Przydatność 50%

Słowotwórstwo powtórzenie wiadomości

Autor:

Morfologia - to dział nauki o języku, który zajmuje się opisem budowy oraz odmianą wyrazów. Morfologia obejmuje słowotwórstwo i fleksję . Przedmiotem analizy i opisu morfologii są morfemy.

Słowotwórstwo-czyli nauka o tworzeniu słów.
wyraz podstawowy ( ) (-) formant =derywat

Analiza słowotwórcza wyrazu
1. Przyglądamy się, czy wyraz jest podzielny słowotwórczo, tzn. czy można w nim wyodrębnić podstawę słowotwórczą
i formant lub formanty.
2. Wskazujemy wyraz podstawowy,
od którego pochodzi analizowany przez nas wyraz pochodny, nazywany derywatem.
3. Ustalamy przynależność wyrazu do danej kategorii słowotwórczej oraz typu słowotwórczego.

Morfem leksykalny
to najmniejsza cząstka, za pomocą której tworzy się wyrazy pochodne, czyli inaczej derywaty. Najczęściej jest to pojedynczy formant, np. -arz w wyrazie pis-arz, ale może to być też część formantu złożonego, czyli składającego się z kilku morfemów,
np. -awca (-aw-ca) w wyrazie sprzedawca.

Morfem słowotwórczy
to inaczej rdzeń (morfem rdzenny)
- taki morfem, który jest nośnikiem podstawowego znaczenia wyrazu i występuje we wszystkich wyrazach z danej rodziny wyrazowej w formie niezmienionej,
np. czyt-ać, czyt-elnik, czyt-elnia, czyt-anka, czyt-anie lub w formie zmienionej z powodu oboczności głoskowych morfemu,
np. nog-a, nóż-ka, noż-ny.
Taka wymiana głoskowa to inaczej alternacja.
Wymiany głoskowe mogą polegać na zamianie jednych głosek na inne - nazywają się wtedy zmianami jakościowymi, np. ręka, ręce, rąk
(ę:ą, k:c), ale mogą też polegać na zanikaniu niektórych samogłosek, np. brać, biorę, zabierać (-br, bior-, bier-, czyli samogłoski
o, e raz pojawiają się, raz znikają) - nazywają się wtedy zmianami ilościowymi. Najczęściej zmiany iościowe wiążą się z pojawianiem się
i znikaniem tzw. e ruchomego, np. pies - psa, sen - snu, len -lnu, kartka - kartek.

Kategoria słowotwórcza
- stanowią ją wyrazy o wspólnym znaczeniu ogólnym, ale o odmiennej budowie,
więc utworzone od różnych podstaw słowotwórczych i za pomocą różnych formantów; oto przykłady takich kategorii:

*** wśród rzeczowników:
- nazwy nosicieli cech (ważniak, chytrus, głupek, siłacz)
- nazwy cech abstrakcyjnych (mądrość, głupota, dobroć)
- nazwy czynności (bieganie, śpiewanie)
- nazwy wykonawców czynności (spawacz, murarz, jeździec, pływak)
- nazwy narzędzi (grzałka, wiertarka, chłodnica, zakrętka)
- nazwy rezultatów czynności (wycinek, śpiew, napis)
- nazwy miejsc (kotłownia, sypialnia, jezdnia, wysypisko)
- nazwy zbiorów (ptactwo, duchowieństwo,
studenteria, starzyzna)
- nazwy mieszkańców

Przydatna praca?

Następna strona: 1 2 3 4 Następna Pokaż wszystko

Przydatna praca? tak nie 407
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy