Przydatność 75%

Interpretacja "Pieśni o spustoszeniu Podola" Jana Kochanowskiego.

Autor:

Interpretacja „Pieśni o spustoszeniu Podola” Jana Kochanowskiego.

Jan Kochanowski w „Pieśni o spustoszeniu Podola” opowiada o skutkach najazdu Tatarów na Polskę w 1575r., który miał miejsce po ucieczce Henryka Walezego do Francji przez co w Polsce jakiś czas panowało bezkrólewie. Utwór ten jest reakcją na to wydarzenie i opowiada m.in. o tym, jak wielkie szkody Tatarzy wyrządzili Polsce i Polakom. Według źródeł historycznych uprowadzili oni wtedy ponad 50 tysięcy Polaków.

Pieśń, ta ma wszelkie cechy liryki apelu, odwołuje się do patriotyzmu Polaków, dumy narodowej, a także do uczuć religijnych. Na emocje czytelnika oddziałują przede wszystkim epitety, wyrażające stosunek emocjonalny mówiącego. Dodatkowym argumentem mobilizującym adresata, którym jest Polak to powołanie się na jego wyjątkowe cechy osobiste - szlachetność i cnoty rycerskie. Do gamy pochlebstw Kochanowski dołącza jeszcze i przewrotną drwinę, mającą pobudzić ambicje adresata: „Wsiadamy? Czy nas półmiski trzymają?”. Tym, którym brakuje odwagi, poeta radzi by przynajmniej poświęcili majątek osobisty i opłacili żołnierzy: „Skujmy talerze na talery, skujmy, a żołnierzowi pieniądze gotujmy!”. Zdroworozsądkowe uzasadnienie takiej postawy nie brzmi może w naszych ustach zbyt szlachetnie, ale przemówić musi do każdego nieodpartą racją: Dajmy; a naprzód dajmy! Sami siebie ku gwałtowniejszej chowajmy potrzebie.”. Ironiczna sentencja jest zarówno ostrzeżeniem, jak i ostatecznym argumentem, mającym przekonać czytelnika. Całość została ironicznie spointowana przez Kochanowskiego słowami „nową przypowieść Polak sobie kupi, że przed szkodą i po szkodzie głupi”. Prawdopodobnie Kochanowski nie był pewny patriotyzmu swoich rodaków, skoro użył tak przemyślnych środków w tej pieśni.
Podmiot mówiący wypowiada się w imieniu zbiorowości, którą są obywatele i szlachta, i czuje się jej częścią, choć ją krytykuje. Tylko w poincie dystansuje się wobec swojej grupy. Wiersz zbudowany jest zgodnie z zasadami retoryki antycznej.

W pierwszych trzech zwrotkach Jan Kochanowski informuje nas o tym co się stało, ukazuje nam zniszczenia i skutki napadu. W pierwszej zwrotce występuje apostrofa do Polaka, w której jest mowa o tym, że tego co się stało, nie da się odwrócić a Ci, których zabrano nigdy nie wrócą. Występuje tutaj opis uczuć Polaków m.in. wstyd. Najeźdźca zostaje nazwany niewiernym Turczynem, podłym poganinem i psem bisurmańskim. Te i inne negatywne epitety określające najeźdźców świadczą o tym, że uznaje się ich za gorszych, za barbarzyńców. Tatarzy zostawili po sobie fatalne spustoszenie i o tym przede wszystkim jest mowa w utworze ale mowa jest także o tym, że nie zapewniono odpowiedniej opieki „Polsce” i pozwolono na taki czyn. Emocje szczególnie uwidaczniają się w drugiej zwrotce, ponieważ występują tutaj zdania wykrzyknikowe.

Kolejne trzy zwrotki ukazują uczucia Polaków jakie towarzyszą im podczas uświadamiania się im, co tak naprawdę się stało. Zwrotka piąta dosłownie mówi o stadzie owiec, o wilkach, psach i pasterzach. Tymi owcami są właśnie Polacy, pasterz to król, psy to wojsko a wilki to Tatarzy. W tej zwrotce występuje alegoria ojczyzny jako opuszczone przez pasterza i psy stado owiec. Kochanowski nawiązuje tutaj do wcześnie wspomnianego przeze mnie bezkrólewia, które nastąpiło po ucieczce Henryka Walezego do Francji. Następna, szósta zwrotka jest obawą podmiotu lirycznego o przyszłość Polski ponieważ napad Tatarów może ośmielić do najazdów Turków. W siódmej zwrotce mamy apostrofę „Cnego Lacha” przez co Kochanowski pokazuje nam swój stosunek emocjonalny do Lacha. Składem apostrofy jest wezwanie do przebudzenia się. Podmiot liryczny utożsamia się z tymi, do których przemawia czyli do szlachty. Od siódmej zwrotki rozpoczyna się apel do walki. W ósmej zwrotce występuje aluzja mitologiczna, podmiot liryczny rząda rozstrzygnięcia sporów na drodze wojny. Podmiot nawołuje do zemsty, do walki aby oczyścić Polaków z hańby. Dziewiąta zwrotka to szereg pytań retorycznych, poruszających zainteresowania szlachty. Podmiot liryczny stawia dobro ojczyzny ponad prywatne. W tej zwrotce wyczuwa się ironię, sarkazm i pogardę. Dziesiąta zwrotka to wezwanie do tego aby dać pieniądza na wojsko ponieważ w obecnych czasach panowała pospolite ruszenie czyli „nadstawianie własnego karku”. Następne zwrotki pokazują to co sobie zapewnimy słuchając rad podmiotu lirycznego.

Strofa ostatnia jest pointą-morałem. Dopiero tutaj podmiot pozwala sobie na dystans wobec narodu i mówi wyłącznie we własnym imieniu. Taka budowa wzmacnia siłę perswazji. Środki artystyczne zostały tak dobrane, by oddziaływać na emocje. Środki składniowe i wersyfikacyjne służą dobitnemu wyrażeniu gorzkich prawd tak, aby dotrzeć nimi nie tylko do umysłów, ale przede wszystkim do serc. Podkreślają one oburzenie, żal i wstyd.

Tak, więc Jan Kochanowski pisze pieśń, która ma oddziaływać na czytelników emocjonalnie. Ma pokazać szlachcie, do której sam należy, że trzeba wspomóc walkę o kraj, zachować ostrożność na przyszłość i nie tracić nadziei i wiary w zwycięstwo. Już rezygnacja z pisania w języku łacińskim wskazuje na wzrost przynależności do narodu. Tak, więc antropocentryzm i humanizm doby odrodzenia wyzwoliły w Kochanowskim osobiste, indywidualne poglądy i odwagę do wyrażenia uczuć i myśli na temat walki polaków i zniszczeń poczynionych na Podolu.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 39
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie