Skutki reformacji i kontrreformacji

Skutki reformacji;
- wielość wystąpień reformatorów np. w Szwajcarii Kalwin, we Francji hugenoci
- wojna chłopska na terenie Niemiec(1524-25)
- wojny religijne w Niemczech
- rzeź hugenotów w Paryżu (1572)
- rozłam w kościele chrześcijańskim: oddzielenie się kościołów protestanckich
- uzależnienie się od papieża i hierarchii kościelnej w państwach protestanckich
- Biblia w języku narodowym
- upadek uniwersalizmu
- podział polityczny Niemiec
- rozwój szkolnictwa, pedagogiki humanistycznej
- rozwój druku
- odnowa kościoła katolickiego

Skutki kontrreformacji:
- energiczna akcja państwa
- zbrojne walki
- droga powolnej propagandy
- sobór trydencki, trydenckie wyznanie wiary
- spis ksiąg zakazanych
-powstanie Towarzystwa Jezusowego
- zatrzymanie postępu reformacji w krajach gdzie nastapiła
- rozwój ksenofobii
- wzmocnienie pozycji państwa
- wzrost siły ofensywnej
- zniszczenie protestanckich środowisk twórczych
-zakładanie seminariów duchownych