"Chłopcy z Placu Broni" streszczenie

Akcja książki toczy się w Budapeszcie w roku 1899, w środowisku samych chłopców. Jeden z najmniejszych uczniów w całej klasie, Nemeczek, przekazuje Bokiemu, swojemu koledze z klasy, zwitek papieru, na którym zapisane są szczegółowe informacje dotyczące spotkania wszystkich na Placu Broni. Chłopcy, zgodnie z wyznaczonymi instrukcjami, udają się na plac o godzinie 16:00. Po drodze nieustannie rozmawiają w ożywieniu, a na jaw wychodzi, że dzień wcześniej w ogrodzie należącym do muzeum doszło do straszliwego przestępstwa. Bracia Pastorowie zażądali od Nemeczka i jego kolegów kapitulacji, po czym zabrali im kulki, które służyły chłopcom do zabawy. Wszyscy zgodnie stwierdzają, że była to ogromna niesprawiedliwość, którą trzeba jak najszybciej pomścić, przeciwko Pastorom.

Wszyscy zbierają się na spotkanie przy Placu Broni. Znajdują się tam wszyscy dowódcy, wyższych rzędów, pełniący pieczę nad armią chłopców. Wśród nich jest tylko jeden szeregowy – Nemeczek, najmniejszy i najbardziej niepozorny. Mimo swojego niezadowolenia, nie ma wyboru i musi pozostać najniższym stopniem. Posiada jednak bardzo ważne informacje. Otóż na placu Feri Acza zauważył dowódcę wrogiego obozu z Ogrodu Botanicznego, który ukradł ich flagi. Następuje wybór przewodniczącego całej akcji, a wybrany do piastowania tego stanowiska zostaje Boka. Nowy przewodniczący, nie chcąc czekać z założonymi rękoma na kolejny ruch wroga z Ogrodu Botanicznego, postanawia, że atak odbędzie się już następnego dnia. W misji uczestniczą Boka, Nemeczek i Czonakosz. Po licznych przygotowaniach do tej trudnej misji chłopcy ustalają dokładną godzinę rozpoczęcia akcji. Dostają się do zrujnowanego Ogrodu Botanicznego, gdzie znajduje się całe uzbrojenie wroga. Boka ma obiekcje i nie zgadza się go stamtąd zabrać. Znajdują łódkę, dzięki której mogą przeprawić się na małą wysepkę. Na wysepce ma miejsce spotkanie żołnierzy Feri Acza, którzy sami nazywają siebie czerwonoskórymi. Jest wśród nich podły zdrajca Gereb, który w danym momencie przedstawia plan ataku na Plac Broni. Boka korzysta z chwili nieuwagi czerwonoskórych. Podkradając się, zwinnie gasi latarnię, pozostawiając na niej karteczkę z napisem: "Tu byli chłopcy z Placu Broni". Następnie ucieka łódką razem z Nemeczkiem i Czonakoszem. Ukrywają się w oranżerii i udaje im się uniknąć schwytania przez biegnących za nimi żołnierzy Feriego. Nemeczek musi schronić się w basenie z wodą. Cały przemoczony powraca do domu pierwszym tramwajem.

Następnego dnia po lekcjach sześciu uczniów razem z Nemeczkiem zostaje wezwanych przez profesora Raca do pokoju nauczycielskiego. Nikt nie zna powodu wezwania i wszyscy czekają na powrót kolegów. Okazuje się, że profesor odkrył w klasie Związek Zbieraczy Kitu. Organizacja zostaje rozwiązana, a chłopcom odebrano jej pieczęć, sztandar, składki członkowskie oraz kit, który chłopcy pracowicie zbierali. Wyznaczona zostaje także kara: następnego dnia muszą zostać po lekcjach w szkole.

Na Placu Broni ma miejsce kolejne zebranie. Nemeczek pragnie zabrać głos, ale zauważa skradającego się przez posągi Gereba. Prosi o chwilę przerwy i śledzi go. Słyszy, jak Gereb rozmawia z dozorcą drewna na placu, prosząc go o wyrzucenie z placu chłopców Bokę. Mężczyzna ma otrzymać za to dużo dobrych cygar od czerwonoskórych. Nemeczek pragnie jak najszybciej powiedzieć Bokiemu o rozmowie dozorcy z Gerebem. Wybiega z placu. Chłopcy sądzą, że stchórzył i usuwają go z listy "Związku Zbieraczy Kitu". Dodatkowo jego imię i nazwisko zostaje wpisane do księgi małymi literami, co jest uważane wśród nich za najsurowszą karę.

Dwa dni później wojsko Feriego ma spotkać się w Ogrodzie Botanicznym. Żołnierz Sebenicz melduje, że dokonano kradzieży flagi z arsenału. Feri Acz odbiera ją chłopcom z Placu Broni. Gereb, który bierze udział w zebraniu, nie wie nic na ten temat. Czerwonoskórzy nie zgadzają się na przyjęcie planu opanowania placu przez przekupstwo Słowaka. Feri Acz sądzi, że taki plan jest tchórzliwy i zamierza walczyć. W czasie narady Gereb mówi, że na placu nie ma żadnego odważnego chłopca. Nagle z drzewa zeskakuje mały Nemeczek. To on skradł flagę. Dowódca czerwonoskórych proponuje mu dołączenie do swoich oddziałów. Nemeczek mówi, że nigdy nie zdradzi swoich przyjaciół, tak jak zrobił to Gereb. Chłopcy odbierają mu flagę, a następnie wrzucają do zimnej wody. Jednak zanim Feri Acz odchodzi, rozkazuje, by Nemeczkowi oddano honory wojskowe, ponieważ zachował się bardzo mężnie. Gereb po przemowie Nemeczka o jego zdradzie nie ma już przyjaciół wśród czerwonoskórych. Dodatkowo Feri Acz rozkazuje braciom Pastorom wejść do zimnej wody za to, że nie posłuchali jego rozkazu i zabrali "kulki" słabszym od siebie.

Wojna jest nieunikniona. Boka wprowadza stan wojenny. Nemeczek prezentuje plan czerwonoskórych, którzy mają zaatakować Plac z dwóch stron. Nemeczek coraz mocniej kaszle. Dwie kąpiele w lodowatej wodzie gwałtownie pogorszyły jego stan zdrowia. Boka obawia się o niego i każe mu cieplej się ubrać. Pojawia się Gereb, który zwraca się do Boki z prośbą, by ponownie przyjął go do swojego oddziału. Teraz zdradził czerwonoskórych. Ukradł im chorągiew, którą Feri Acz zabrał z Placu Broni. Boka nie przyjmuje jego pomocy, mówiąc, że chorągiew odzyska w trakcie uczciwej walki. Wszyscy chłopcy z Placu Broni są świadkami tej sceny i z radością przyjmują decyzję swojego przywódcy. Oni również odrzucają zdradę. Na placu zjawia się ojciec Gereba i chce, by chłopcy opowiedzieli mu prawdę o synu. Nikt nie chce się tego podjąć. Przychodzą Boka z Nemeczkiem. Chłopiec jest już bardzo poważnie chory i majaczy. To on mówi zrozpaczonemu ojcu, że jego syn nie jest zdrajcą. Chłopcy z Placu Broni są zaskoczeni wypowiedzią Nemeczka. Boka prowadzi chorego kolegę do domu.

Następnego dnia cała klasa dowiaduje się, jaki jest powód choroby Nemeczka. W międzyczasie pojawiają się czerwonoskórzy i otwarcie wypowiadają wojnę między dwoma wrogimi obozami. Jak wynika z późniejszych ustaleń, ma ona odbyć się na worki z piaskiem, zapasy i przy użyciu dzid. Zdrajca Gereb ponownie zwraca się do Boki, by ten pozwolił mu przystąpić do swoich szeregów. Nemeczek jest poważnie chory. Chłopcy idą do niego do domu i dziękują mu za jego dzielną postawę. Dochodzi do bitwy, którą zwyciężają chłopcy z Placu Broni. Ostateczne zwycięstwo decyduje odważna postawa chorego Nemeczka, który ucieka z domu i w czasie walki łapie Feriego Acza za nogę, przewracając go na ziemię. Za heroiczną walkę Nemeczek zostaje mianowany kapitanem, natomiast Gereb porucznikiem. Dzielnością w walce z wrogami Nemeczek wymazuje swoje winy wobec kolegów. Chłopcy muszą zanieść ciężko chorego Nemeczka do domu.

Kiedy Nemeczek umiera, znajdują się przy nim jego matka i najlepszy szkolny przyjaciel Boka. W pokoju obok załamany ojciec szyje garnitur dla zdenerwowanego klienta, którego nie wzrusza poważna choroba Nemeczka; zależy mu tylko na jak najszybszym odebraniu garnituru. Na Placu Broni, o który chłopcy toczyli mężną walkę, ma zostać wybudowany kilkupiętrowy, nowoczesny dom. W szkole nauczyciel informuje zasmuconych uczniów, że o godzinie 15:00 rozpocznie się pogrzeb ich kolegi z klasy, Ernesta Nemeczka, i najlepszego przyjaciela, bohatera lektury.

Plan wydarzeń

1. Przekazanie zwitka przez Nemeczka do Bokiego – Nemeczek informuje Boka o planowanym spotkaniu na Placu Broni.
2. Spotkanie chłopców na Placu Broni – Chłopcy decydują się pomścić niesprawiedliwość wobec braci Pastorów.
3. Wybór Bokiego na przewodniczącego akcji – Boka zostaje liderem misji przeciwko wrogom.
4. Przygotowania do ataku na Ogrodzie Botanicznym – Chłopcy planują i przygotowują się do akcji.
5. Wykonanie misji – sabotaż w Ogrodzie Botanicznym – Boka, Nemeczek i Czonakosz dokonują sabotażu i unikają schwytania.
6. Spotkanie z profesorem Racem – Związek Zbieraczy Kitu zostaje rozwiązany, a chłopcom nałożone kary.
7. Obserwacja zdrady Gereba – Nemeczek zauważa zdradę Gereba i próbuje ostrzec Bokę.
8. Konfrontacja na Placu Broni – Gereb próbuje przekupić chłopców, Nemeczek ujawnia prawdę.
9. Przygotowania do wojny z czerwonoskórymi – Boka wprowadza stan wojenny, planowana jest walka.
10. Atak czerwonoskórych i walka na Placu Broni – Dochodzi do bitwy, w której chłopcy odnoszą zwycięstwo dzięki odwadze Nemeczka.
11. Śmierć Nemeczka – Nemeczek umiera, a chłopcy żegnają swojego bohatera.
12. Zakończenie – pamięć o Nemeczku – Planowana jest budowa domu na Placu Broni, odbywa się pogrzeb Nemeczka.