Przydatność 55%

Demokracja szlachecka w Polsce - ukaz zmian w systemie sprawowania władzy od XVI do XVIII wieku

Autor:

Demokracja szlachecka to system polityczny Rzeczypospolitej, który powstał już w XV wieku, zaś największy rozkwit osiągnął w XVI wieku. Przetrwał do XVIII wieku, kiedy to Rosja, Prusy i Austria dokonały w 1795 trzeciego rozbioru i Polska na 123 lata przestała istnieć. W założeniu gwarantował masom szlacheckim prawo głosowania i decydowania o sprawach państwa, a także miał być przykładem tolerancji i formalnej równości praw w łonie samego stanu szlacheckiego, co stanowiło ewenement na skalę europejską owego czasu. W XVII wieku w ramach formalnie funkcjonującej demokracji szlacheckiej faktyczna dominację w państwie uzyskało kilka rodów magnackich i ten etap w dziejach ustroju Polski określany jest jako oligarchia magnacka. Jednak już z początkiem XVIII wieku państwa ościenne zaczęły ingerować w politykę i sprawy Polski.
Stan szlachecki uformował się z dwóch warstw społecznych: możnowładztwa i rycerstwa. Swoisty charakter demokracji szlacheckiej polegał na przyznaniu tylko jednej grupie społecznej – szlachcie - pełnie praw politycznych i ekonomicznych w Rzeczypospolitej. Przejmowanie wpływów przez szlachtę dokonywało się stopniowo. Początkowo powstawały wiece, które przekształciły się w sejmiki. Demokracja nie pojawiła się w przeciągu kilku lat, był to proces bardzo długi. Pod wpływem czynników wewnętrznych jak i zewnętrznych szlachta zyskiwała coraz większą rolę. Już od drugiej połowy XV wieku szlachta polska zaczęła odgrywać zdobywać duże wpływy w państwie. Dysponowanie ogromnymi środkami finansowymi i nadawanie przez władców kolejnych przywilejów szlachcie, uchylając w stosunku do niej prawo powszechne i zapewniając jej przewagę nad innymi stanami, doprowadziło to takiej sytuacji, iż interesy szlachty utożsamiane były z interesami całego kraju. Serię przywilejów rozpoczął przywilej koszycki Ludwika Węgierskiego z 1374 roku. W Artykułach henrykowskich z 1573 roku zostały zebrane prawa i przywileje szlacheckie, według których szlachta miała prawo sprawowania władzy w Rzeczpospolitej. Mogła sprawować urzędy publiczne i zasiadać w Sejmie, który jako organ najwyższy w państwie decydował o wojnie, podatkach i polityce wewnętrznej. Bez zgody Sejmu i Senatu nic nowego nie mogło w państwie zostać postanowione (konstytucja Nihil Novi z 1505 roku). Rządy i pozycja króla zostały ograniczone. Każdy szlachcic, niezależnie od posiadanego majątku, miał prawo do osobistego wyboru króla w wolnej elekcji, a także prawo do zbrojnego wystąpienia przeciwko monarsze (rokoszu) w razie naruszenia przez niego przywilejów i ograniczenia swobód szlacheckich. W rezultacie Sejm zdobył sobie stanowisko, jakiego nie posiadał żaden inny organ przedstawicielski w tej części Europy. Ważnym elementem demokracji szlacheckiej była tolerancja religijna, gwarantująca szlachcie, niezależnie od wyznawanej przez nią religii, dostęp do urzędów i czynny udział w życiu politycznym Rzeczypospolitej.

Przydatna praca?

Następna strona: 1 2 Następna Pokaż wszystko

Przydatna praca? tak nie 44
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie