Przydatność 45%

Rodzina jako podstawowa i uniwersalna grupa społeczna

Autor:

We wszystkich społeczeństwach rodzina stanowi najmniejszą, po jednostce, komórkę społeczną. Jej charakter, wielkość i rola, jaką spełnia mogą być w różnych społeczeństwach różne, lecz nawet w najprymitywniejszych instytucjach taka istnieje. W wielu kulturach trwałość rodziny oparta jest na więzi małżeńskiej. W większości też jest to związek mężczyzny z kobietą, w którym członkowie rodziny dążą do posiadania potomstwa poprzez urodzenie i przekazanie im cech biologicznych, lub przyjęcie z zewnątrz.
Rodzina jest najstarszą i najbardziej trwałą formą współżycia ludzi. U jej podłoża tkwią biologiczne cechy człowieka, co powoduje trwałość niektórych cech rodziny. Rodzina występuje u wszystkich znanych ludów. [1]
Oprócz tej najbardziej znanej nam rodziny, występują jeszcze inne typy rodzin żyjące w innych społeczeństwach:
- Przykładem takiej rodziny jest związek małżeński w który wchodzi więcej niż dwie osoby. Związki takie występują zwłaszcza tam, gdzie silna jest tradycja rodziny wielkiej, a majątek należący do gospodarstw domowych jest dziedziczony. Rodzina taka składa się z co najmniej trzech pokoleń, to znaczy dziadków, ich żonatych synów i ich dzieci. Głową rodziny jest w takim wypadku zwykle ojciec dorosłych synów. Pozostali członkowie rodziny stanowią siłę roboczą, to oni uprawiają należącą do rodu ziemię. Rodziny tego typu spotkać można w wiejskich regionach Turcji, Indiach, Chinach, we Włoszech czy w byłej Jugosławii. Skład rodziny wielkiej może się różnić w zależności od regionu geograficznego i tradycji kulturowej, ale najczęściej te wielopokoleniowe rody spotyka się na terenach wiejskich, tam, gdzie trzeba uprawiać ziemi.
- Innym typem wielkiej rodziny są wszystkie przypadki rodzin, w których występują związki poligamiczne. Wielożeństwo jest wprawdzie przyczyną wielu wynikających z zazdrości konfliktów, jednak można im zapobiegać, tworząc zwyczajowe prawa ustanawiające hierarchię żon (lub mężów) i zapewniając każdej z nich namiastkę osobnego, samodzielnego ogniska domowego.
- Istnieją także rodziny mniejsze od tej "wzorcowej" jednostki, czyli jeden rodzic i dzieci. Dzieje się tak wtedy, gdy zabraknie jednego z rodziców. Najczęściej występującą postacią rodziny niepełnej jest model
"matka i dzieci". [2]
Typy struktur rodziny są zmienne w czasie, mimo, że każda epoka ma skłonność do absolutyzowania tych form, które w niej występują (np. ojciec lub matka sprawuje władzę, albo obydwoje mają równe prawa) i do uważania ich za „naturalne”. Jednakże liczne studia i badania nad przekształceniami rodziny współczesnej pokazały, że rodzina jest zmienna i posiada dużą zdolność do przystosowania się do zmieniających się społeczeństw i kultur. [5]
Najogólniejsza charakterystyka rodziny – jako grupy społecznej złożonej z osób połączonych ze sobą więzią pokrewieństwa, małżeństwa, a niekiedy powinowactwa i zazwyczaj mieszkających razem – nawiązuje do jej funkcji. Funkcje te decydują o szczególnie dużym znaczeniu rodziny dla życia społecznego. Podstawowymi funkcjami jakie pełni rodzina są :
1) Utrzymuje ciągłość biologiczną społeczeństwa (rodzenie nowych członków, przekazywanie im cech biologicznych).
2) Reguluje stosunki seksualne osób będących małżonkami i stwarza warunki do ustabilizowania życia seksualnego.
3) Zapewnia materialne możliwości utrzymania i wychowania dzieci.
4) Jest instytucją regulującą stosunki pokrewieństwa, a więc i dziedziczenia.
5) W społeczeństwach klasowych wyznacza wstępną pozycję społeczną swych członków.
6) Odgrywa zasadniczą rolę w procesie socjalizacji jednostki, „to jest w procesie wpajania jej podstawowych przyzwyczajeń, norm i umiejętności, bez których jej udział w życiu społeczeństwa byłby niemożliwy.

Rodzina przekazuje młodemu pokoleniu pewien zasób „wiedzy życiowej” oraz pewne wartości duchowe, których treści wiążą się zazwyczaj z klasową, narodową, religijną, zawodową, czy inna przynależnością rodziny. Dziecko już w rodzinie uczy się, jak należy zachowywać się i działać w określonych sytuacjach, jakie należy sobie stawiać cele i co czynić, aby te cele osiągnąć. Przyswaja sobie ono nawyki reagowania zgodnie z wzorcami zachowań przyjętymi w jego rodzinie, mniej lub bardziej zbliżone do wzorów przyjętych w innych rodzinach należących do tej samej szerszej zbiorowości.
Rodzina wywiera również istotny wpływ na życie emocjonalne swych członków. Każdy człowiek odczuwa potrzebę miłości, życzliwości, przywiązania, zaufania i opiekuństwa w stosunku do siebie oraz potrzebę sytuacji, w której on także może te uczucia okazywać innym osobom. Rodzina stanowi płaszczyznę, na której z reguły są zaspokajane wymienione potrzeby emocjonalne, stwarza warunki stabilizacji uczuciowej, stanowi dla większości ludzi ważny „punkt oparcia” w życiu. [3]
Jak widzimy, rodzina jest grupą społeczno-wychowawczą, która kultywuje określone normy i wartości, realizuje je za pomocą mniej lub bardziej świadomych metod i technik, posiada taką, a nie inną strukturę wewnętrzną, tj. układ ról, pozycji i wzajemnych stosunków. Oddziaływanie wymienionych czynników wpływa na powstawanie określonych sytuacji społeczno-wychowawczych. Sytuacje te z kolei rusztują na treść i formy doświadczeń dzieci oraz proces uczenia się, co kształtuje ich osobowość, na którą składają się postawy, potrzeby i zainteresowania. [4]
Rozpatrując temat rodziny jako podstawowej jednostki społecznej należy spojrzeć na nią przez pryzmat zmian zachodzących w ostatnich czasach. Ważne jest aby obserwować tendencje pojawiające się w społeczeństwie, gdyż to one za kilka lat będą decydowały o profilu społeczeństwa. Trendy obecnie panujące w Europie to zmniejszająca się rozrodczość, rosnąca długość życia i zmniejszanie się stopnia migracji. Zmieniła się również forma życia rodzinnego. Zmalał wskaźnik małżeństw i opóźnił się wiek zawierania małżeństwa a także średni wiek urodzenia pierwszego dziecka. Wynika to z tego, że dla wielu ludzi ważniejsza jest kariera zawodowa, niż założenie rodziny i urodzenie dziecka. Oczywiście nie każdy jest takiego zdania, jednak niektórzy mogą uważać, że kariera, a dokładniej posiadanie środków finansowych jest ważniejsze niż zawarcie związku, ponieważ posiadając chociaż pewną część środków można zapewnić rodzinie, a szczególnie dziecku dobre warunki materialne. Wiele kobiet boi się także, że po urodzeniu dziecka nie będzie mogła wrócić do poprzedniej pracy i będzie zmuszona szukać innej, o którą tak trudno w dzisiejszych czasach.
Zmienia się również sytuacja między płciami. Przemiany w rolach rodzinnych dokonują się wolniej niż w innych rolach społecznych. Z badań wynika, że zmniejsza się ilość kobiet samotnie pełniących obowiązki domowe na rzecz przejmowania przez partnera pewnych zadań. Rola kobiety jako żony i partnerki uległa zmianie choć nie radykalnej. Kobiety coraz częściej czują się lepiej w roli partnerki życiowej niż tradycyjnej żony. Zdecydowana większość kobiet preferuje układ partnerski. Zmienia się opinia że warunkiem szczęścia jest bycie żoną a coraz więcej kobiet wybiera życie w pojedynkę lub układy nieformalne.
Zmiany demograficzne i społeczne zachodzące w Europie wywierają również duży wpływ na stosunki między pokoleniowe. Przedłużył się okres pozostawania dorastających dzieci w domu rodziców, co jest tłumaczone przedłużającym się okresem edukacji i późniejszym wchodzeniem młodego pokolenia na rynek pracy. [6]
Pomimo zachodzących zmian kulturowych i społecznych, tradycyjną cechą Polaków jest szacunek dla rodziców i osób starszych. Polacy mają swoją kulturę i tradycje, dzięki którym odczuwamy silne więzi z rodziną, nie tylko tą, która sami założyliśmy, ale także ze starszymi pokoleniami, czyli rodzicami, dziadkami oraz wszystkimi osobami nam bliskimi którzy zmarli.
Rodzina jest instytucją naturalną i trwałą, współcześnie jednak jest niejako wchłonięta przez panujące trendy. Pomimo zmniejszającej się liczby ludności i rodzin, możemy mieć tylko nadzieję, że nasz naród, kultura i wszystkie tradycje nigdy nie umrą.

Bibliografia:
1. „Socjologia rodziny” – Zbigniew Tyszka PWN Wydawnictwo 1976 r.
2. http://rodzinqowski.w.interia.pl/
3. „Socjologia wybrane zagadnienia” – Jan Woskowski PZWS
4. „Rodzina jako grupa społeczno-wychowawcza” – Zbigniew Zaborowski Nasza Księgarnia Wydawnictwo 1980 r.
5. „Elementarne pojęcia socjologii” – Jan Szczepańśki PWN Wydawnictwo 1970 r.
6. „Współczesne rodziny polskie –ich stan i kierunek przemian” Zbigniew Tyszka Wydawnictwo Naukowe UAM Poznań 2001

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 11
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy