A. PRESENT SIMPLE ORAZ PRESENT CONTINUOUS
1. PRESENT SIMPLE
a) Wzór zdania twierdzącego, zastosowanie, charakterystyczne przysłówki częstotliwości oraz określenia przysłówkowe
Wzór zdania twierdzącego:
PODMIOT + (przysł. częstotliwości) + CZASOWNIK GŁÓWNY (3 os. l.poj. z końcówką -(e)s) + … + (określenie przysłówkowe)
Zastosowanie:
- Czas Present Simple jest stosowany głównie do określenia czynności zwyczajowych, powtarzających się oraz takich czynności lub stanów, które są stałe, charakterystyczne, typowe lub właściwe dla podmiotu zdania.
Przykłady:
- I drink much coffee. – Piję dużo kawy.
- He always goes to bed at 11. – On zawsze chodzi spać o 11.
- The sun sets in the west. – Słońce zachodzi na zachodzie.
- He plays bridge very well. – On gra w brydża bardzo dobrze.
- I love animals but hate people. – Kocham zwierzęta, lecz nienawidzę ludzi.
- Nowadays people smoke a lot. – W dzisiejszych czasach ludzie dużo palą.
- Czas ten można również zastosować w nagłówkach gazet, narracji, relacjach zdarzeń oraz w przypadku czynności mających się odbyć w przyszłości, pod warunkiem że są one objęte harmonogramem, programem, planem (np. imprez) lub wynikają z rozkładu jazdy.
Przykłady:
- Key witness dies. – Główny świadek ginie.
- John enters and shoots at her. – John wchodzi i strzela do niej.
- Lendl wins the first set. – Lendl wygrywa pierwszy set.
- The match starts at 11. – Ten mecz zaczyna się o 11.
- I leave today at 14:30. – Wyjeżdżam dzisiaj o 14:30 (tak zaplanowano).
Charakterystyczne przysłówki częstotliwości oraz określenia przysłówkowe:
- ALWAYS – zawsze
- NEVER – nigdy
- OFTEN/FREQUENTLY – często
- RARELY/SELDOM – rzadko
- USUALLY – zwykle
- SOMETIMES – czasami
- OCCASIONALLY – od czasu do czasu
- EVER – kiedykolwiek
- NOWADAYS – w dzisiejszych czasach
- EVERY MORNING (DAY, TUESDAY, WEEK, YEAR etc.) – każdego ranka (codziennie, w każdy wtorek, co tydzień, co rok itd.)
- ON FRIDAYS, SUNDAYS – w piątki, niedziele
- ONCE – raz
- TWICE – dwa razy
- THREE TIMES – trzy razy
- FOUR TIMES – cztery razy itd.
- FROM TIME TO TIME – od czasu do czasu
- A WEEK, A YEAR etc. – w tygodniu, roku itd.
b) Budowa pytań i przeczeń (z wyjątkiem czasowników: TO BE - BYĆ oraz TO HAVE - POSIADAĆ, z którymi pytania budujemy przez inwersję, czyli zmianę szyku wyrazów)
- W 1. i 2. osobie l.poj. oraz w 1., 2. i 3. osobie l.mn. pytania i przeczenia budujemy przy pomocy czasownika posiłkowego DO.
Uwaga: Wyjątek stanowią pytania o podmiot.
Przykłady:
Zdanie twierdzące:
- His parents give him pocket money every week. – Jego rodzice dają mu kieszonkowe co tydzień.
Pytania ogólne:
- Do his parents give him pocket money every week? – Czy jego rodzice dają mu kieszonkowe co tydzień?
- Don’t his parents give (/Do his parents not give) him pocket money every week? – Czy jego rodzice nie dają mu kieszonkowych co tydzień?
Pytania szczegółowe o podmiot:
- Who gives him pocket money every week? – Kto daje mu kieszonkowe co tydzień?
- Whose parents give him pocket money every week? – Czyi rodzice dają mu kieszonkowe co tydzień?
Inny przykład:
- Who doesn’t give him any money? – Kto nie daje mu pieniędzy?
Pozostałe pytania szczegółowe mają następujący szyk:
WYRAZ PYTAJĄCY + SZYK PYTANIA OGÓLNEGO (bez wyrazu/ów, o który(e) pytamy)
- What do his parents give him every week? – Co dają mu jego rodzice co tydzień?
- Whom do his parents give pocket money every week? – Komu jego rodzice dają kieszonkowe co tydzień?
- What money do his parents give him every week? – Jakie pieniądze dają mu jego rodzice co tydzień?
- How often do his parents give him pocket money? – Jak często jego rodzice dają mu kieszonkowe?
Zdanie przeczące:
- His parents don’t give him pocket money every week.
Dla 3. osoby l.poj.:
Zdanie twierdzące:
- His father gives him pocket money every week. – Jego ojciec daje mu kieszonkowe co tydzień.
Pytania ogólne:
- Does his father give him pocket money every week? – Czy jego ojciec daje mu kieszonkowe co tydzień?
- Doesn’t his father give (/Does his father not give) him pocket money every week? – Czy jego ojciec nie daje mu kieszonkowych co tydzień?
Pytania szczegółowe o podmiot:
- Who gives him pocket money every week? – Kto daje mu kieszonkowe co tydzień?
- Whose father gives him pocket money every week? – Czyj ojciec daje mu pieniądze co tydzień?
Pozostałe pytania szczegółowe mają następujący szyk:
WYRAZ PYTAJĄCY + SZYK PYTANIA OGÓLNEGO (bez wyrazu/ów, o który(e) pytamy)
- What does his father give him every week? – Co jego ojciec daje mu co tydzień?
- Whom does his father give pocket money every week? – Komu jego ojciec daje kieszonkowe co tydzień?
- What money does his father give him every week? – Jakie pieniądze daje mu jego ojciec co tydzień?
- How often does his father give him pocket money? – Jak często jego ojciec daje mu kieszonkowe?
Zdanie przeczące:
- His father doesn’t give him pocket money every week. – Jego ojciec nie daje mu kieszonkowych co tydzień.
2. PRESENT CONTINUOUS
a) Wzór zdania twierdzącego, zastosowanie, charakterystyczne określenia czasu
Wzór zdania twierdzącego:
PODMIOT + BE (AM/ARE/IS) + CZASOWNIK GŁÓWNY z końcówką -ING + … + (określenie czasu)
Zastosowanie:
- Czas Present Continuous jest stosowany głównie do określenia zdarzeń lub czynności, które mają miejsce (trwają) teraz, lecz niekoniecznie w tej właśnie chwili, ale również w teraźniejszości obejmującej dłuższy okres trwania, np.: OBECNIE, W TYM TYGODNIU itd.
Przykłady:
- He’s listening to the radio now. – On słucha radia teraz.
- It’s snowing now. – Pada śnieg teraz.
- I’m working a lot at present. – Dużo pracuję obecnie.
- Czas ten można również zastosować w przypadku czynności zamierzonych lub zaplanowanych (przez wykonawcę czynności), które mają się odbyć w przyszłości.
Przykłady:
- I’m going to London tomorrow. – Jadę do Londynu jutro.
- He is giving a party tonight. – On organizuje przyjęcie wieczorem.
Charakterystyczne określenia czasu:
- NOW – teraz
- AT PRESENT – obecnie
- AT THE (PRESENT) MOMENT – w tej chwili, w chwili obecnej
- TODAY – dzisiaj
- THIS MORNING (WEEK etc.) – tego ranka (w tym tygodniu itd.)
- TOMORROW – jutro
Uwaga: Można również zastosować w czasie Present Continuous przysłówki takie jak: ALWAYS – zawsze, REPEATEDLY – częstokroć, CONTINUALLY – ciągle, CONSTANTLY – stale itp., z tym że w tego rodzaju zdaniach stwierdzamy wyraźnie rozdrażnienie mówcy spowodowane często (czasami zbyt często) powtarzającą się czynnością.
Przykład:
- I can’t stand it any more. He is continually (always) coming back home so drunk. – Nie mogę już tego dłużej znieść. On ciągle (zawsze) wraca do domu taki pijany.
b) Budowa pytań i przeczeń
- W czasie Present Continuous pytania budujemy przez inwersję, czyli zmianę szyku wyrazów.
Uwaga: Proszę zwrócić uwagę na pytania o podmiot.
Przykłady:
Zdanie twierdzące:
- The American tourists are talking to your friend now. – Ci amerykańscy turyści rozmawiają z twoim kolegą teraz.
Pytania ogólne:
- Are the American tourists talking to your friend now? – Czy amerykańscy turyści rozmawiają z twoim kolegą teraz?
- Aren’t the American tourists talking (/Are the American tourists not talking) to your friend now? – Czy amerykańscy turyści nie rozmawiają z twoim kolegą teraz?
Pytania szczegółowe o podmiot:
- Who is talking to your friend now? – Kto rozmawia z twoim kolegą teraz?
- Which tourists are talking to your friend now? – Którzy turyści rozmawiają z twoim kolegą teraz?
Inny przykład:
- Who isn’t talking now? – Kto nie rozmawia teraz?
Pozostałe pytania szczegółowe mają następujący szyk:
WYRAZ PYTAJĄCY + SZYK PYTANIA OGÓLNEGO (bez wyrazu/ów, o który(e) pytamy)
- Whom are the American tourists talking to now? – Z kim amerykańscy turyści rozmawiają teraz?
- Whose friend are the American tourists talking to now? – Z czyim kolegą rozmawiają amerykańscy turyści teraz?
Zdanie przeczące:
- The American tourists aren’t talking to your friend now. – Ci amerykańscy turyści nie rozmawiają z twoim kolegą teraz.
Uwaga: Czasowniki wyrażające stany emocjonalne, osąd, przekonanie, posiadanie oraz czasowniki wyrażające percepcję przy pomocy zmysłów zwykle nie występują w czasie Present Continuous, lecz w czasie Present Simple. Oto najczęściej spotykane:
Lista czasowników:
- TO BELIEVE – wierzyć
- TO BELONG – należeć
- TO CARE – dbać; troszczyć się o
- TO CONSIST OF – składać się z
- TO CONTAIN – zawierać
- TO COST – kosztować
- TO DEPEND – zależeć
- TO DISLIKE – nie lubić
- TO EXPECT – oczekiwać
- TO FORGET – zapomnieć
- TO FORGIVE – przebaczać
- TO HATE – nienawidzieć
- TO HAVE – posiadać
- TO HEAR – słyszeć
- TO HOPE – mieć nadzieję
- TO KNOW – wiedzieć; znać
- TO LIKE – lubić
- TO LOVE – kochać
- TO MEAN – znaczyć; mieć na myśli
- TO MIND – mieć coś przeciwko
- TO NOTICE – zauważyć
- TO OWN – posiadać
- TO POSSESS – posiadać
- TO REALIZE – zdawać sobie sprawę
- TO RECALL – przypominać
- TO RECOGNIZE – rozpoznawać
- TO RECOLLECT – przypominać sobie
- TO REFUSE – odmawiać
- TO REMEMBER – pamiętać
- TO SEE – widzieć
- TO SEEM – wydawać się
- TO SMELL – pachnieć
- TO SUPPOSE – przypuszczać
- TO THINK – sądzić
- TO UNDERSTAND – rozumieć
- TO WANT – chcieć
Wyjątek: Niektóre z tych czasowników można jednak również użyć w czasie Present Continuous, przy czym ich znaczenie ulega zmianie w taki sposób, że wyrażają one celową, rozmyślną czynność. Oto kilka przykładów:
Przykłady:
1. I THINK – I AM THINKING
- I THINK that this is a perfect plan. – Uważam, że to jest doskonały plan.
- I’m thinking about this plan. – Myślę o tym planie.
2. I (CAN) SEE – I AM SEEING
- I (can) see my aunt. – Widzę swoją ciotkę.
- I am seeing my aunt tomorrow. – Do ciotki przychodzę z wizytą jutro.
3. I TASTE – I AM TASTING, IT TASTES
- I taste pepper in the soup. – Czuję smak pieprzu w zupie.
- I’m tasting the soup now. – Kosztuję zupy teraz.
- It tastes terrible. – To smakuje okropnie.
Różnice między blisko spokrewnionymi czasownikami:
- TO SEE – TO LOOK
- TO SEE – widzieć – wyraża percepcję
- TO LOOK – patrzeć – wyraża czynność celową, rozmyślną
- TO HEAR – TO LISTEN
- TO HEAR – słyszeć – wyraża percepcję
- TO LISTEN TO – słuchać – wyraża czynność celową, rozmyślną
Przykłady:
- They (can) see the soldiers. – Oni widzą tych żołnierzy.
- They’re looking at the soldiers. – Oni patrzą na tych żołnierzy.
- I (can) hear her song. – Słyszę jej piosenkę.
- I’m listening to her song. – Słucham jej piosenki.
Ćwiczenia
Wstaw odpowiednią formę w Present Simple lub Present Continuous:
1. He doesn’t smoke cigarettes at all.
2. I am thinking about the book I read yesterday.
3. Who goes to the cinema every week?
4. We are seeing our boss tonight.
5. Do you realize your mistake?
6. We can see their cottage in the distance.
7. He is studying a lot at present.
8. What does he want?
9. The cook is tasting the mutton stew at the moment.
10. Who is taking you to the disco tonight?
11. Who plays tennis from time to time?
12. She usually comes back home very late.
13. Don’t your friends like you?
14. Horses are very expensive, although, nowadays people use cars.
15. Listen, the Rolling Stones are singing.
Przetłumacz wyrazy w nawiasach stosując Present Simple lub Present Continuous:
16. (O kim) they are talking now?
- Who are they talking about? – O kim oni rozmawiają teraz?
17. What they think of us?
- What do they think of us? – Co oni o nas sądzą?
18. I know the man who is looking at us now.
- I know the man who is looking at us now. – Znam mężczyznę, który teraz na nas patrzy.
19. (Którzy) pupils aren’t listening to the teacher now?
- Which pupils aren’t listening to the teacher now? – Którzy uczniowie teraz nie słuchają nauczyciela?
20. (Czy) she isn’t doing her homework now?
- Isn’t she doing her homework now? – Czy ona teraz nie odrabia pracy domowej?