Przydatność 50%

Państwa Europy Środkowo-Wschodniej w XII-XVI wieku. Czechy

Autor: marylinW

CZECHY W WIEKU XII-XV

PRZEOBRAŻENIA POLITYCZNE

Od przełomu VIII i IX w. w Czechach panowała dynastia Przemyślidów.
W 950 r. książe czeski BOLESŁAW I złożył hołd lenny cesarzowi niemieckiemu OTTONOWI I . Tym samym Czechy stały się lennem cesarstwa niemieckiego.
Osłabiło to sytuację państwa w Europie Środkowo-Wschodniej, a przede wszystkim dało pretekst opozycji w Czechach. Spór pomiędzy władcami czeskimi, a możnowładcami doprowadził do rozbicia politycznego.
W 1003 r. doszło nawet do tego, że władzę w państwie czeskim udało się zdobyć BOLESŁAWOWI CHROBREMU. Jednak okrucieństwa, jakich dopuszczali się żołnierze Bolesława, doprowadziły do powstania antypiastowskiego w Czechach.
W 1004 r. zainterweniował cesarz niemiecki. Władza powróciła w ręce Przemyślidów.

Czechy przechodziły kryzys władzy. Mimo to w połowie XI w. Książe BRZETYSŁAW I wprowadził ważne reformy w tzw. STATUTACH BRZETYSŁAWA. Najważniejszą była ZASADA SENIORATU ustalająca dziedziczenie władzy w państwie.

Mimo to jego syn – WRATYSŁAW II miał z dziedziczeniem duże trudności i musiał toczyć wojny z braćmi. Zawiłą sytuację w państwie czeskim wykorzystał król polski Bolesław Śmiały, który usiłował zdobyć Śląsk. To skłoniło Wratysława do ściślejszej współpracy z cesarzem niemieckim. Wratysław został koronowany w 1085 roku.

W XII wieku otoczone państwami niemieckimi księstwo czeskie płaciło Cesarstwu niemieckiemu daninę wojenną (TRYBUT), a żołnierze czescy walczyli w niemieckich szeregach. Podzielona na wiele linii dynastia Przemyślidów rozrastała się w wyniku czego przestała obowiązywać zasada senioratu. WŁADYSŁAW II panujący w latach 1140 -1173 przy wydatnej pomocy niemieckiej zjednoczył państwo, kończąc okres rozdrobnienia feudalnego. Zakończył spór z księciem Moraw, a wspólnie z cesarzem niemieckim walczył przeciwko Bolesławowi Kędzierzawemu i Węgrom. Za swoje zasługi w 1158 roku został uhonorowany koroną i zdobył prawo do uczestniczenia w elekcji królów niemieckich.

Pod koniec XII wieku Czechy były nadal krajem zależnym od Niemiec.
Rządzący nimi królowie z dynastii Przemyślidów pozostawali pod wpływem cesarzy niemieckich. Ok. 1200 roku w Niemczech rozpoczęły się walki o władzę między największymi rodami możnowładców – HOHENSTAUFAMI i WELFAMI.
Była to pomyślna sytuacja polityczna, ponieważ władcy niemieccy byli zajęci swoimi sprawami i nie mogli dobrze kontrolować sytuacji w Czechach. Wydarzenia te umiejętnie wykorzystał PRZEMYSŁ OTOKAR I (1198-1230) z dynastii Przemyślidów.

Był on sprytnym politykiem. Umiejętnie lawirując pomiędzy wojującymi stronami zdobył dosyć dużą swobodę. W 1198 r. otrzymał od cesarza niemieckiego prawo do dziedziczenia czeskiej korony, a w 1203 roku został ukoronowany na króla Czech. Ponieważ w cesarstwie niemieckim w latach 1198- 1273 panował okres walk o tron i tzw. WIELKIEGO BEZKRÓLEWIA Przemysł Otokar I drogą umiejętnych sojuszy i dobrych stosunków z sąsiadami umocnił swoje panowanie w Czechach.
Umierając w 1230 pozostawił silne państwo, które było faktycznie niezależne od Niemiec.


Po śmierci Przemysła Otokara I władzę w Czechach objął jego syn
WACŁAW I. W tym samym czasie w Austrii umarł ostatni panujący z rodu Babenbergów – Fryderyk Bitny.
Wacław I zaangażował się w walkę o tron austriacki. Do walki o spadek po Babenbergach przystąpiły także inne państwa, przede wszystkim Węgry. Wacław I ożenił swojego syna PRZEMYSŁA OTOKARA II z księżniczką austriacką, chcąc w ten sposób potwierdzić swoje prawa do tronu austriackiego. W odpowiedzi na to król węgierski zawiązał KOALICJĘ ANTYCZESKĄ , w skład której weszli on, książe opolski i książe krakowski.
Rozpoczęła się wojna czesko-węgierska, która zakończyła się już po śmierci Wacława I, pokojem w Budzie w 1254 roku. Na jego mocy władca czeski zatrzymał Górną Austrię, natomiast węgierski Dolną Austrię. Ekspansja czeska w XIII wieku była skierowana na południe.

W 1254 roku w Dolnej Austrii wybuchło powstanie przeciwko panowaniu węgierskiemu. Wojna czesko – węgierska została wznowiona. Obie strony starały się pozyskać jak największą liczbę sojuszników. Polscy książęta dzielnicowi znaleźli się w przeciwnych obozach. Część z nich poparła Węgrów, a część Czechów. Po klęsce Węgrów w 1260 r. Kressenbrunn, Czesi przyłączyli do swego państwa kilka krain, m.in. Syrię, Karyntię, Austrię i Krajinę. Silna była także rywalizacja Otokara II z szybko awansującym rodem niemieckich Habsburgów. Walka o posiadłości austriackie początkowo przebiegała korzystnie dla Czech, jednak w bitwie pod Suchymi Krutami w 1278 Rudolf Habsburg – założyciel dynastii Habsburgów- pokonał wojska czeskie. Zginął także król Przemysł Otokar II.

Po chwilowym zamęcie w 1283 r. władzę w Czechach objął syn poległego króla WACŁAW II. Za jego panowania nastąpiła zmiana kierunku ekspansji państwa czeskiego, które zwróciło się w stronę północną i wschodnią. Zachęcony zapisem poczynionym przez jego ciotkę Gryfinę, wdowę po księciu Leszku Czarnym, Wacław II wysunął pretensje do tronu krakowskiego. Pod jego władzą znalazły się księstwa śląskie. W 1291 roku Wacław II opanował Kraków, a w latach następnych Wielkopolskę i Pomorze Gdańskie, co pozwoliło mu koronować się w 1300 r. w Gnieźnie na króla polskiego.

W 1301 r. na Węgrzech wygasła dynastia Arpadów. Wacław II skorzystał z poparcia węgierskiej szlachty i uzyskał koronę węgierską dla swojego syna WACŁAWA III.
Uwikłanie dynastii Przemyślidów w sprawy węgierskie przekreśliło dotychczasowe osiągnięcia królów czeskich. Wacław III usiłował opanować trony w Polsce, Czechach i na Węgrzech. W 1306 r. w trakcie przygotowań do wyprawy do Polski, Wacław III został zamordowany. Król nie miał potomka. Dynastia Przemyślidów wygasła.

Równocześnie rozpoczęła się trwająca 4 lata walka o tron. Początkowo wyszedł z niej zwycięsko Rudolf Habsburg, który panował jednakże w Pradze bardzo krótko, bo tylko 1 rok. Po nim koronę uzyskał Henryk Karyncki. Stracił on jednak tron w wyniku działania opozycji.

Koronę czeską ofiarowano JANOWI LUKSEMBURSKIEMU (1310-1346) synowi króla niemieckiego. Władzę w Czechach objęła dynastia LUKSEMBURGÓW. Odegrała ona niemałą rolę polityczną, a także podniosła prestiż Czech w Europie.

Jan Luksemburski był doskonałym politykiem. Marzył o koronie niemieckiej, jednak próby jej uzyskania spełzły na niczym. Władca wysunął więc pretensje do korony polskiej, powołując się na prawo spadkowe po Przemyślidach, w tym celu wyprawił się w 1327 r. na Kraków. Próba opanowania Krakowa nie powiodła się, natomiast władcy czeskiemu złożyło hołd kilku książąt śląskich.

Pretensji do korony polskiej zrzekł się Jan Luksemburski w 1335 r. podczas zjazdu w Wyszehradzie za sumę 20 000 kop groszy praskich. W 1339 r. uzyskał natomiast Śląsk, którego na rzecz Czech zrzekł się Kazimierz III Wielki. Już za czasów jego syna KAROLA IV w 1348 r. został zawarty pokój z Polską w Namysłowie, kończący kilkuletni zatarg.

Następcą Jana Luksemburskiego został jego syn KAROL IV, którego panowanie zalicza się do najwspanialszych okresów w historii Czech. Na króla czeskiego został ukoronowany w 1347 r. W 1355 wyprawił się do Rzymu, gdzie został koronowany na cesarza. W 1356 r. na zjeździe w Pradze Kazimierz II Wielki zrzekł się pretensji do księstw śląskich, w zamian za rezygnacje Karola z księstwa płockiego. Około 1360 r. miał spór Luksemburgów z Andegawenami (dynastią panującą na Węgrzech), który został załagodzony podczas słynnego zjazdu monarchów w Krakowie w 1364 r, upamiętnionego w tradycji ucztą wydaną przez rajcę krakowskiego Mikołaja Wierzynka.

W 1348 r. Karol wprowadził doktrynę CORONA REGNI. Zakładała ona niezależną własność państwa; tzn., że król nie był już bezpośrednim właścicielem państwa tak jak w wiekach poprzednich.

Karol IV zmarł w 1378 r. Następcą na tronie czeskim został jego syn WACŁAW IV, którego Karol kazał koronować na króla czeskiego już w 1363 r., a w 1376 r. przeforsował jego wybór na króla niemieckiego.


SYTUACJA GOSPODARCZA

1. Osadnictwo na prawie niemieckim
W Czechach wystąpiło najwcześniej; zapoczątkowały je klasztory cystersów;
Na czele lokacji stawał sołtys zwany RYCHTARZEM;

2. Urbanizacja
Wzorem było prawo magdeburskie, jednak w Czechach wykształciło się prawo praskie i brneńskie; w Czechach miał miejsce dynamiczny rozwój miast górniczych, m.in. Kutnej Hory, która posiadała bogate złoża srebra; zrodziło się również prawo górnicze;

3. Rzemiosło i handel
Czechy przodowały w dziedzinie rzemiosła i handlu; w miastach czeskich istniało ok. 40 wyspecjalizowanych rzemiosł i zawodów; najważniejszą gałęzią przemysłu było górnictwo, które przynosiło ogromne dochody; mimo, że w XII w ., w czechach przeważał import nad eksportem, to państwo było dosyć bogate, ze względu na pokłady srebra. Czechy eksportowały, czyli sprzedawały ponadto wyroby z drewna, wosk i miód, Importowały zaś miedź i bydło z Węgier, sól i ołów z Polski, ryby z Pomorza, jedwabie i korzenie z Włoch, a z Europy Zachodniej sukno.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 32
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy