Przydatność 55%

Demokracja szlachecka w Polsce - ukaz zmian w systemie sprawowania władzy od XVI do XVIII wieku

Autor:

  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image

Demokracja szlachecka to system polityczny Rzeczypospolitej, który powstał już w XV wieku, zaś największy rozkwit osiągnął w XVI wieku. Przetrwał do XVIII wieku, kiedy to Rosja, Prusy i Austria dokonały w 1795 trzeciego rozbioru i Polska na 123 lata przestała istnieć. W założeniu gwarantował masom szlacheckim prawo głosowania i decydowania o sprawach państwa, a także miał być przykładem tolerancji i formalnej równości praw w łonie samego stanu szlacheckiego, co stanowiło ewenement na skalę europejską owego czasu. W XVII wieku w ramach formalnie funkcjonującej demokracji szlacheckiej faktyczna dominację w państwie uzyskało kilka rodów magnackich i ten etap w dziejach ustroju Polski określany jest jako oligarchia magnacka. Jednak już z początkiem XVIII wieku państwa ościenne zaczęły ingerować w politykę i sprawy Polski.
Stan szlachecki uformował się z dwóch warstw społecznych: możnowładztwa i rycerstwa. Swoisty charakter demokracji szlacheckiej polegał na przyznaniu tylko jednej grupie społecznej – szlachcie - pełnie praw politycznych i ekonomicznych w Rzeczypospolitej. Przejmowanie wpływów przez szlachtę dokonywało się stopniowo. Początkowo powstawały wiece, które przekształciły się w sejmiki. Demokracja nie pojawiła się w przeciągu kilku lat, był to proces bardzo długi. Pod wpływem czynników wewnętrznych jak i zewnętrznych szlachta zyskiwała coraz większą rolę. Już od drugiej połowy XV wieku szlachta polska zaczęła odgrywać zdobywać duże wpływy w państwie. Dysponowanie ogromnymi środkami finansowymi i nadawanie przez władców kolejnych przywilejów szlachcie, uchylając w stosunku do niej prawo powszechne i zapewniając jej przewagę nad innymi stanami, doprowadziło to takiej sytuacji, iż interesy szlachty utożsamiane były z interesami całego kraju. Serię przywilejów rozpoczął przywilej koszycki Ludwika Węgierskiego z 1374 roku. W Artykułach henrykowskich z 1573 roku zostały zebrane prawa i przywileje szlacheckie, według których szlachta miała prawo sprawowania władzy w Rzeczpospolitej. Mogła sprawować urzędy publiczne i zasiadać w Sejmie, który jako organ najwyższy w państwie decydował o wojnie, podatkach i polityce wewnętrznej. Bez zgody Sejmu i Senatu nic nowego nie mogło w państwie zostać postanowione (konstytucja Nihil Novi z 1505 roku). Rządy i pozycja króla zostały ograniczone. Każdy szlachcic, niezależnie od posiadanego majątku, miał prawo do osobistego wyboru króla w wolnej elekcji, a także prawo do zbrojnego wystąpienia przeciwko monarsze (rokoszu) w razie naruszenia przez niego przywilejów i ograniczenia swobód szlacheckich. W rezultacie Sejm zdobył sobie stanowisko, jakiego nie posiadał żaden inny organ przedstawicielski w tej części Europy. Ważnym elementem demokracji szlacheckiej była tolerancja religijna, gwarantująca szlachcie, niezależnie od wyznawanej przez nią religii, dostęp do urzędów i czynny udział w życiu politycznym Rzeczypospolitej.

Przydatna praca?

Następna strona: 1 2 Następna Pokaż wszystko

Przydatna praca? tak nie 43
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy