Przydatność 65%

Arkadie i utopie – literackie krainy szczęścia w utworach różnych epok i sposoby ich kreowania.

Autor: macioszym

Tęsknota człowieka za beztroskim i szczęśliwym życiem to naturalny odruch mający długą tradycję. Już w starożytności istniała pamięć o utraconych na zawsze krainach szczęścia, gdzie człowiek beztroski i niewinny żył w zgodzie z naturą .Taką szczęśliwą krainę nazwano Arkadią .
Prawdziwa Arkadia mieściła się w środkowej części greckiego Peloponezu. Dzięki literaturze stała się symbolicznym obrazem idealnego kraju, miejsca wiecznej szczęśliwości .
W kulturze chrześcijańskiej, odnajdujemy topos raju utraconego. Biblijni banici Adam i Ewa zostali wygnani z Ogrodu Eden, ale raj pozostał idealny, nie skalany grzechem. Takie właśnie szczęśliwe krainy – Arkadie – próbowali wskrzesić twórcy ery nowożytnej. Każda epoka miała swoją literacką wizję szczęścia

J. Kochanowski w utworze „Pieśń świętojańska o Sobótce” ukazuje wieś jako krainę wiecznej szczęśliwości. Przedstawia on obrzędy odprawiane w wigilię św. Jana – 23 czerwca. Podczas nocy świętojańskiej dwanaście panien kolejno śpiewa pieśni pochwalne na cześć wsi, która jest miejscem, gdzie panuje harmonia, ład i gdzie kwitną wszelkie cnoty. Praca wykonywana przez rolnika jest dość męcząca, pomimo to kontakt z ziemią sprawia mu wiele przyjemności, przynosi pożytek i radość, nagrodą za uczciwe życie i pracę rolnika jest dobrobyt i dostatek. W utworze zawarta jest pochwała życia ziemiańskiego, ponieważ powoduje ono niezależność i spokój, a także jest gwarantem zachowania cnoty.

Przyjrzyjmy się teraz „Panu Tadeuszowi” Mickiewicza. Wydany został w 1834 roku w Paryżu, gdzie Adam Mickiewicz przebywał na emigracji. Oddalony od ojczyzny poeta, by zapomnieć choć na chwilę o trudach pielgrzymstwa, pocieszyć siebie i dodać otuchy emigrującym tułaczom, stworzył dzieło, które przenosi czytelnika w świat wyidealizowanego w pamięci kraju lat dziecinnych. Ogarnięty nostalgią Mickiewicz tworzy obraz Litwy, która jawi się jako Arkadia. Kraj lat dziecinnych staje się dla Adama Mickiewicza jedyną duchową ostoją w czasie wygnania. Osoba mówiąca zwraca się do dawnej ojczyzny, Litwy, którą porównuje do największej wartości – zdrowia.

Dusza podmiotu lirycznego przenosi się do kraju lat dziecinnych, widać więc, że utwór będzie miał charakter pisanego „ku pokrzepieniu serc”. Utwór Adama Mickiewicza pokazuje realia życia szlachty w dworku w Soplicowie. Przyroda wyznacza rytm pracy i życia. Bywa też sprzymierzeńcem mieszkańców. Przykładem może być szalejąca nad Soplicowem burza, dzięki której można było zachować w tajemnicy walkę szlachty z Moskalami. W tej krainie idylli znajduje się Soplicowo. W atmosferze panującej tam poeta odnajduje „małą ojczyznę”, miejsce piękne, szczęśliwe i bezpieczne .

Soplicowo było oazą spokoju i bezpieczeństwa nie tylko dla jego mieszkańców, ale i dla gości, którzy przyzwyczajali się do tego rytmu życia, do norm i obyczajów panujących na dworze. Adam Mickiewicz tworzy w Panu Tadeuszu bogatą galerię postaci szlacheckich. Zostali tu wnikliwie opisani i scharakteryzowani zarówno przedstawiciele zamożnej szlachty (ród Sopliców i przyjaciele domu), jak i szlachty zubożałej, zamieszkującej zaścianek. Poeta - realista stara się przedstawić ich obiektywnie i sprawiedliwie. Jednakże nostalgia za krajem dzieciństwa, świadomość, że świat, o którym pisze, każą mu w opisie każdej postaci wydobywać głównie jej zalety. Wad natomiast nie ukrywa, ale stara się ich nie wyolbrzymiać. Traktuje je raczej z humorem. Ukazując w taki sposób bohaterów swojej epopei, Mickiewicz wzbudza w czytelniku przekonanie, że w świecie przez niego wspominanym nie było ludzi złych czy bezwartościowych. Bywali wprawdzie kłótliwi, zapalczywi, skłonni do procesowania się (spór o zamek), nieobca im był też brawura (młodość Jacka Soplicy, zajazd), jednak tkwiły w nich także wielkie cnoty, które górowały nad wadami. Mickiewicz podkreśla ich patriotyzm, męstwo , wrodzoną dobroć, umiejętność zapominania o urazach. Zauważa, iż potrafili zawsze zjednoczyć się, by ofiarnie walczyć z wrogiem.

Pozytywistycznym przykładem przedstawienia Arkadii może być powieść Elizy Orzeszkowej „Nad Niemnem”. Topos arkadii pojawia się w tym utworze w „Legendzie o Janie i Cecylii” Tytułowi bohaterowie rodu Bohatyrowiczów przekształcili dziewiczą puszczę w krainę dostatku, miłości i rodzinnego szczęścia. Jak w baśni żyli długo i szczęśliwie, ponad sto lat, otoczeni licznymi dziećmi, wnukami i prawnukami, a ich żmudna i mozolna praca nad ujarzmieniem dzikiej natury została na koniec doceniona przez samego króla. Współczesny obraz zaścianka Bohatyrowiczów daleki jest od sielankowej idealizacji Orzeszkowa ukazuje jego mieszkańców jako ludzi żyjących nadal z pracy własnych rąk, jednak podkreśla pozytywne cechy przedstawicieli rodu: Kultywowanie pamięci o krwawych przeszłości narodu oraz szacunku do pracy, wyróżniający się traktowaniem jej jako świętości.

Arkadia, Raj, Wyspy Szczęśliwe - to wieczne pragnienie człowieka zagubionego w codziennej, szarej rzeczywistości, chaosie świata. Szkoda, że poszukujemy krainy idealnej daleko od siebie, czyniąc ze swojego życia piekło. Przecież już dla poety renesansowego - szczęście to nie tylko „czyste sumienie”, ale możliwość rozmowy, biesiady z najbliższymi. To drobne i ważne elementy naszej egzystencji, bo tworzące „małą ojczyznę” szczęścia.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 28
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy