po fermentacji ziarna poddaje się suszeniu w słońcu lub w specjalnych suszarkach. W wyniku fermentacji i suszenia ziarno kakaowe przybiera brązowe zabarwienie pachnie kwasem octowym a na skutek zmniejszania
zawartości garbników maleją w znacznym stopniu jego naturalny cierpki smak.
Ziarna kakaowe po wysuszeniu mają średnio następujące wymiary: długość ok. 24 mm,
Szerokość 14 mm, grubość 7 mm.
Kuch kakaowy, otrzymany w wyniku tłoczenia jest bardzo twardym grubym kręgiem o charakterystycznym gorzkim smaku i brązowym zabarwieniu. Ma kształt płaskiego walca a wymiary jego zależą od zastosowania typu prasy hydraulicznej. Najczęściej średnica walca wynosi( 400 – 450 mm), a wysokość grubość (50-70mm) Zawartość wody w kuchu wynosi ok. 3% a zawartość tłuszczu od 9 – 22% w zależności od stopnia tłoczenia. Ponadto w skład chemiczny kuchu, który jest taki sam jak kakao wchodzą głównie cukry substancje białkowe, teobromina, błonniki i sole mineralne.
Tłuszcz kakaowy otrzymuje się z ziarna kakaowego po jego oczyszczeniu, uprażeniu , obłuszczeniu , zmieleniu, spreparowaniu, dojrzewaniu, sprasowaniu, filtracji i krystalizacji tłuszcz kakaowy jest jedynym z cenniejszych tłuszczów ze względu na następujące właściwości:
- bardzo dużą trwałość liczoną w latach
- dużą twardość umożliwiającą trzymanie czekolady w palcach bez ich zabrudzenia
- całkowite stopnienie się w temp. Ciała ludzkiego (37ºc), co ma bardzo duży wpływ na smak i przyswajalność
- wysoki współczynnik rozszerzalności cieplnej umożliwiający wypadanie lub wybijanie czekolady tabliczkowej, czekoladek z form.
Tłuszcz kakaowy w porównaniu z innymi tłuszczami ma wyjątkowo nie wielką różnorodność glicerydów. Po nad 80 % gliceryd stanowi kwas palmitynowy i oleinowy, co powoduje, że temp. topnienia tego tłuszczu ma charakterystykę topnienia czystej substancji.
Cukrem nazywamy produkt otrzymany z buraka cukrowego lub z trzciny cukrowej.
Składa się z prawie wyłącznie z (ponad 99,7%)z chemicznie czystej sacharozy sumarycznym wzorze C12H22O11
Początkowo cukier otrzymywano wyłącznie z trzciny cukrowej, która znana była najpierw w Indiach. Potem zaczęto ją uprawiać w Małej Azji, Egipcie na Cyprze. W Polsce do produkcji jest burak cukrowy, jest to roślina dwu letnia, która w pierwszym roku wykształca tylko liście i korzeń z zapasem cukru a w drugim Wydaje nasiona. W wyniku upraw selekcyjnych otrzymano wysoko cukrowe buraki o zawartości cukru do 21%.
Gatunki cukru:
- cukier surowy żółty
- cukier biały przemysłowy
- cukier rafinowany
Cukier bardzo łatwo wykorzystuje się z przesyconych roztworów. W wodnych roztworach pod działaniem kwasów i w wyższych temperaturach oraz pod wpływem enzymów inwertazy zawartej w drożdżach cukier rozkłada się (hydrolizuje, inwertuje) na glukozę i fruktozę według równania: C21H22O11+H2O → C6H12O6 → C6H12O6
Cukier(sacharoza) glukoza fruktoza.
Mleko spożywcze jest to mleko poddane oczyszczaniu normalizowaniu, pasteryzacji i ewentualnie homogenizacji. Mleko w stanie surowym ze względu na szybkie psucie się, ma ograniczone zastosowanie. Mleko spożywcze powinno być cieczą jednorodną białej barwie białej, lub białej z odcieniem z odcieniem jasnokremowym o smaku i zapachu właściwym dla mleka bez obcych posmaków, bez zanieczyszczeń mechanicznych zafałszowań. Mleko spożywcze przed przyjęciem do zakładu cukierniczego, powinno być zbadane organoleptycznie oraz fizykochemicznie w celu określenia kwasowości, Zawartości tłuszczu i gęstości, aby nie dopuścić do użycia mleka wadliwego nie odpowiadającego normom.
Mleko należy przechowywać w temp nie wyższej niż 8ºc w czasie nie dłuższym niż 20 godzin. Dzięki swoim cennym właściwościom mleko spożywcze znalazło bardzo szerokie
zastosowanie do produkcji wyrobów cukierniczych.
Mleko w proszku otrzymuje się z mleka surowego przez odparowanie wody do zawartości 4-5 % na drodze wstępnego zagęszczania, a następnie wysusza. Istnieją dwie metody suszenia mleka: w suszarkach rozpyłowych lub w suszarkach walcowych. Mleko w proszku otrzymane metodą rozpyłową jest drobniejsze i ma lepszą rozpuszczalność w wodzie niż mleko otrzymane metodą walcową. Mleko w proszku pełne otrzymuje się prawie wyłącznie metodą rozpyłową. Mleko surowe przeznaczone wyłącznie do produkcji mleka w proszku pełnego normalizuje się do zawartości 3% tłuszcz, a do produkcji mleka w proszku odtłuszczonego stosuje się mleko odtłuszczone. W metodzie walcowej natomiast suszenie zagęszczonego mleka odbywa się na powierzchni dużych obrotowych walców stalowych
podgrzewanych wewnątrz, para o temp. 130c, wysuszona cieką warstwa mleka zgniatana jest nożami chłodzona, mielona proszek, przesiewana i pakowana.
Mleko zagęszczone niesłodzone otrzymuje się przez częściowe odparowanie wody z mleka do zawartości 25%. Zagęszczenie odbywa się w próżniowym aparacie wyparnym w temp. 55-60C. Przy ciśnieniu zredukowanym do ok. 150 po, stopień zagęszczenia jest
tylko 25 krotny, mleko zawiera dużo wody (75% ) wobec czego jest nie trwałe i wymaga sterylizacji w temp. 115- 118c, w ciągu 15 min. Mleko zagęszczone słodzone S wymaga przed zagęszczeniem dodatku cukru w takiej ilości, aby w gotowym produkcie było go ok. 45% zagęszczanie odbywa się w wyparkach próżniowych w temp. 55- 62c, i przy obniżonym ciśnieniu wobec dużej zawartości cukru, mleko to po ugotowaniu jest intensywniej chłodzone i mieszane w celu wykrystalizowania części cukru w postaci drobnych, niewyczuwalnych podczas picia kryształków. Smak i zapach, mleka zagęszczonego S jest silnie słodki z wyczuwalnym Posmakiem pasteryzacji konsystencja w temp. 15- 20c, jest gęsta jednolita.
Tłuszcze cukiernicze otrzymuje się z rafinowanych tłuszczów roślinnych utwardzanych i ciekłych takich jak rzepakowy, sojowy, arachidowy, oraz tłuszczów zwierzęcych: smalcu, tranu utwardzonego a dodatkiem emulgatora, lecytyny lub emulgatora i lecytyny. Tłuszcze cukiernicze zależnie od przeznaczenia, różnią się temperaturą mięknięcia:
- tłuszcze do pieczywa cukierniczego ( 28-31ºc)
- tłuszcze do mas cukierniczych ( 32-34ºc) o konsystencji mazistej w temp. 20ºc
- tłuszcze do polew i mas tłustych ( 34- 37ºc) o konsystencji twardej w temp. pokojowej jednorodny w całej masie, bez grudek i zdolności wydzielania oleju.
Wszystkie tłuszcze cukiernicze powinny mieć smak i zapach swoisty bez obcych posmaków, oraz zabarwienia w stanie stałym białe do jasnokremowego. Tłuszcze cukiernicze należy przechowywać w pomieszczeniach suchych o wilgotności względnej do 75 %, chłodnych i ciemnych lub oświetlonych światłem rozproszonym .W temp. 15ºc tłuszcze cukiernicze można przechowywać przez jeden miesiąc.


RODZIAŁ II

2.Produkcja czekolady
Proces produkcji czekolady jest bardzo skomplikowany wymaga stosowania dużej ilości maszyn, urządzeń i agregatów. Dlatego nie liczne tylko fabryki mogą sobie pozwolić na produkcję czekolady na dużą skalę, począwszy do wyjściowego surowca, jakim jest ziarno kakaowe. Zanim tabliczka czekolady pełnej ( twardej), nadziewanej lub innej, a nawet najdrobniejszy wyrób czekoladowy, przekazany zostanie do obrotu handlowego. Podstawowy surowiec – ziarno kakaowe, musi przejść przez długi kilkunasto – a nawet kilkudziesięciofazowy, skomplikowany proces technologiczny. Po zbadaniu jakości ziarna kakaowego przeznaczonego do produkcji, należy je najpierw zwarzyć a następnie przekazać do oczyszczenia i posortowania, a potem razie konieczności, uszlachetnić poprze płukanie, moczenie w kąpieli alkalicznej, codzienne podsuszanie i suszenie. Jeżeli brak jest urządzeń uszlachetniających lub ziarno kakaowe jest wysokiej jakości, to po posortowaniu poddaje się je prażeniu i chłodzeniu. Tak przygotowane ziarno przekazuje się na łuszczarki, a z nich na młyny rozcierające. Z młynów płynną miazgę kakaową pompuje się częściowo do mieszarek uniwersalnych, a częściowo na prasy hydrolityczne w celu wytłoczeniu tłuszczu kakaowego.
1 .Oddzielnie przygotowuje się cukier – puder, w zagniatarkach miesza się w oddzielnej proporcji podstawowych składniki czekolady, a mianowicie miazgę kakaową, cukier – puder i tłuszcz kakaowy
2 . Po dokładnym wymieszaniu otrzymuje się masę czekoladową, którą poddaje się jednokrotnemu lub wielokrotnemu zmieleniu na młynach pięciu – lub sześciowalcowych.
Każde następne walcowanie musi poprzedzić, mieszanie połączenie z odtłuszczaniem w celu otrzymania właściwej, ciastowatej konsystencji. Zmieloną masę czekoladową przekazuje się do powolnego konszowania. A następnie po dodaniu waniliny, i lecytyny masę czekoladową należy wytemperować, nalać do przygotowanych odpowiednio form i uklepać, ochłodzić, wybić z form, doprowadzić odpowiednio do temperatury pakowni, poddać badaniu jakościowemu, zawinąć poszczególne tabliczki a odpowiednie opakowania, zapakować w kartony, okleić etykietą i przekazać do magazynu gotowych wyrobów. Ażeby, ten długi i skomplikowany proces produkcji wyrobów czekoladowych lepiej zrozumieć i dokładnie poznać, należy najpierw cały proces podzielić na trzy podstawowe stadia produkcji a mianowicie:
- otrzymywanie miazgi kakaowej
- otrzymywanie mas czekoladowych
- formowanie wyrobów czekoladowych

2.1.Czyszczenie i sortowanie ziarna kakaowego

Ziarno kakaowe dostarczane jest do zakładu w workach jutowych w wadze 50 – 90 kg.
W zależności od gatunku i kraju, z którego pochodzi, jest ona w różnym stopniu czystości.
Czyszczenie i sortowanie ziarna kakaowego przeprowadza się na urządzeniu, którego elementem podstawowym jest sito obrotowe cylindryczne albo sito płaskie. Wydajność urządzenia wnosi od 300 do 500kg /godz. W zależności od pochodzenia i jakości ziarna kakaowego w czasie jego i czyszczenia i sortowania powstają straty ok. 0,5% w postaci pyłu i bardzo drobnych okruszyn. Poza ziarnem całym w czasie tej fazy produkcji uzyskuje się 0,6% ziaren pokruszonych. Zarówno jedna jak i druga frakcja, po zebraniu odpowiedniej ilości poddawana jest oddzieleniu, uprażeniu i dalszym etapom miazgi kakaowej.

2.2.Uszlachetnianie ziarna kakaowego

Uszlachetnianie ziarna kakaowego jest operacją technologiczną, mającą
na celu poprawienia jakości ziarna kakaowego przez korektę błędów na plantacjach, polegających na przedwczesnym zbiorze ziarna lub wadliwe przeprowadzonej jego fermentacji. Ziarna zbyt wczesanie zebrane charakteryzuje się małymi rozmiarami i
płaska budową. Podlega ona fermentacji znacznie trudniej niż ziarna dorodne.
Ziarno nie dofermentowane można poznać po jasnofioletowym zabarwieniu.
Utarła się opinia, że ziarno kakaowe o zawartości ponad 10% ziaren płaskich i fioletowych powinno być poddane procesowi uszlachetniania, zwanemu niekiedy powtórną lub wtórna fermentacja. W związku ze znaczną różnica ceny różnych odmian i gatunków ziarna
kakaowego oraz niedoborem trudnego w uprawie ziarna odmiany szlachetnej Criollo i ciągle wzrastającą produkcja odporniejszego na trudne warunki konsumpcyjnego ziarna odmiany Forastero.
Wiele firm produkcyjnych wyroby czekoladowe przystąpiło do opracowania różnych metod uszlachetniania ziarna kakaowego. Płukanie ziarna kakaowego przeprowadza się w płuczce, namaczając ziarna kakaowe w metalowym korycie, suszenie w suszarni parowej o działaniu ciągłym. W celu uzyskania lepszych efektów smakowo - zapachowych dla szczególnie kwaśnych ziaren kakaowych zaleca się dodawanie do wody w metalowym (namaczalniki), substancji chemicznych w ilości 0,1-0,3%. Najczęściej stosowaną substancją jest kwaśny węglan sodowy, którego działanie polega głównie na zobojętnieniu nadmiaru kwasów.
Proces moczenia przebiega w temperaturze od 50-60c w czasie, licząc od momentu wrzucenia ziarna do płuczki do wprowadzenia go do suszarki, ok. 1 godziny. Ziarna wchłaniają wtedy ok. 30% wody. Czekolady, wyprodukowane na ziarnie kakaowym płukanym i moczonym w kąpieli alkalicznej, są smaczniejsze a niżeli z pominięciem tej operacji.

2.3. Prażenie ziarna kakaowego

Surowce ziarna kakaowego zawierają średnią do 6% do7% wody , charakteryzują się nieprzyjemnie kwaśnym i gorzkim smakiem ,a w znacznej części ziarna łupina bardzo silnie przywiera do jądra . Z tych głównie, ze względu surowce ziarna kakaowego należy przed
przystąpieniem do dalszych procesów uprażyć lub niektóre szlachetne gatunki ziarna jak np. Cejlon – porządnie wysuszyć. W czasie prażenia, które najczęściej przebiega, w temperaturze gazów od 130 - 180 c przez 15 do 45 min, ziarno kakaowe ulega szeregowi korzystnych zmian fizykochemicznych.
Następuje:
- Zmniejszenie zawartości wody
- Częściowa utrata nieprzyjemnych lotnych substancji kwaśnych jak np. kwas octowy
- Rozkład substancji garbnikowych związane z tym zmieszenie goryczy i cierpkości
- Poprawa smaku i aromatu
- Poprawa zabarwienia ziarna
- Oddzielenia łupiny od jądra
- Rozluźnienie jądra
- Zabicie szkodników
Zawartość wody w czasie prażenia spada w jądrze do około 2% a w łupinie nawet do 0.2%. Ta ilość wody w uprażonym ziarnie kakaowym jest wielkością optymalną. Przy takiej wlanie zawartości wody najlepiej przebiega proces mielenia prażonych jąder kakaowych na miazgę kakaową, zarówno pod względem wydajności procesu mielenia jak i miałkości roztarcia a także najszybciej przebiega proces tłoczenia tłuszczu kakaowego. Prażenia ziarna kakaowego jest substancją higroskopijną pochłaniającą wodę z otaczającego powietrza i to tym szybciej im wyższa jest wilgotność względna powietrza W żadnym przypadku nie należy prażyć ziarna kakaowego na zapas, gdyż na skutek higroskopijności ziarno traci jedno z najważniejszych cech nabytych przez prażenie –niska zawartość wody. Należy wiec przed planowanymi postojami zakładu lub przerwami w produkcji prażyć tylko taka ilość ziarna, jaka jest przed przerwa można przerobić na wyrób gotowy lub trwalsze półprodukty.
Ziarno kakaowe zawiera pewna ilość lotnych kwasów, których obecność czekoladzie powoduje jej gorszy smak i zapach. Należy w każdej fazie przerobu ziarna kakaowego i produkcji czekolady stworzyć niedogodne warunki do pozbycia się z ziarna lotnych kwasów.
W czasie prażenia ziarna kakaowego tracą od25 do 30 % kwasowości lotnej .Zmniejszenie goryczy i cierpkość ziarna kakaowego czasie prażenia związane jat ze zmniejszeniem zawartości substancji garbnikowych od 10 do 30% początkowej ich zawartości . Po zasypaniu ziarna początkowa temperatura spada, lecz później znowu wzrasta należy uważać, ażeby nie przekroczyła 160 c , Przy specjalnym procesie lub przy szlachetniejszych gatunkach ziarna kakaowego utrzymuje się temperatura w granicach od 90 do 120 c . Termometry wskazuje temperaturę gazów odpowiadają jej temperaturę łuski. Ziarno ma wewnątrz ma niską temperaturę, która w samym środku nie przekracza 100 c . Po uprażeniu nieodzowne jest szybki schłodzenie ziarna, dla uniknięcia niekorzystnych zmian pod wpływem dalszego długotrwałego działania wysokiej temperatury jak np. rozkład tłuszczu i gorzknięcia ziarna.
Proces prażenia ma obok późniejszego konszowania decydujący wpływ na jakość wyprodukowanej czekolady, dlatego powinien być staranie opracowany przez, wykonanie próbnych produkcji i ustalenie właściwych parametrów, uzależnionych głównie od miejscowych warunków jakości ziarna i przyzwyczajenia konsumentów. Po ustaleniu najwłaściwszych warunków produkcji należy proces prażenia systematycznie kontrolować pamiętając, że przekroczenie dopuszczalnej temperatury 160 c i ustalonego czasu prażenia może doprowadzić do przypalenia ziarna, utraty aromatu, nabycia nadmiernej goryczy i smaku przypalenizny w takim stopniu, że dalsze fazy produkcji nie naprawią już, popełnionych błędów, przy prażeniu, pogorszy się jakość wyrobów.

2.4.Śrutowanie, odtłuszczanie i od kiełkowanie

Ziarno kakaowe składa się z około 88,7% jądra, około 11,5% łupiny i 0,8% kiełków.
Z tych trzech składników dla produkcji czekolady i wyrobów czekoladowych wartość ma tylko jądro. Kiełki z uwagi na bardzo twardą budowę opierają się maszyną mielącym i brak cennych składników, jak tłuszcze i substancję smakowo-zapachowe, mogą pogorszyć tylko jakość wyrobów czekoladowych. Łupina kakaowa szkodliwym niepożądanym składnikiem czekolady i kakao kakao uwagi na bardzo duża zawartość niestrawnej celulozy ponad 16%.
W celu obdzielenia jądra od łupiny i od kiełków oraz pokruszenia ziarna na śrutę o różnych wymiarach stosuje się łuszczarki zwane też śrutownikami, zaopatrzone w urządzenia do odkiełkowania, znane pod nazwą tryjerów.

2.5. Alkalizowanie śruty kakaowej.

Część śruty kakaowej opuszczającej łuszczarkę po zmieleniu na miazgę po odtłoczeniu tłuszczu przeznaczona jest do produkcji kakao, a drugą część do produkcji mas czekoladowych. Tę część śruty kakaowej, z której ma być wyprodukowane kakao, należy poddać specjalnym zabiegom. Noszą one nazwę preparowania lub alkalizacji.
Proces alkalizacji przeprowadza się w celu:
- poprawa smaku kakao
- poprawa jakości zawiesiny kakao
- poprawa barwy kakao
- skrócenie czasu tłoczenia tłuszczu
- zwiększa wydajność pras hydraulicznych
Większość metod opracowanych jest dla preparowania śruty kakaowej, kuchu a nawet proszku kakaowego. Do alkalizacji stosuje się kwaśne i obojętne węglany potasu, amonu a także, zawiesiny tlenku magnezu. Ilość tych substancji w stosunku do ilości śruty kakaowej są różne w zasadzie. Od każdorazowej jakości ziarna kakaowego określonej na drodze laboratoryjnej.

2.6. Sporządzanie mieszanek śruty kakaowej

Fabryki wyrobów czekoladowych, dysponującym kompletem sprawnie działających maszyn oraz różnymi gatunkami ziarna kakaowego, mają durzą możliwość produkowania odmiennych gatunków czekolad i kakao przez odpowiednie wymieszanie w określonych proporcjach różnych gatunków ziarna. Posługując się ziarnem kakaowym, jak to najczęściej bywa w naszych warunkach, są możliwości kierowania do tłoczenia tłuszczu kakaowego i produkcji proszku kakaowego grubszej śruty bardziej aromatycznej, zawierającej wiele tłuszczu i mniej łupiny. Poszczególne gatunki ziarna kakaowego różnią się nie tylko pochodzeniem, wielkością, stopniem zanieczyszczenia, przefermentowania, wyglądem zewnętrznym, ale także smakiem, aromatem i związaną z nim barwa. Dlatego odpowiednie mieszanie ziarna daje korzystne efekty smakowe. Można mieszać dopiero śrutę, gdyż różne gatunki ziarna wymagają odmiennych parametrów prażenia. Dodatek do podstawowego ziarna Accra, pewnych ilości ziaren gatunku Aribbos wytworzą w czekoladzie charakterystyczny bardzo delikatny i przyjemny smak oraz zapach czekolady, wysoko ceniony przez znawców.

Dodatek do ziaren podstawowego gatunku Accra pewnej ilości ziaren gatunku Jawa lub Cejlon polepsza smak czekolady oprócz nadania charakterystycznego smaku czekoladzie rozjaśnia jej brązowy kolor. Do ułatwienia sporządzania mieszanek buduje się w pobliżu łuszczarki metalowe silosy z dogodnym załadunkiem i wyładunkiem, umieszczone pod sufitem ze stożkowymi dnami zakończonymi zasuwą. Każdy silos przeznaczony jest dla śruty innego gatunku i rozmiaru. Pod lejami spustowymi znajduje się pojemnik ustawiony na wodzie zaopatrzonej w kółka, podjeżdżając pod różne silosy można sporządzić dowolną mieszankę, proces odłuszczenia ziarna kakaowego i następujące po nim dodatkowe operacje, ewentualnego alkalizowania śruty oraz sporządzania mieszanki śruty kończy przygotowanie ziarna kakaowego do produkcji. Te fazy przygotowawcze różnią się znacznie do faz następujących po nich –mielenia, mieszania itp. Bardzo dużą ilością strat ( do 18%), wydzielania się znacznych ilości pyłu a także, możliwością zakażenia ziarna i worków różnymi szkodnikami. Dlatego też głównie ze względu higieniczno – sanitarnych
pomieszczenia, w których wykonuje się wstępną obróbkę ziarna kakaowego, począwszy od czyszczenia do odłuszczenia, są odizolowane od reszty zakładu.

2.7. Mielenie śruty kakaowej

Proces ten nazywa się także walcowaniem lub rozcieraniem, a przez starych mistrzów zaolejaniem ziarna kakaowego. Ziarno kakaowe, składa się z komórek, wewnątrz których znajduje się głównie tłuszcz kakaowy oraz substancje białkowe i skrobiowe. Celem mielenia jest przede wszystkim przeprowadzenie sypkiej śruty kakaowej w półciekłą, dokładnie roztartą miazgę, kakaową przez rozerwanie celulozowej błony komórkowej i uwolnienie zamkniętych w niej substancji. Im dokładniejszemu zmieleniu ulegnie śruta, tym większa ilość komórek odda na zewnętrz swoją zawartość i tym drobniejszemu roztarciu ulegnie błona komórkowa, a więc proces będzie efektywniejszy. Postrzegalne komórki ziarna kakaowego mają wymiary od 23 do 40 mikronów, a grubość ścianek błony komórkowej wynoś 12 mikronów. Odległość między trącymi elementami zastosowanych młynów muszą być mniejsze od wymiarów komórek, aby mogła ona ulec rozerwaniu i roztarciu.
Dobrze pracujące młyny walcowe dają miazgę o zawartości do 88% cząsteczek mniejszych od 10 mikronów. Ziarno kakaowe zawiera średnio 55% tłuszczu o temperaturze topnienia od 32 do 35 c. W czasie mielenia wydzielające się ciepło tarcia podnosi temperaturę ponad temperaturę topnienia tłuszczu kakaowego tak, że powstała w wyniku mielenia miazga kakaowa ma konsystencję półpłynną i jest zawiesiną, w której fazą ciekła jest tłuszcz kakaowy, a rozproszoną fazą – głównie stała, cząstki celulozy, białka i skrobi.
Im zawartość wody jest mniejsza, tym lepiej przebiega proces przemiału. W zasadzie nie powinna ona przekraczać 2%. Wraz, ze wzrostem zawartości wody wzrasta lepkość, co ma bardzo duże znaczenie w dalszych procesach produkcji czekolady. Ponieważ większa zawartość wody i związana z tym duża lepkość półproduktów czekoladowych jest zjawiskiem niekorzystnym – w procesie produkcji mas kakaowych czekoladowych dąży się do maksymalnego odparowania wody.

2.8. Alkalizowanie miazgi kakaowej.

Jeżeli z różnych nie alkalizowano śruty kakaowej przeznaczonej na tłoczenie wówczas należy podać alkalizowaniu miazgę kakaową. Proces ten przeprowadza się albo w konszy rotacyjnej specjalnie na ten cel przeznaczonej, lub w ogrzewanym zbiorniku na miazgę.
Należy się liczyć z tym, że wraz ze wzrostem ilości dodanej wody uzyskuje się lepszy efekt jakościowy i wydajniejsze tłoczenie, ale jednocześnie w trakcie preparowania bardzo silnie wzrasta lepkość oraz znacznie przedłuża się czas odparowywania wody do optymalnej zawartości od 1 do 1.5%. Dlatego najlepszym urządzeniem w tym przypadku jest mieszarka (zagniatarka)z silnymi mieszadłami, zaopatrzona w płaszcz grzejny i pompę próżniową, następnie konsza rotacyjna, np. typu Petzhololta zaopatrzona w silny wentylator i przewody odprowadzające parę wodną. Najmniej stosowane są, dlatego celu zbiorniki na miazgę z uwagi na słabe mieszadła i utrudnione odprowadzenie wody. W zasadzie przy alkalizowaniu miazgi kakaowej obowiązują te same przepisy jak przy alkalizowaniu śruty kakaowej a więc dodatek od 1.5 do 2.5% wybranego węglanu oraz od 10 do 20% wody w stosunku do miazgi kakaowej. Z powodu braku lepszych urządzeń wykonuje się w Polsce alkalizację miazgi kakaowej w zbiornikach na miazgę z tak małą, zawartością wody zaledwie 1.2% że można ten proces nazwać „na sucho”. Czas odparowania tej znikomej ilości wody trwa od 12 do 16 godzin trwa od 80 do 95 c. Niezależnie od tego, czy alkalizuje się śrutę kakaową, czy miazgę kakaową – przed tłoczeniem należy miazgę mieszać i wygrzewać w zbiorniku około 12 godzin w temperaturze od 80 do 95 c w celu jej emulgowania i przez to ułatwienia procesu tłoczenia. Tę operacje niektórzy nazywają dojrzewaniem miazgi kakaowej.

2.9. Tłoczenie tłuszczu kakaowego

Do produkcji wszystkich kuwertur i do większości gatunków czekolad (wszystkich tzw. deserowych) potrzebny jest dodatek tłuszczu kakaowego. Przez wymieszanie miazgi kakaowej, o najczęściej spotykanej zawartości tłuszczu 55%, z cukrem-pudrem w stosunku l: l otrzymuje się masę czekoladową o zawartości27,5% tłuszczu. Tak mała ilość tłuszczu nie może zapewnić masie czekoladowej prawidłowej dla formowania, półpłynnej w temperaturze ok. 30C konsystencji Minimalna ilość tłuszczu do produkcji czekolad deserowych wynosi około 30-32%. Brakującą ilość tłuszczu należy dodać w czasie produkcji mas czekoladowych.
Krajowe i międzynarodowe przepisy nie pozwalają dotychczas na dodawanie do czekolad i kuwertur innego tłuszczu poza kakaowym. Zachodzi, więc konieczność wytłoczenia tłuszczu z części miazgi kakaowej. Pozostałość z wytłoczenia tłuszczu, zwane w przemyśle czekoladowym kuchami kakaowymi, używa się częściowo jako substancję smakowo-zapachową do produkcji nadzień, ale większość kuchów kakaowych przeznacza się do produkcji kakao. Tłuszcz kakaowy jest najcenniejszym składnikiem ziarna kakaowego o prawie stałych własnościach, niewiele zależnych od gatunku ziarna kakaowego i od sposobu przyrządzania miazgi kakaowej. W znacznie większym stopniu, aniżeli od właściwości tłuszczu kakaowego jakość beztłuszczowej masy kakaowej zależy od gatunku i sposobu przerobu ziarna kakaowego. W przypadku wytłoczenia prawie neutralnego tłuszczu wszelkie ewentualne wady jakościowe nagromadzają się (kondensują się) w kakao i występują w nim z całą jaskrawością. Ponadto kakao kierowane jest na ogół wprost do sprzedaży i spożycia, podczas gdy nie poddawana wytłoczeniu tłuszczu miazga kakaowa, zanim się ją przekształci w czekoladę lub wyrób czekoladowy, rozcieńczana jest cukrem, mlekiem w proszku.
orzechami, migdałami, kawą, nadzieniami.

- przebieg procesu tłoczenia tłuszczu kakaowego
Podstawowym elementem wszelkiego typu pras hydraulicznych do tłoczenia tłuszczu kakaowego są stalowe, grubościenne o dużej wytrzymałości mechanicznej naczynia, zwane garnkami. Przebieg pracy na prasie składa się z pięciu operacji: ogrzania prasy, napełniania garnków miazgą kakaową, tłoczenia, zniesienia nacisku na garnki i płyty, wyładowania kuchów. Garnki napełnia się za pomocą pompy miazgą kakaową.Po napełnieniu włącza się pompy w celu wytworzenia ciśnieniaCiecz zastosowana w prasie (olej maszynowy) ciśnie wtedy na tłok, a tłok główny z kolei naciska na płyty, które wciskają się w garnki i powodują wytłoczenie tłuszczu przez stalowe siatki filtracyjne. Początkowo wydziela się niewiele tłuszczu, lecz po paru minutach osiąga się maksimum wydajności, a w końcu stopniowe jej zmniejszanie. Koniec tłoczenia następuje przy niewielkim spływie tłuszczu, gdy ciśnienie cieczy w pompie osiągnie 500 kg/cm2. Ciśnienie wywierane ma miazgę kakaową jest wtedy większe, gdyż średnica garnków i płyt jest na ogół mniejsza aniżeli tłoka głównego. Po zakończeniu tłoczenia tłuszczu kakaowego należy koniecznie doprowadzić ruchome części prasy do pierwotnego położenia. Tłuszcz kakaowy może być po odprasowaniu od razu przekazany przy pomocy pompy lub pojemników na wózkach do produkcji czekolady, albo też nalewany do metalowych form o różnej pojemności j w celu zastygnięcia. Jeżeli zależy nam na równej powierzchni i bloków w tabliczkach o ładnym muszlowym przekroju należy uprzednio tłuszcz kakaowy poddać temperowaniu, a następnie wylewaniu do płaskich form. Tłuszcz kakaowy dla celów farmaceutycznych i kosmetycznych a także i eksportowych, trzeba przed zastygnięciem przefiltrować w specjalnych urządzeniach zaopatrzonych w gęste ogrzewane filtry.


ROZDZIAŁ III
3.Masy czekoladowe

Masami czekoladowymi nazywają się mieszaniny miazgi kakaowej z cukrem-pudrem z dodatkiem tłuszczu kakaowego, waniliny i lecytyny -doprawione lub nie doprawione różnymi substancjami smakowo-zapachowymi jak: mlekiem w proszku, kawą mieloną, miazgą migdałową lub orzechową, całymi lub połamanymi orzechami, migdałami itp. Jest to skończony, gotowy półprodukt do formowania czekolady pełnej (twardej), czekolady z dodatkami, czekolady piankowej lub stanowi gotową masę do formowania czekolady nadziewanej, albo oblewania wyrobów cukierniczych, przyjmujący w ostatnich dwu przypadkach specjalną nazwę kuwertury. Każdemu rodzajowi czekolady i kuwertury odpowiada inna masa czekoladowa, różniąca się wzajemnym stosunkiem miazgi kakaowej do cukru-pudru i tłuszczu kakaowego oraz różną ilością dodanych substancji! Smakowo-zapachowych.

3.1. Mieszanie mas czekoladowych

Po dokładnym zważeniu wszystkich przewidzianych dla danej masy czekoladowej składników, należy je wymieszać. Do mieszania mas czekoladowych stosuje się najczęściej mieszarki lub gniotowniki obiegowe. Gniotowniki obiegowe należą do .najstarszych urządzeń i stanowią jeszcze dzisiaj wyposażenie zakładów cukierniczych. Mają one wszechstronne zastosowanie do mieszania, zagniatania i rozcierania różnych półproduktów. Przed uruchomieniem gniotownika należy włączyć ogrzewanie i doprowadzić dno misy do temperatury 40C. Do tej samej temperatury należy ogrzać misę i tłuszcz kakaowy, a także cukier-puder, który najlepiej przechowywać, podobnie jak miazgę kakaową, w ogrzewanych zbiornikach. Po podniesieniu granitowych wałków ładuje się podgrzane składniki, uruchamia dno i opuszcza wałki. W czasie obrotu dna wałki ugniatają, rozcierają i mieszają naprowadzaną pod nie masę czekoladową. Rozcieranie odbywa się na skutek różnicy pomiędzy stałą prędkością obrotową każdego punktu na obwodzie wałków a zmienną prędkością obwodową dna gniotownika, zależną od odległości od osi.

3.2. Mielenie mas czekoladowych (walcowanie)
W wyniku mieszania masa czekoladowa uzyskuje miękką, ciastowatą konsystencję i w zależności od zastosowanych urządzeń mniej lub więcej jednolitą. Występują w niej jednak stałe cząstki masy kakaowej, a szczególnie cukru o średnicy większej, aniżeli 25 mikronów, a więc wyczuwalne ma języku w postaci ziarnistości. Jedną z najważniejszych cech jakościowych dobrej czekolady jest jej gładkość i rozpływanie na języku. Trzy czwarte cukru-pudru i ok. 10% miazgi kakaowej ma grube, wyczuwalne cząstki o średnicy ponad 25 mikronów. Ażeby je rozdrobnić do wielkości poniżej granicy wyczuwalności, stosuje się powszechnie mielenie mas czekoladowych na młynach wielowalcowych, najczęściej pięciowalcowych " W czasie mielenia na walcach w masach czekoladowych zachodzi wiele korzystnych przemian chemicznych i fizycznych:
- odparowanie wody i lotnych kwasów,
- utlenianie substancji garbnikowych i związane z tym złagodzenie zbyt gorzkiego smaku.
Mielenie mas czekoladowych jest bardzo podobne do mielenia śruty na miazgę kakaową z tym jednak, że na skutek dodania cukru-pudru zwiększa się znacznie ścierność masy i mielenie przebiega intensywniej. Właściwa regulacja odstępu pomiędzy walcami ma decydujący wpływ nią grubość przemiału, a więc i na jakość czekolady. W starych młynach pięciowalcowych regulacja odstępu pomiędzy walcami jest uciążliwa i niedokładna. W nowoczesnych młynach stosuje się regulację hydrauliczną. Im mniejsza jest szczelina pomiędzy walcami, tym dokładniejsze i bardziej miałkie następuje zmielenie cząstek cukru i miazgi kakaowej, a także mleka w proszku. Wydajność nowoczesnych młynów pięciowalcowych w zależności od stopnia przemiału wynosi 150—400 kg/godz.
Jakość masy czekoladowej otrzymywanej z młyna pięciowalcowego w bardzo dużym stopniu zależy od prawidłowej i gładkiej powierzchni walców. Wraz z upływem czasu walce ścierają się w sposób nierównomierny. Silniej w środku, aniżeli po bokach tworząc w środku szerszą szczelina. Powtórne mieszanie-W celu uzyskania czekolad wysokogatunkowych lub przy posługiwaniu się grubo zmieloną miazgą kakaową i grubym cukrem-pudrem należy stosować, co najmniej dwukrotne walcowanie. Przy używaniu młynów z walcami granitowymi należy wprowadzić pięciokrotne walcowanie. Ponieważ na młyny walcowe najlepiej nadaje się masa o konsystencji ciastowatej, trzeba uprzednio sypką masę z pierwszego walcowania wymieszać z tłuszczem kakaowym w ilości 3—4% w stosunku do ilości masy, aby ponownie uzyskać konsystencję ciastowatą. Niektórzy fachowcy zalecają pomiędzy pierwszym walcowaniem a drugim mieszaniem stosować dodatkową fazę tzw. „wypacanie". Polega to na ustawieniu płytkich wanienek bez pokrywy z płatkami masy czekoladowej do cieplarki ogrzewanej do temperatury 55-65C na przeciąg 36-48 godzin w celu dalszego wyparowania wody.
Można wtedy skrócić drogi proces konszowamia, gdyż masa osiąga wcześniej właściwą lepkość. Obecnie w Polsce stosuje się ogrzewane zbiorniki, ale nie w celu odparowywania, lecz przetrzymywania mas czekoladowych w konsystencji płynnej. Drugie mieszanie przeprowadza się analogicznie jak pierwsze, a więc najczęściej w mieszarkach w temperaturze 40—45 C w czasie 10 do 20 minut aż masa stanie się miękka i ciastowatą.
Powtórne mielenie (walcowanie) przeprowadza się na młynie pięciowalcowym tak samo jak pierwotne z tą różnicą, że zmniejsza się odstępy pomiędzy walcami. W czasie powtórnego walcowania zachodzą takie same. Zmiany fizyczne i fizykochemiczne, jak przy pierwszym walcowaniu. Tak samo masa czekoladowa opuszcza młyn w postaci sypkich płatków.
Proces walcowania przebiega w temperaturze 32—34C. Wydajność młynów pięciowalcowych przy drugim walcowaniu wynosi średnio ok. 200 kg/godz.


3.3. Otrzymywanie pasty kakaowej

Kawę paloną przygotowuje się z surowych ziaren kawy naturalnej przez jej upalenie w prażarkach. Proces odbywa się podobnie jak przy prażeniu ziarna kakaowego. Koniec prażenia określa się na podstawie próby organoleptycznej, gdy kawa uzyska prawidłowy aromat i zabarwienie oraz zawartość wody ok. 2%. Po upaleniu kawę chłodzi się do 35-40C, a następnie miele w specjalnych młynkach do kawy i rozciera w mieszaninie tłuszczu i mleka w proszku (patrz tab. 9) w młynie pięciowalcowym na tzw. pastę kawową. Rozdrobnienie powinno być nie gorsze niż miazgi kakaowej. Konszowanie Masy czekoladowe do produkcji czekolad deserowych i kuwertur wymagają jeszcze jednej końcowej operacji, zwanej od urządzeń, w których się ją przeprowadza - konszowanie m. Proces konszowania polega na długotrwałym, trwającym 72 godziny, intensywnym mieszaniu, połączonym z przerzucaniem
mas czekoladowych w temperaturach najczęściej od 55 do 90C rzadziej do 105C. Celem konszowania jest otrzymanie jednolitej, homogenizowanej i emulgowanej, smacznej i aromatycznej, rozpływającej się w ustach czekolady lub kuwertury. Proces konszowania jest jednym z najczęściej -badanych, ale jednocześnie najmniej poznanych procesów produkcji czekolady. Konsekwencją tego jest bardzo duża ilość sposobów konszowania i różnorodność urządzeń. Można stwierdzić, że każda fabryka czekolady prowadzi ten proces ma swój sposób, stosując odmienne parametry konszowania W czasie konszowania masy czekoladowe ulegają licznym zmianom fizycznym i chemicznym, z których znaczna część przebiegała już częściowo w poprzednich fazach, począwszy od prażenia. Do najważniejszych należy:
- zmniejszenie zawartości wody,
- zmniejszenie lepkości,
- zmniejszenie zawartości kwasów lotnych,
- zmniejszenie ilości garbników,
- zwiększenie zawartości substancji barwnych,
- poprawa jednorodności masy przez emulgowanie składników (masy kakaowej, cukru-pudru i tłuszczu kakaowego),
- zaokrąglenie cząstek fazy stałej
Wymienione cechy w różny sposób wpływają na jakość czekolady. Jedne z nich decydują o konsystencji, inne zaś o smaku i zapachu. Istnieją różne poglądy na czas i temperaturę konszowania i to w zależności od zastosowanego typu konszy i rodzaju czekolady (np. mlecznej). Na ogół przeważa pogląd, że w konszach płaskich czekolady wysokiej jakości powinny być konszowane przez 72 godziny, w konszach rotacyjnych 48 godzin. Temperatury ponad 90C powodują podobne przemiany jak w procesie prażenia ziarna kakaowego.
Temperatury ponad 110C wywołują powstawanie gorzkiego, nieprzyjemnego smaku na skutek karmelizacji cukru. Istnieje też grupa fachowców zalecająca temperaturę konszowania 105C, właśnie w celu uzyskania pierwszego stadium karmelizacji cukru, która według nich jest pożądana w tworzeniu smaku. Pod koniec konszowania dodaje się pastę kawową, jeśli przewidziana jest recepturą, etylowanilinę oraz w celu zmniejszenia lepkości lecytynę.
Zawartość wody na skutek konszowania spada średnio o ok. 40%, a kwasowość obniża się o ok. 25% i w związku z tymi zmianami i dalszym rozdrobnianiem oraz zaokrągleniem i emulgowaniem składników spada także lepkość mas czekoladowych

- przygotowywanie mlecznych mas czekoladowych
Mleczne masy czekoladowe produkuje się z miazgi kakaowej, cukru-pudru, tłuszczu kakaowego i pełnotłustego mleka w proszku, rzadziej z mleka kondensowanego pełnego zagęszczonego z dodatkiem cukru do zawartości ok. 10% wody. Ponieważ mleko w proszku zawiera tylko 25% tłuszczu, podczas gdy miazga kakaowa średnio ok. 55%, dlatego masy czekoladowe mleczne wymacają dodatku większej ilości tłuszczu kakaowego, aniżeli inne masy czekoladowe i to tym więcej, im więcej dodaje się mleka w proszku Wysoka i długo działająca temperaturą szczególnie w środowisku kwaśnym miazgi kakaowej, ma szkodliwy wpływ na tłuszcz i białko mleka. Dlatego czekolady mleczne należy inaczej sporządzić aniżeli inne gatunki czekolady. Zasadą ogólną jest stosowanie niskich temperatur we wszystkich fazach obróbki posługiwanie się konszami tylko w celu wymieszania i emulgowania składników w temperaturze do 60C i to przez krótki czas. Przy stosowaniu wysokich temperatur konszowania masy czekoladowo mleczne, stają się coraz bardziej gęste, chropowate i niesmaczne. Czekoladę mleczną można podzielić na dwie części: pierwsza składającą się z masy kakaowej, cukru-pudru i tłuszczu kakaowego — a więc pełną, deserową, ciemną, którą należy przygotować w sposób wyżej opisany, i drugą składającą się z tłustego mleka w proszku, cukru-pudru i tłuszczu kakaowego, o takiej kompozycji, aby skład t j. zawartość tłuszczu i oraz konsystencja były zbliżone do części deserowej.
Tę część nazywa się pastą mleczną. Sporządzenie pasty mlecznej o zbliżonym składzie chemicznym i konsystencji z pierwszą, pełną częścią masy czekoladowej umożliwia sporządzenie dowolnej czekolady mlecznej. Składniki pasty mlecznej należy wymieszać najlepiej w gniotowniku obiegowym, a następnie dwukrotnie walcować. Pasta mleczna może być bez obawy zepsucia przechowywana przez pare miesięcy. Tak otrzymaną pastę mleczną wystarczy wymieszać z pierwszą normalnie przygotowaną masą czekoladową w gniotowniku obiegowym lub mieszarce, aby uzyskać masę czekoladową mleczną.

- właściwości mas czekoladowych
Masy czekoladowe są typowym półproduktem cukierniczym po zakończonym procesie konszowania przekazuje się je do formowania. Mają one przyjemny, charakterystyczny smak i zabarwienie. W temperaturze poniżej 35C są gęstą cieczą, nadającą się do transportu hydraulicznego przy pomocy pomp i ogrzewanych przewodów.
Jedną z najważniejszych cech mas czekoladowych jest ich lepkość. Zależy ona od ilości zawartej w nich wody, tłuszczu i lecytyny oraz od ich \'temperatury. Lepkość, inaczej tarcie wewnętrzne (pojęcie odwrotne płynność), mas czekoladowych ma decydujące znaczenie w procesie produkcji czekolady, a .przede wszystkim w fazie formowania i przy rozwiązywaniu nowoczesnego transportu wewnętrznego. Poznanie wpływu różnych czynników na lepkość mas czekoladowych jest nieodzownym warunkiem prawidłowego kierowania procesami produkcji czekolady. Im wyższa jest zawartość tłuszczu — tym mniejsza lepkość, a im wyższa zawartość wody tym większa lepkość mas czekoladowych. Wzrost temperatury i dodatek lecytyny zmniejsza lepkość. Dodatek lecytyny jest powszechnie stosowanym sposobem zmniejszania lepkości mas czekoladowych, szczególnie przeznaczonych do produkcji kuwertur. Na ogół stosuje się dodatek w ilości do 3 kg na l tonę (do 0,3%).
Większe ilości już tylko nieznacznie zmniejszają lepkość, a mogą na skutek towarzyszących substancji pogorszyć zapach i smak czekolady. Zmniejszenie lepkości mas czekoladowych można, więc osiągnąć przez:
1) obniżenie zawartości wody w masie czekoladowej\' (prażenie w wyższych temperaturach, mielenie na młynach wielowalcowych, długotrwałe konszowanie w wyższych temperaturach, stosowanie próżniowego "mieszania lub konszowania),
2) zwiększenie zawartości tłuszczu kakaowego, ale jest to sposób drogi i nie zawsze pożądany przez konsumentów,
3) podwyższenie temperatury; przy przestrzeganiu właściwych warunków przygotowania mas czekoladowych do formowania, jest to sposób o bardzo ograniczonych możliwościach,
4) dodatek lecytyny w ilości do 0,3%.
Ciężar właściwy masy czekoladowej przed konszowaniem wynosi średnio ok. 1,30, a po konszowaniu ok. 1,27. Spadek ciężaru właściwego masy czekoladowej spowodowany jest długotrwałym przerzucaniem i napowietrzaniem masy w czasie konszowania.

3.4. Formowanie wyrobów czekoladowych

Po wykonszowaniu masy czekoladowe przekazywane są do formowania przez zbiorniki pośrednie ogrzewane i zaopatrzone w mieszadła, z których pobierane są odpowiednie ilości potrzebne do produkcji. Nowoczesny przemysł czekoladowy stosuje do formowania czekolady agregaty o ciągłym systemie pracy różnych konstrukcji.
Do najbardziej w Polsce znanych firm konstruujących agregaty do formowania wyrobów czekoladowych należą Carle i Montanari z Włoch .Wprawdzie w różnych agregatach występują odmienne i bardzo pomysłowe rozwiązania techniczne, ale istota procesów technologicznych, przebiegających na tych agregatach pozostaje w zasadzie ta sama.
Poniżej omówione zostaną zasady formowania czekolady pełnej tabliczkowej, drobnej, figurek czekoladowych i czekolady piankowej, oraz czekolady nadziewanej tabliczkowej i drobnej (tzw. czekoladek deserowych). Pierwszą fazą poprzedzającą formowanie wszelkich wyrobów czekoladowych jest temperowanie mas czekoladowych.

3.5. Temperowanie mas czekoladowych

Proces temperowania mas czekoladowych jest ściśle związany z właściwościami tłuszczu kakaowego, a szczególnie z jego wrażliwością ma najmniejsze nawet zmiany temperatury. Masy czekoladowe zawierają średnio od 30 do 35% tłuszczu kakaowego i dlatego jego właściwości tak bardzo wpływają na jakość czekolady. Tłuszcz kakaowy różni się pod wieloma względami od pozostałych rodzajów tłuszczów przede wszystkim swoją konsystencją. W temperaturze 20C jest twardy, kruchy i ma muszlowy przełom. Tłuszcz kakaowy zachowuje swoją twardą konsystencję nawet w pobliżu temperatury topnienia.

W podanych poniżej temperaturach tłuszcz kakaowy zmienia swój stan skupienia:
- temperatura topnienia początkowa -31-34C,
- temperatura topnienia końcowa - 33-36C,
- temperatura krzepnięcia -23-28C.

Tłuszcz kakaowy jest mieszaniną glicerydów różnych kwasów tłuszczowych. Ochłodzony do temperatury poniżej 20C krystalizuje, stając się twardym i kruchym. Właściwość tę przejmuje bogata w tłuszcz kakaowy masa czekoladowa. Tłuszcz kakaowy ma również właściwość przechadzania się, tj. występowania w stanie płynnym w temperaturze o 10 niższej, niż wynosi jego temperatura krzepnięcia, jeśli nie ma zarodka krystalizacji.
Po upływie jednak pewnego czasu zaczyna mętnieć, jednak krystalizacja nie przebiega równomiernie, lecz w formie ^rozrzuconych gruzełkowatych ośrodków. Ta właściwość przechadzania, zestalania się w bezpostaciowej formie utrudnia proces formowania wyrobów czekoladowych, nakazuje prowadzenie go w specjalnych, trudnych warunkach i powoduje występowanie typowych wad wyrobów czekoladowych: szarobiały nalot na powierzchni i torfiasty przełom. Masa czekoladowa rozlewana do form w temperaturze procesu konszowania (40—90) i pozostawiona do zastygnięcia w temperaturze pokojowej (20—25) będzie miała oprócz biało-szarego nalotu i torfiastego przełomu gruzełkowatą strukturę. Gruzełki te składać się będą ze stałych cząstek masy czekoladowej powiązanych kryształami tłuszczu. Na języku zamiast delikatnego rozpływania się cząstki czekolady odczuwa się nieprzyjemne w dotyku gruzełki, które są nawet widoczne nieuzbrojonym okiem.
Wady spotykane w strukturze (gruzełkowatość i torfiasty przełom) oraz w postaci matowej, szarej, siwej powierzchni wyrobów czekoladowych związane są występowaniem tłuszczu kakaowego, w różnych odmianach krystalicznych. Celem temperowania jest osiągnięcie w masach czekoladowych w momencie formowania w przeważającej ilości najbardziej trwałej odmiany krystalicznej tłuszczu kakaowego i jednocześnie w postaci kryształów o możliwie najmniejszych wymiarach. Oprócz uzyskania wyrobów z połyskiem na skutek występowania trwałej odmiany krystalicznej tłuszczu kakaowego tabliczki czekolady mają również lepszą konsystencję oraz łatwiej wychodzą z form.

Przydatna praca?
Wersja ściąga:
Przydatna praca? tak nie 203
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie