Przydatność 50%

Wpływ myśli oświeceniowej na przemiany społeczno- polityczne we Francji i wybuch Wielkiej Rewolucji Francuskiej

Autor: jaagatka

Wiek XVIII to okres wielkich zmian zarówno w sposobie myślenia ludzi, jak i wprowadzania nowych idei w życie. Idee te upowszechniano różnymi nowymi metodami, co sprawiło, że zaczęły one docierać także do ludzi z innych klas społecznych, nie tylko arystokracji. Ceną tej wielkiej popularyzacji było uproszczenie myśli filozofów. W efekcie mamy do czynienia z dwoma zjawiskami- po pierwsze z wykorzystywaniem motywów oświeceniowego pisarstwa do bardzo różnych celów, Duch praw Monteskiusza był biblią umiarkowanej opozycji parlamentarnej, po rewolucji wywierał ogromny wpływ na twórców konstytucji z 1791 r. Dzieło Rousseau fascynowało żyrondystów, jakobinów, sankiulotów, ale także niektórych ludzi z kontrrewolucji. Po drugie nastąpiła tendencja do zacierania różnic między wybitnymi ludźmi Oświecenia. Akcentowano to wszystko, co było wspólne w ich twórczości: obronę Wolności, Prawdy, Rozumu, Praw Natury, Cnoty, Szczęścia. Klasycznym przykładem jest eklektyzm deklaracji praw człowieka i obywatela, w której idee Rousseau ( suwerenność ludu, prawo jako wyraz woli władz) koegzystują zgodnie z koncepcjami Monteskiusza( podział władz). Zaczęto wprowadzać w życie powszechny humanitaryzm, zniesiono tortury w sądownictwie, starano się sprostać oczekiwaniom i zadaniom nowej , nadchodzącej epoki. A ponieważ światłość umysłu w oświeceniu były najistotniejsze, toteż i prawo musiało być unowocześnione.
Każdy mógł znaleźć cos dla siebie w dorobku ludzi Oświecenia, bo też podstawy ich światopoglądu były niezmiernie zróżnicowane. Nie byli to radykałowie pragnący obalenia monarchii i zniesienia własności prywatnej jednak ich dzieła i sposób myślenia i oddziaływania na społeczeństwo odniosło trwały sukces wprawdzie dopiero w późniejszym okresie, jednak do dawnego ustroju politycznego i gospodarczego nie powrócono już nigdy.
Całe to zróżnicowanie przekonań filozofów francuskich odzwierciedlenie znalazło w największym zbiorowym wysiłku Oświecenia – Encyklopedii pod redakcja Diderota. Przedsięwzięcie to skupiało najświetniejsze nazwiska i miało być sumą ludzkiej wiedzy. Najogólniejsze tendencje miało wspólne: potępianie reakcji politycznej, postulat reformy ustroju, akcenty moralności świeckiej a nawet tezy antyreligijne...
Wśród ogromnych rozbieżności poglądów łączyła pisarzy oświecenia wiara w postęp nauki i techniki oraz w postęp społeczny a także wiara, że jeden przyczynia się do drugiego. Aspekt ten także jest ważnym czynnikiem kształtowania nowego państwa, którego podstawą jest przecież społeczeństwo.
Wielkość nowej filozofii upatrywano w tym, że nie jest ona oderwana od życia, że służy praktyce społecznej, zmianom praw i obyczajów.
Skoro wszystko oddawało się pod sąd rozumowi, szczególne zainteresowanie budziły osiągnięcia nauk, szczególne miejsce wśród nich zajmowało przyrodoznawstwo. Nauka i technika pozwalały lepiej objaśnić świat i ułatwiały panowanie człowieka nad nim, a zatem pozbawiały boga jego miejsca w świecie. Wpłynęło to głęboko nie tylko na rozwój intelektualny ludzi ale i także początek rewolucji religijnej : usprawiedliwienie ateizmu – próby globalnej i racjonalnej interpretacji świata, zmniejszenie władzy kościoła, który już nigdy nie powrócił do swojej dawnej potęgi, a także zwiększenie tolerancji religijnej...
Poważny problem dla obywateli Francji stanowił despotyzm i panujący ustrój polityczny. Wg Monteskiusza nie można wydawać ludzi na łup despotyzmu. Ustroje są różne i zmienne, jednak ich reguła powinien być zawsze umiar dający szansę wolności jednostek. Także nieco młodsze pokolenie filozofów- Wolter, d’Alambert, Diderot, Holbach- nie chciało się zgodzić z absolutyzmem . Rousseau natomiast w swojej Umowie społecznej zaproponował oddanie zwierzchnictwa całemu ludowi, co praktycznie miało się wyrażać w rządach „woli powszechnej”.
Dla większości pisarzy oświecenia własność była święta i nietykalna. Była prawem wyłącznym i nie mogła istnieć podzielona. Rousseau domagał się by państwo ograniczało swobodę bogacenia się jednych, drugich zaś chroniło przed polaryzacją. Idea „wyrównania fortun” była drobnomieszczańskim ideałem upowszechnienia własności. Właśnie w tej epoce zaczęto myśleć o korzyściach dla chłopstwa i drobnomieszczaństwa nie tylko w sferze politycznej ale i w finansowej i ekonomicznej. Budziło to coraz większe zainteresowanie ludności.
Wszystkie te zmiany postulowane i sugerowane przez filozofów i inteligencję prowadziły nieopatrznie do jednego : rewolucji społecznej i politycznej. I choć oni sami nie dążyli do rewolucji to ich idee wywarły ogromny wpływ na kształtującą się i dojrzewającą świadomość ludzką- zaczęli oni w końcu ubiegać się o swoje prawa. Postulaty ludu miejskiego były o wiele głębsze i konkretniejsze niż poprzednio, zaś formy ich dochodzenia wytrwalsze. Ale przede wszystkim dojrzewała burżuazja: rewolucja dokonała się, ponieważ zdecydował się ona stanąć na czele wielkich rebelii ludowych. A dla świadomości politycznej burżuazji, dla jej ambicji, zdecydowania i bojowości rola filozofii oświeceniowej była bardzo doniosła. Nawet jeśli w intencjach filozofów krytyka reżimu wcale nie uzasadniała rewolty. Tak więc możemy być pewni tego, że wspominani filozofowie przyczynili się nie tylko do zmian w państwie takich jak szerzenie oświaty, humanitaryzm, tolerancja, równość wobec prawa i wiele innych ale także pośrednio za ich przyczyna wybuchła rewolucja francuska...


Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 12
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie