Przydatność 55%

Krzyżacy - opis encyklopedyczny zakonu

Autor:

  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image

Krzyżacy

oficjalna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Panny Marii Domu Niemieckiego w Jerozolimie, łac. Ordo fratrum hospitalis sanctae Mariae Theutonicorum Ierosolimitanorum

Zakon rycerski powstały w czasie krucjat do Ziemi Świętej; założony 1190 w Palestynie i przekształcony 1198 w zakon rycerski.
Głównym jego zadaniem miała być opieka nad pielgrzymami i chorymi oraz walka z tzw. Niewiernymi. Na czele zakonu stał wysoki mistrz i kapituła.

Wobec naporu muzułmanów w Palestynie i w poszukiwaniu nowych terenów działania wielki mistrz rozpoczął starania o przeniesienie zakonu do Europy.

W 1226 wezwani przez Konrada I Mazowieckiego do walki z Prusami, przybyli w 1230 do ziemi chełmińskiej; w latach 1231–33 opanowali ją, a do 1283 dokonali podboju Prus.

Krzyżacy, popierani przez cesarstwo i papiestwo, utworzyli na zajętych ziemiach własne państwo zakonne, dążące do stałego poszerzenia swych granic kosztem sąsiadów. Po objęciu Inflant Krzyżacy próbowali ekspansji na Rusi, ponieśli jednak klęskę w bitwie na jeziorze Pejpus. W poł. XIII w. opanowali Sambię, usiłowali także podbić Żmudź. W latach 1308–09 zajęli Pomorze Gdańskie, co zapoczątkowało okres długotrwałych wojen polsko-krzyżackich. Pierwszy ich etap zakończył się w 1343 pokojem kaliskim.

Podstawą potęgi politycznej zakonu była znakomita organizacja ekonomiczna (rozwój handlu i rzemiosła, kolonizacja), która doprowadziła w połowie XIV w. do uzyskania przez Krzyżaków czołowej pozycji w basenie Morza Bałtyckiego.

Stałe walki z Litwą przyniosły Krzyżakom sławę międzynarodową i ściągały na wyprawy rycerzy europejskich. Prowadziły jednak do utraty przez zakon jego religijnego charakteru. Zagrożenie przez Krzyżaków Litwy (zwł. Żmudzi) stało się jedną z przyczyn unii polsko-litewskiej w Krewie w 1385. W 1409 Krzyżacy rozpoczęli tzw. wielką wojnę, ponosząc klęskę pod Grunwaldem 1410.

Wtedy nastąpiło załamanie potęgi politycznej i gospodarczej zakonu. Dalsze wojny z Polską (1414–21 i 1431–35) doprowadziły do zubożenia ludności państwa zakonnego i konfliktu z dynamicznie rozwijającymi się miastami (Gdańsk, Toruń, Elbląg) oraz rycerstwem, mającym mniejsze uprawnienia od szlachty polskiej.

W 1440 przedstawiciele rycerstwa i miast pruskich utworzyli Związek Pruski, w 1454 wzniecili powstanie zbrojne i poddali całość ziem pruskich Kazimierzowi IV Jagiellończykowi, który wydał akt inkorporacyjny Prus do Korony. Wywołana tym wojna trzynastoletnia zakończyła się sukcesem Polski i pokojem toruńskim zawartym w roku 1466.

Dążenie zakonu do obalenia postanowień pokoju toruńskiego stało się przyczyną wybuchu nowej wojny polsko-krzyżackiej 1519–21, przerwanej rozejmem w Toruniu.

Wielki mistrz Albrecht Hohenzollern sekularyzował zakon i przyjąwszy luteranizm przekształcił go w księstwo świeckie, tzw. Prusy Książęce, z którego 1525 złożył hołd lenny królowi Zygmuntowi I Staremu.

Krzyżacy w Inflantach, którzy pod koniec XV w. uniezależnili się od wielkiego mistrza, w istocie stanowili odrębne państwo zakonne; w sytuacji rozprężenia wewnętrznego i osłabienia zakonu inflanckiego w 1558 roku, nastąpił wybuch wojny inflanckiej trwającej przez lata 1558–83.

Wobec niepowodzenia obrony mistrz inflancki, G. Kettler, przeprowadził w 1561 sekularyzację zakonu i poddał go Polsce i Litwie. Zakon w uszczuplonych rozmiarach, przetrwał w Niemczech. W 1809 cesarz Napoleon I rozwiązał zakon, którego schronieniem stał się dwór Habsburgów w Wiedniu.

W 1918 zakon Krzyżacki zatracił rycerski charakter, stał się zakonem duchownym. W Austrii działał do 1938, po jej włączeniu do III Rzeszy nielegalnie.

W 1947 zalegalizowany przez rząd austriacki; istnieje w Austrii, Włoszech, Niemczech, Belgii, Słowenii i na Morawach. Dziś zajmuje się działalnością duszpasterską, oświatową i charytatywną.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 146
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy