Przydatność 75%

Powstanie warszawskie i plan "Burza"

Autor: mia_mia

  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image

Plan „Burza ”


Powstanie było częścią składowa planu „Burza” , akcji zbrojnej AK z 1944 r. . Akcja polegała na mobilizowaniu oddziałów podczas przesuwania frontu przez obszar państwa polskiego , i atakowania wojsk niemieckich w celu opanowania terenu przed wkroczeniem wojsk sowieckich .


Powstanie Warszawskie


Przyczyny wybuchu powstania można podzielić na dwie kategorie a mianowicie :

1. POLITYCZNE

2. WOJSKOWE

Przyczyny polityczne

a. potrzeba zademonstrowania oporu politycznego przeciwko ZSRR
b. potrzeba przeciwstawienia się PKWN-owi(który powstał 22 lipca 1944 i był przeciwwagą polityczną dla Rządu Polskiego w Londynie- potrzebny był sukces polityczny jakim byłoby opanowanie stolicy
c. wsparcie premiera rządu emigracyjnego Mikołajczyka w właśnie rozpoczynających się rokowaniach z rządem radzieckim dotyczących przyszłości niepodległej Polski
d. uprzedzenie PPR i innych pokrewnych jej organizacji aby nie zapisały na swój rachunek korzyści polityczne związane z opanowaniem stolicy

Przyczyny wojskowe

a. możliwość załamanie się Niemców w związku z ofensywą Armii Czerwonej. Mogły o tym świadczyć takie fakty jak :
n wycofywanie urzędów niemieckich z Warszawy
n odwrót wojsk niemieckich z linii frontu przez Warszawę
n ewakuacja niemieckiej ludności cywilnej z Warszawy

b. przypuszczenie ,że pościg radziecki za szybko uchodzącymi Niemcami nie zatrzyma się nad środkową Wisłą , lecz przejdzie ją i posunie się daleko na zachód. Wtedy powstanie trwałoby bardzo krótko i przyniosłoby spodziewany efekt głównie polityczny.
c. informacja (która okazała się fałszywa) ,że w dniu 31.07.1944 wojska radzieckie wkraczają na Pragę (dzielnica Warszawy)



SIŁY POLSKIE w WARSZAWIE

Stan liczebny okręgu warszawskiego Armii Krajowej wynosił na koniec lipca 1944
około 50 000 żołnierzy. Faktycznie w powstaniu wzięło udział około 28 000 żołnierzy.
W godzinie W czyli godzinie wybuchu powstania ( godz 17 01.08.1944) uzbrojonych było zaledwie około 3500 powstańców. Powstańcy nie posiadali broni przeciwlotniczej i artylerii oraz prawie zupełnie broni przeciwpancernej. Ogólny stan broni i amunicji pozwalał na prowadzenie normalnych działań bojowych przez okres trzech dni.
Na czele sił polskich stał Komendant Główny AK - gen dyw. Tadeusz Komorowski (Bór)

SIŁY NIEMIECKIE w WARSZAWIE

W chwili wybuchu powstania Niemcy posiadali około 15000 - 16000 żołnierzy. Przewyższali powstańców uzbrojeniem . Jednak w dużej mierze byli to żołnierze zdemoralizowani o niskiej wartości bojowej. Brakowało im spójnego dowodzenia. Dopiero 4-go sierpnia Niemcy zorganizowali specjalne siły przeznaczone do zwalczania powstania liczyły one
około 25000 pod dowództwem SS-Obergruppenfuhrera von dem Bacha uzbrojone w lotnictwo broń pancerną i artylerię. Niemcy mieli za zadanie zniszczyć opór powstańców i zrównać Warszawę z ziemią.

W skład korpusu von dem Bacha wchodził min Pułk SS „Dirlewanger” składający się w 90% z przestępców kryminalnych i dezerterów z innych armii oraz Brygada SS-RONA- byli to żołnierze narodowości ukraińskiej.


PRZEBIEG POWSTANIA

Powstanie warszawskie trwało od rozpoczęcia walki o godzinie 17.00
dnia 1 sierpnia 1944 ( godzina W) do podpisania kapitulacji o godzinie 21.00
dnia 2 października 1944 roku.

Powstanie można podzielić na dwa zasadnicze okresy :

a.) polskiego natarcia , który rozpoczął się wybuchem powstania a skończył w dniu 4 sierpnia rozkazem, zabraniającym działań zaczepnych z powodu braku amunicji

b.) polskiej obrony od 5 sierpnia do podpisania kapitulacji, którą to można podzielić na podokresy:

1. od 5 sierpnia do 2 września - bitwa obronna na wielkiej arterii przelotowej. Na tę bitwę składają się dwa działania :
a. bój na Woli do 11 sierpnia
b. bój na Starym Mieście do 2 września
2. od 3 września do 30 września - bitwa obronna w dzielnicach nadbrzeżnych. Na tę bitwę składają się działania :
a. bój na Powiślu i w Sródmieściu-Północ od 3 do 10 września
b. bój na Górnym Czerniakowie od 11 do 23 września
c. bój na Górnym Mokotowie od 24 do 27 września
d. rozbicie grupy „Kampinos” pod Jaktorowem w dniu 29 września
e. bój na Żoliborzu od 29 do 30 września
f. kapitulacja Sródmieścia- koniec powstania w dniu 2 października 1944 roku

Ogółem Powstanie Warszawskie trwało 63 dni

WYNIKI DZIAŁAŃ ZACZEPNYCH POWSTAŃCÓW W DNIACH 01.-04 SIERPNIA 1944 r.

Wyniki osiągnięte przez powstańców do dnia 4 sierpnia nie wzbudzają żadnych wątpliwości. Pomimo ogromnej determinacji i woli walki zdołali oni tylko w niewielkim stopniu zrealizować zadania określone przez Komendę Główną Armii Krajowej.
Zadania te zakładały :

1. Zniszczenie niemieckich sił zbrojnych i jednostek bezpieczeństwa ,formacji policyjnych i organów administracji niemieckiej stacjonujących w Warszawie .
2. Opanowanie miasta w pierwszym rzędzie węzłów komunikacyjnych , dworców kolejowych , mostów na Wiśle i zakładów użyteczności publicznej
3. Opanowanie magazynów uzbrojenia i sprzętu bojowego oraz składów wojskowych
4. zorganizowanie obrony na dwóch liniach obronnych :
pierwszą
- w oparciu o wschodnie krańce Pragi
drugą
- na zachodnim brzegu Wisły , na odcinku od Bielan do Siekierek
5.Zapewnienie w mieście bezpieczeństwa publicznego oraz zorganizowanie pracy administracji zastępczej

Plan miał być zrealizowany poprzez równoczesne uderzenie i zdobycie przez zaskoczenie ważnych taktycznie obiektów oraz izolowanie obiektów silnie bronionych . Po uzupełnieniu uzbrojenia miano zlikwidować wzmocnionymi siłami obiekty izolowane . Na liniach kolejowych miał być zorganizowany wewnętrzny pierścień obronny , który miał nie dopuścić do ruchu sił niemieckich z miasta i do miasta .U wylotów arterii komunikacyjnych miały być zorganizowane punkty oporu które miały zahamować ruch wojsk nieprzyjacielskich do stolicy i ze stolicy . Uderzenia powstańców doprowadziły tylko do likwidacji niektórych punktów oporu położonych wewnątrz śródmieścia . Na Woli siły powstańcze zostały prawie doszczętnie zniszczone .Pozostało tam tylko dyspozycyjne zgrupowanie Komendy Głównej AK tzw. KEDYB . Na terenie Ochoty praktycznie pozostały dwa niewielkie punkty oporu powstańców . Na Mokotowie pozostał odosobniony ośrodek obrony , którego walka praktycznie nie miała wpływu na losy powstania . Na Pradze praktycznie zaprzestano walki natomiast stosunkowo silne skupiska oddziałów AK w Lasach Chojnowskich i w Puszczy Kampinowskiej nie zdołały bezpośrednio wesprzeć powstania .Stosunkowo największym powodzeniem w tym okresie powstania był powrót sił powstańczych pod dowództwem ppłk . „Żywiciela” na Żoliborz . Odtąd zasadniczy trzon terenu objętego powstaniem tworzył jakby dwie wyspy Śródmieście i Żoliborz . W okresie pierwszych czterech dni powstania nie udało się stronie polskiej wytworzyć dobrych warunków do dalszego działania . Po pierwsze nie udało się opanować całego miasta , po drugie nie udało się mocno uchwycić części miasta położonej nad Wisłą , a więc na kierunku ewentualnego przyszłego współdziałania z Armią Czerwoną , po trzecie nie udało się rozsadzić niemieckiego okrążenia miasta ażeby uzyskać wystarczające warunki współdziałania z jednostkami partyzanckimi AK będącymi poza Warszawą , po czwarte nie udało się przełamać wewnętrznych zapór niemieckich , w skutek czego doszło do odosobnienia Starego Miasta ,Żoliborza , Mokotowa oraz innych punktów działań powstańczych .


PRZYCZYNY NIEPOWODZENIA NATARCIA POWSTAŃCÓW :

1. Wielki brak broni i amunicji
2. Brak zaskoczenia co spowodowało że uderzenia trafiły na Niemców przygotowanych do obrony
3. Rozproszenie uderzenia powstańców po całym mieście
4. Brak łączności radiowej z dowództwami obwodów co utrudniło koordynację działań

Jako całość działania zaczepne powstańców między 1.08. -4.08 doznały niepowodzenia . Nie zdołano opanować całego miasta a w szczególności obiektów ważnych pod względem wojskowym . Zaostrzający się brak amunicji sprawił że powstanie wyczerpało swoją siłę zaczepną już po czterech dniach walki . W dniu 4.08 Komendant Główny AK wydał rozkaz nakazujący wszystkim dowódcą zaostrzyć oszczędność w zużyciu amunicji . Od tej chwili nie wolno było przedsięwziąć żadnej akcji zaczepnej . Był to praktycznie koniec okresu natarcia sił powstańczych . Powstańcy zostali więc zepchnięci do obrony zanim zdążyli wywalczyć korzystne warunki do tej obrony . Jednocześnie około 5.08 Niemcom udało się zorganizować grupę uderzeniową tzw. korpus von dem Bacha , który przejął główny ciężar walki przeciwko powstańcom

OKRES POLSKIEJ OBRONY OD 5.08 DO 2.09 1944 r.

1.Bój na Woli 05-11.08

Wola była broniona przez dobrze zorganizowane jednostki powstańcze Kedybu min. słynne bataliony Zośka i Parasol . W czasie walki udało się uwolnić około 350 Żydów więzionych w obozie przy ul. Gęsiej .Pomimo bohaterskiej postawy powstańców przeważające siły niemieckie osiągnęły sukces i wypchnęły powstańców z Woli udrażniając w ten sposób własną arterię komunikacyjną . Mimo bardzo dużych strat siłą powstańczym udało się wycofać na Stare Miasto i Śródmieście . Długi opór na Woli pozwolił na przygotowania obrony Starego Miasta i Śródmieścia oraz spowodował przedłużenie walki powstańczej do października. W dalszym jednak ciągu nie udało się nawiązać kontaktu z Armią Czerwoną , która w tym czasie toczyła ciężkie boje na przyczółku magnuszewskim , brak pomocy ze strony Rosjan skazywał powstanie na porażkę .

2. Bój na Starym Mieście 12.08-2.09

Był to najdłuższy epizod Powstania Warszawskiego . Walki były bardzo zacięte walczono o każdy dom i ulicę. Niemcy zgromadziły duże siły łącznie z artylerią i lotnictwem. To właśnie samoloty , które były bezkarne ze względu na brak broni przeciw lotniczej oraz ostrzał artyleryjski min. ze słynnych „szef” spowodował największe straty wśród ludności i żołnierzy walczących o Stare Miasto . W czasie walki najważniejszym wydarzeniem była próba rozerwania okrążenia poprzez jednoczesne ze Starego Miasta i z Żoliborza , na który dotarły oddziały partyzanckie z Puszczy Kampinoskiej , jednak obydwa natarcia załamały się . Powstańcy ponieśli ciężkie straty ok. 500 rannych i zabitych , głównie z oddziałów leśnych . Załamanie tej akcji spowodowało całkowite okrążenie Starego Miasta . Zaczęły się tu bardzo wyczerpujące walki . w dniu 28.08 kocioł , w którym bronili się powstańcy ścieśnił się do tego stopnia , że dalsze trwanie w takim położeniu można było przeciągać kilka dni , ale w takiej obronie nie można było trwać . Kończyła się amunicja nie było nadziei na pomoc ze strony Rosjan a zrzuty lotnicze ze strony anglosaskiej były nie możliwe ze względu na zbyt mały obszar na którym miano ich dokonać . Szpitale były przepełnione a ludność strasznie cierpiała z uwagi na stałe bombardowanie , brak wody i żywności . W takiej sytuacji w dniach 25 - 26 .08 zapadła decyzja o opuszczeniu Starego Miasta . Część powstańców ( lekko ranni ) oraz część ludności ewakuowano kanałami do Śródmieścia . Pozostałe siły miały przebić się do Śródmieścia przełamując w tym celu niemiecki pierścień okrążający . Akcję zaplanowano na noc 30 - 31.08 . Jednak natarcie nie powiodło się . Po załamaniu natarcia położenie obrońców Starego Miasta było bardzo trudne. Podjęto decyzję o ewakuowaniu kanałami uzbrojonych powstańców .Udało się ewakuować tylko niewielką część rannych oraz ludności cywilnej , około 5000 osób. Na Starym Mieście pozostało ok.2500 ciężko rannych żołnierzy i około 40 000 ludności cywilnej . Ogólne straty polskie oblicza się na około 30 000 poległych w walce o Stare Miasto . Po wycofaniu się powstańców Niemcy dokonali szeregu bestialskich mordów rannych i personelu w szpitalach wojskowych . W trakcie walk o Stare Miasto na froncie niemiecko-radzieckim panował całkowity zastój w działaniach wojennych Niepomyślny dla powstańców na Starym Mieście spowodował zerwanie połączenia z oddziałami partyzantów na Kampinosie oraz koncentrację uderzenia niemieckigo na Śródmieście . Dla Niemców opanowanie Starego Miasta .... z przedmieściem na Pradze. Straty niemieckie wyniosły ok. 50 % stanów wyjściowych .Po tej bitwie korpus Bacha utracił większość swej siły bojowej i bez wzmocnienia nie był w stanie podjąć działań w celu opanowania Śródmieścia i zgniecenia oporu w całej Warszawie nadbrzeżnej .


BITWA OBRONNA W DZIELNICACH NADBRZEŻNYCH
03-30 .09 1944 r.

Z uwagi na zmianę sytuacji na froncie wschodnim i rozpoczęcie we wrześniu działań zaczepnych przez Armię Czerwoną Niemcy doszli do przekonania , że muszą sobie zapewnić drogi ewakuacji przez Wisłę . W tym celu trzeba było odsunąć powstańców od Wisły i od mostów . Stąd wniosek , że trzeba opanować Powiśle zanim rozpoczną się rosyjskie natarcia na Pragę . Po drugie trzeba było otworzyć sobie arterię komunikacyjną przez Aleje Jerozolimskie . Po trzecie zorganizować nowy front obrony wzdłuż zachodniego brzegu Wisły . Trzeba było ten teren jak najszybciej wydrzeć powstańcą . Po czwarte Niemcy wiedzieli , że z uwagi na bardzo duże osłabienie korpusu Bacha i brak możliwości uzupełnienia jego sił muszą ograniczyć swoje działania wobec powstańców i skierować całe siły w celu opanowania Powiśla .
.
1. Bój na Powiślu i w Śródmieściu Północ 3-10 września

W ciężkich bojach Niemcy doprowadzili do opanowania Powiśla i odepchnięcie powstańców
od linii Nowego Świata . Pozwoliło to Niemcom na stworzenie frontu nad Wisłą na najczulszym odcinku przepraw wiślanych . Niemcy uzyskali podstawę wyjściową do natarcia na Czerniaków . Natomiast nie udało się Niemcom przebicie arterii jerozolimskiej.

2. Bój na Górnym Czerniakowie 11-30 września

W dniu 10.09 Armia Czerwona rozpoczęła natarcie na niemieckie przedmoście pod Pragą . W tym samym czasie tj. W nocy 10-11.09 po silnym przygotowaniu artyleryjskim i ataku lotnictwa korpus Bacha rozpoczął natarcie na Czernaików . Aby ostatecznie odrzucić powstańców od Wisły . 14.09 Rosjanie opanowali Pragę . Spowodowało to wycofanie Niemców na lewy brzeg Wisły . Utrata Pragi przez Niemców wywarła rozstrzygający wpływ na losy powstania . Dopóki bowiem istniało przedmoście praskie , wysiłki wojsk niemieckich kierowały się na jego utrzymanie a skąpiły sił na zwalczanie powstania . W dn. 15.09 doszło do forsowania Wisły przez żołnierzy I Armii Ludowego Wojska Polskiego (lwp) . Razem przeoprawiła się na pomoc powstańcą ok. 500-600 żołnierzy I Armii . Jednakże naczelne dowództwo Armii Czerwonej uznało że natarcie na Warszawę byłoby strategicznie przedwczesne i operacyjnie błędne dlatego postanowiono zaniechać dalszych prób i wstrzymać natarcie . Ostatecznie Górny Czerniaków padł 23.09 . Ogólna sytuacja powstania w dniu upadku Czerniakowa że bliska kapitulacja wydawała się jedynym rozsądnym rozwiązaniem kryzysu

BÓJ NA GÓRNYM MOKOTOWIE 24-27.09

Zaniechnie dalszych prób forsowania Wisły w Warszawie oraz przegrupowanie sił rosyjskich spowodowało , że dowództwo niemieckie mogło pozwolić sobie na szybkie zgniecenie powstania łącznie z rozbiciem zgrupowania AK w Puszczy Kampinoskiej . W dn. 24.09 po dwógodzinnym przygotowaniu ogniowym przy użyciu broni pancernej Niemcy rozpoczeli atak na Górny Mokotów . Mimo tak dużej koncentracji wojsk niemieckich oraz użycia lotnictwa heroiczny bunt powstańców trwał aż do 27.09 .Do niewoli dostało się ok.1000 powstańców jednak ok. 600 wycofało się do Śródmieścia .

ROZBICIE GRUPY „KAMPINOS” POD JAKTOROWEM
W DN.29.09 1944 r.

Niemiecki dowództwo obserwowało z wielką troską obszar Puszczy Kampinoskiej i oczekiwało tylko na złagodzenie położenia na froncie w Warszawie , ażeby zebrać odpowiednie siły i oczyścić Kampinos . Taka możliwość powstała dopiero w końcu września gdy radziecka operacja zaczepna a Powstanie Warszawskie wygasało . Do dużej bitwy doszło w okolicach Żyrardowa gdzie stacjonowało ok. 1300 partyzantów . W nierównym boju zgrupowanie zostało rozproszone , zginęło ok.100 partyzantów a 200 zostało rannych . Tak operacja niemiecka przeciwko oddziałom leśnym , które miały wesprzeć oddziały powstańców osiągnęła swój cel .

BÓJ NA ŻOLIBORZU 29-30.09

W dn.29.09 po silnym przygotowaniu artylerii i dział rakietowych Niemcy ruszyli na Żoliborz. Polska załoga Żoliborza wynosiła ponad 2000 żołnierzy .Wobec nie udanej próbie przeprawy na Pragę oraz przygniatającej przewagi sił niemieckich w dn.30.09 Żoliborz skapitulował.Do niewoli dostało się ok.1500 powstańców


KAPITULACJA W DN. 2.10 1944r

Ostatnim bastionem obrony powstańców pozostało Śródmieście .Niemcy nie próbowali zdobyć Śródmieścia bezpośrednim atakiem . Natomiast przez cały czas trwał ostrzał artyleryjski , wśród powstańców i ludności cywilnej panował głód . Zawiodły wszystkie nadzieje na skuteczną pomoc z zacchodu lub wielką ofensywę rosyjską . Dalsza walka byłaby więc beznadziejnym przedsięwzięciem . W tej sytuacji doszło do nawiązania rokowań kapitulacyjnych . W dn.30.09 do kwatery Bacha w Ożarowie przybyli delegaci Komendy Głównej AK w celu ustalenia warunków kapitulacji .Zawarto umowę w sprawie zawieszenia broni w dn. 1-2.10 od godz.5:00 do 17:00 , w celu ewakuacji 200 000 ludności cywilnej . W dn.1.10 po naradzie w Komendzie Głównej AK zapada ostateczna decyzja o kapitulacji . 2.10 ok. godz.21:00 podpisano akt kapitulacji . Ze strony niemieckiej podpisał go S.S.-Obergruppenfhrer von dem Bach ze strony AK na podstawie pisemnego pełnomocnictwa dowódcy AK gen.Tadeusza Komorowskiego „Bora” płk. Kazimierz Iranek-Osmecki „Jarecki ” i ppłk. Zygmunt Dobrowolski „Zyndram”. Na podstawie układu o zaprzestaniu działń wojennych w Warszawie 2.10 o godz.20:00 zaprzestano walk niemiecki - polskich na terenie stolicy . Oddziały powstańcze mogły opuścić Warszawę z bronią w ręku na prawach kombatanckich , celem złożenia jej poza murami miasta .Ogółem do niewoli niemieckiej poszło 11 668 powstańców wśród nich 5 generałów , ze szpitali w Śródmieściu ewakuowano ok. 4 000 rannych .Łącznie straty zabitych i rannych żołnierzy AK wynosiły ok. 22 000 , straty ludności cywilnej ok. 150 000 . Zniszczono ponad 42% budynków oraz prawie 93% budynków zabytkowych . 1 000 000 mieszkańców straciło swoje miejsce zamieszkania . Powstanie Warszawskie pochłonęło ofiary sięgające nieomal granicy materialnych , a także duchowych naszego kraju .Powstańcy warszawscy pozostaną na zawsze w naszej historii najpiękniejszym wzorem żołnierzy , którym w walce przyświecało tylko umiłowanie ojczyzny .

Podsumowanie

Powstanie Warszawskie było klęską wojskową , ponieważ poniesione straty nie były adekwatne do osiągniętych wyników . Było klęską polityczną , ponieważ nie spowodowało zmian politycznych , Polska pozostała pod wpływami ZSRR przez dalsze 50 lat . . Było klęską materialną , spowodowało totalne zniszczenie Warszawy . Jednakże bohaterstwo , ofiarność i zaciętość powstańców są największym w naszej historii przejawem walki o wolność , jako wartości wyższej niż życie ludzkie i wszystkie dobra materialne . Byłoby ciężkim błędem nie doceniać , a co gorsza , odżegnywaćsię od takich wartości duchowych .

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 56
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy