Przydatność 60%

Porównanie wizerunku Matki Boskiej w "Lamencie Świętokrzyskim" i "Bogurodzicy".

Autor:

  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image

W średniowiecznej literaturze ,w przedstawieniu osoby Matki Bożej mocno utrwaliły się dwa motywy: Deesis oraz Stabat Mater Dolorosa. Motyw Deesis to wyobrażenie Chrystusa na tronie, jako Zbawiciela i Sędziego, w otoczeniu przedstawionych w modlitewnych pozach postaciach Matki Bożej i św. Jana Chrzciciela, będących pośrednikami między Bogiem, a człowiekiem. Motyw Stabat Mater Dolorosa to wyobrażenie matki cierpiącej, stojącej pod krzyżem. Te dwa motywy odnajdujemy w polskiej liryce maryjnej; „Bogurodzicy” i „Posłuchajcie, bracia miła…”.Wiersz „Posłuchajcie, bracia miła…” jest znany również pod tytułem „Lament Świętokrzyski” lub „Żale Matki Boskiej pod krzyżem”. W oparciu o dostępne źródła można wnioskować, że ten utwór został napisany w XV wieku, przez anonimowego twórcę. Podmiotem lirycznym autor uczynił Matkę Bożą. Wiersz ma charakter monologu Maryi stojącej pod krzyżem, na którym wisi jej syn, Jezus. Całość ma charakter pieśni, która składa się z ośmiu zróżnicowanych pod względem długości i budowy zwrotek.Pierwsza część to dwie, czterowersowe i ośmiozgłoskowe strofy, w których osoba mówiąca zwraca się do wszystkich odbiorców. Forma rozkazująca wypowiedzi informuje nas o stanie uczuć Matki Boskiej. Towarzyszą jej bezsilność, osamotnienie z powodu śmierci jej jedynego syna. Zwrotki charakteryzuje rytmiczność i prostota wypowiedzi. W strofach pojawiają się określenia ekspresywne, które podkreślają tragizm przeżyć bohaterki. Użycie sprzecznego epitetu „krwawe gody” łączy ze sobą motyw śmierci i wesela, jego rolą jest ukazanie zbawczego celu Męki Pańskiej. W trzeciej strofie jest liryka pośrednia. Matka Boża opisuje scenę ostatnich chwil Jezusa. Wprowadza nas w atmosferę śmierci. Pojawiają się epitety obrazujące dramatyczność sytuacji („krwawa godzina”, „zamęt ciężki”), a zastosowane zdrobnienia i powtórzenia podkreślają macierzyńską miłość. Maryja mówi w czasie teraźniejszym, co uwydatnia ekspresję- czytelnik utworu staję wraz z nią pod krzyżem i łączy się w cierpieniu.Strofa czwarta i piąta zawiera apostrofy Matki do Syna. Ta część utworu zbudowana jest na zasadzie kontrastu narodzin i śmierci. Według mnie jest to najbardziej przejmujący fragment. Maryja zwraca się do Jezusa w sposób bardzo czuły, używając zdrobnień („synku”, „główka”) i delikatnych określeń. Chce dzielić cierpienie z Chrystusem oraz ulżyć mu w niedoli- wytrzeć krew na ciele, podeprzeć jego opadającą głowę. Liczne powtórzenia nadają tej części formę ciągłego zawodzenia.Ostatnie trzy strofy wiersza mają charakter rezygnacji i żałoby- panuje nastrój smutku i przygnębienia, który udziela się czytelnikom. Zwrotka szósta, to wyrzuty w stronę Archanioła Gabriela, bohaterka wspomina radosne chwile zwiastowania narodzin swojego syna, jednocześnie czuje rozgoryczenie, gdyż anioł zataił cierpienie Jezusa, mówił tylko o radości i szczęściu. Strofa siódma jest apelem Maryi do innych matek.Mówi, aby prosiły one Boga , by nigdy nie znalazły się w takiej sytuacji jak ona, żeby nie były zmuszone patrzeć na śmierć własnych dzieci. Utwór zamyka apostrofa do Chrystusa, podkreślająca wyjątkowość jego śmierci i jednocześnie dramatyzm wiersza. „Bogurodzica”, jest to najstarsza polska pieśń religijna i tekst poetycki . Według tradycji autorem utworu miał być św. Wojciech, zamordowany w czasie chrystianizacji Prus (X wiek), jest to mało prawdopodobne, gdyż ten biskup nie znał dobrze języka polskiego, a specjaliści szacują, że dzieło zostało napisane w połowie XIII wieku.„Bogurodzica” nazywana jest przez językoznawców arcydziełem. Pieśń ma charakter modlitewny, o czym świadczy refren zaczerpnięty bezpośrednio z modlitwy: „Kyrie eleison”. Jan Długosz stwierdził, że była to również pieśń bojowa, śpiewana podczas bitwy pod Grunwaldem.Pieśń stanowi zbiorową prośbę do Boga, co wpływa na podniosły i uroczysty nastrój hymnu. Matka Boska, uwielbiana przez Stwórcę jest pośredniczką między strefą ciała i ducha. W tekście występuje: Bóg, Chrystus i Jan Chrzciciel, tworzy to symboliczne odwołanie do cnót: sprawiedliwości, roztropności, umiarkowania i męstwa.Treścią pierwszej zwrotki jest litania, w której autor zwraca się do Maryi, aby zjednała nam, przychylność swojego syna, uzyskała u niego łaski i zesłała je ludziom na ziemię. W drugiej strofie podmiot zbiorowy bezpośredni kieruje prośbę do Chrystusa, z przywołaniem Jana Chrzciciela, mogącego wesprzeć ludzkie wołania. Błaga o obdarowanie najważniejszymi wówczas wartościami, pobożnością i zbawieniem po śmierci. Utwór mimo całej prostoty treści jest całością złożoną z niezwykle bogatych elementów. Należy zwrócić uwagę na precyzyjną i przemyślaną kompozycję; rozbudowane wersy, zawierające liczne formy zdań rozkazujących i podkreślających patos uczuciowy dzieła, a także zgromadzenie synonimów, które nadają prośbom efekt żarliwości i wzniosłości. Ważną rolę w utworze odgrywa przepych środków stylistycznych (archaizmów, paralelizmów, paradoksów i antytez), jak również bogactwo rymów (twego syna- gospodzina).Anonimowy autor pieśni wyraża myśli i pragnienia typowe dla człowieka średniowiecza, który pragnie żyć bogobojnie i szczęśliwie na ziemi, ale przede wszystkim chce zapewnić sobie zbawienie i wieczne życie w raju. Pieśń zachwyca kunsztowną budową, wysokim poziomem artystycznym tekstu literackiego i melodyjnością. Podstawową różnicę między dwoma utworami jest sytuacje liryczna . Podmiotem lirycznym „Bogurodzicy” jest społeczeństwo, a adresatem kolejno w strofach Maryja i Jezus za pośrednictwem Jana Chrzciciela. Obecność trzech odbiorców przypomina wzorzec ikonograficzny. Podmiotem lirycznym w „Lamencie Świętokrzyskim” jest Matka Boska, która w formie monologu zwraca się do różnych osób, w poszczególnych częściach utworu: najpierw do wszystkich czytelników, potem do syna, Gabriela oraz do innych matek. Treść utworu to opis dramatu, jaki przeżyła bohaterka. Oba utwory stanowią przykład liryki bezpośredniej i występują w . Różnica między podmiotami i odbiorcami dzieł wpływa na ich charakter: „Bogurodzica” to pieśń, modlitwa, z kolei „Posłuchajcie, bracia miła…”to plankt. Maryja z „Bogurodzicy” to postać bardziej boska niż ludzka- zostaje podkreślona jej czystość jako dziewicy i wybranie jej przez Boga na matkę mesjasza. Zajmuje szczególne miejsce w planie zbawienia i ma możliwość wpływania na przychylność Chrystusa wobec ludzi. Zupełnie inaczej przedstawiona jest Maryja w „Lamencie świętokrzyskim”, podkreślone są jej cechy jako człowieka. Utwór zawiera wiele informacji na temat emocji Matki Boskiej, przeżywającej swój dramat pod krzyżem. Maryja jest przede wszystkim matką, utożsamia się z innymi. Jest bezradna wobec cierpienia syna, nic nie może zrobić, przytłaczana przez żal, bunt i smutek. Obydwa utwory są zabytkami literatury polskiej.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 50
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy