Przydatność 70%

Procesy egzogeniczne kształtujące powierzchnię Ziemi

Autor:

Do procesów egzogenicznych zaliczamy:
- wietrzenie skał,
- działalność wiatru,
- działalność wód płynących,
- działalność lodowców
- działalność morza.

Wietrzenie skał – proces zmiany właściwości fizycznych i chemicznych skał doprowadzający do wytworzenia się zwietrzeliny.

Czynniki wpływające na przebieg wietrzenia:
- zmiany temperatury
- zmiany wilgotności
- rodzaju podłoża skalnego
- ukształtowania terenu
- ekspozycji stoku,
- świata organicznego.

Rodzaje wietrzenia:

a). mechaniczne – (zmiany właściwości fizycznych skał bez zmiany składu chemicznego; skała rozpada się na bloki, ziarna, łuszczy się). Wietrzenie mechaniczne może być:
- termiczne – nagrzewanie i ochładzanie przypowierzchniowej warstwy skał oraz poszczególnych minerałów powoduje zmianę objętości, które powodują rozpad skały,
- mrozowe - woda zamarzająca zwiększa swoją objętość i wywołuje rozpad skal,
- solne - wywołane zmianami objętości soli na skutek zmian wilgotności,

b). chemiczne – polega na zmianie składu chemicznego na skutek działalności wody. Intensywność wzrasta wraz ze wzrostem temperatury i porowatości skał.

Działalność wiatru.

Czynniki wpływające na rozmiary i tempo erozji (niszczenia) eolicznej:
- prędkość wiatru,
- głębokość zalegania poziomu wód gruntowych,
- pokrycia terenu.

Rodzaje działalności erozyjnej wiatru: deflacja - wywiewanie materiału skalnego, oraz korazja - niszczenie powierzchni skalnych przez materiał skalny niesiony przez wiatr.

Skutki deflacji – kieszenie i jamy skalne, misy, rynny, ostańce deflacyjne.

Formy utworzone na skutek korazji – wygłady i pagóry eoliczne, grzyby skalne, graniaki.

Wiatr może również działać w sposób akumulacyjny (gromadzenia materiału skalnego).

Jedynym przykładem tej działalności są wydmy. Wydmy mogą być:
- barchany – tworzą się przy niewielkiej ilości materiału skalnego i umiarkowanej sile wiatru, a poziom wód gruntowych znajduje się głęboko,
- wydmy paraboliczne – występują w miejscach gdzie poziom wód gruntowych zalega płytko, materiału skalnego jest dużo,
- wydmy poprzeczne,
- wydmy gwiaździste,
- wydmy podłużne.

Działalność wód płynących:

Działalność rzeki może być:
- erozyjna,
- transportowa
- akumulacyjna.

Czynniki wpływające na szybkość działalność erozyjną:
- ilość przepływającej wody
- prędkość płynięcia wody,
- ilości transportowanego materiału skalnego,
- rodzaju podłoża przez jakie płynie rzeka

Erozja może być:
- wsteczna – najczęściej zachodzi w górnym odcinku rzeki i doprowadza do cofania się źródła
- wgłębna - niszczenie podłoża znajdującego się w korycie rzeki,
- boczna – rozmywanie i podcinanie brzegów przez wodę płynącą

Działalność transportowa zależy od rodzaju materiału podłoża i ilości przepływającej wody.
Może występować w różnej postaci: toczenie, wleczenie, unoszenie, ruch skokowy.

Działalność akumulacyjna - proces osadzania materiału wynikły z zaniku siły transportującej rzeki. Czynniki wywołujące akumulacje to: przeciążenie rzeki materiałem skalnym, zmniejszeniem spadku rzeki, a tym samym prędkości przepływu.

Działalność lodowców: podobnie jak rzeki działają erozyjnie, transportująco i akumulacyjnie.

Działalność erozyjna zachodzi:
- pod lądolodem w wyniku tarcia okruchów skalnych wtopionych w lód o podłoże doprowadzając do powstania wygładów i żłobów,
- na przedpolu lądolodu – przez spychanie i przesuwanie materiału skalnego
- oraz wyciskanie materiału skalnego z pola firnowego.

Działalność transportowa polega na przenoszeniu materiału skalnego przez lądolód lub przez wody płynące pod i przed lodowcem.

Działalność akumulacyjna – osadzanie materiału skalnego. Formy powstałe w wyniku tej działalności to:
- wały moren czołowych – wypukłe formy znajdujące się na granicy maksymalnego zasięgu,
- moreny boczne, powierzchniowe i denne,
- pola sandrowe - formy powstałe z akumulacji materiału wyniesionego przez rzeki,
- ozy – kręte, faliste pagórki powstałe w szczelinach wewnątrz lądolodu,
- kemy – płaskie pagórki utworzone przez akumulacje rzeczno-lodowcową,
- drumliny – długie pagórki powstałe prawdopodobnie z przekształcania moren czołowych podczas ponownego wkroczenia lodowców.

Działalność morza:

Czynniki wpływające na rodzaj i intensywność procesów brzegowych: ukształtowanie pionowe brzegu, rodzaju skał budujących brzeg oraz wielkości wahań poziomu wody.

Działalność niszcząca morza na wybrzeżach stromych (abrazja): jest wynikiem działania fali przyboju lub pływów morskich i powstaje tzw. nisza abrazyjna.

Inną formą jest klif – rozrastanie się niszy abrazyjnej przyczyną obrywania się mas skalnych znajdujących się nad niszą – powstaje strome wybrzeże nazywane klifem lub falezą oraz platforma abrazyjna - lekko nachylona powierzchnia powstała u podnóża klifu.

Działalność akumulacyjna:
- plaża – akumulowany materiał skalny na brzegu,
- ławice – wały równoległe do brzegu powstałe w miejscu załamywania się fali
- lido – wynurzona ławica powstała w miejscu silnych pływów morskich
- laguna – obszar płytkiego morza między brzegiem a lido,

Typy wybrzeży:
- mierzejowe,
- lagunowe,
- rafowe,
- dalmatyńskie,
- riasowe,
- fiordowe,
- szkierowe,
- limanowe.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 117
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy