Przydatność 85%

Poglądy pedagogiczne Jana Henryka Pestalozziego

Autor:

„Zadaniem wychowania jest obudzenie drzemiących w dzieciach sil ogólnoludzkich i zapewnienie im możliwości rozwoju”.




Jan Henryk Pestalozzi urodził się w Zurychu 12 stycznia 1746 roku, w rodzinie lekarza, który zmarł, gdy chłopiec liczył zaledwie 5 lat. Przebywając u dziadka w Hngg zetknął się ze straszliwym uciskiem chłopów i nędzą dzieci wiejskich. „O młodzieńczych lat - pisał później – serce moje niczym rwący potok wzbierało jednym tylko pragnieniem, aby zatamować źródło nędzy, w której widziałem pogrążający się wokół mnie lud”.
W Zurychu uczęszczał do szkoły elementarnej, następnie do szkoły łacińskiej, a po jej ukończeniu do Collegium Humanitatis i Carolinum. Początkowo Pestalozzi studiował teologię, później przeniósł się na prawo.
W tym czasie (1765r.) napisał pierwszy utwór literacki pt. Agis, poświęcony młodemu spartańskiemu królowi - reformatorowi, który ginie z ręki uratowanego przezeń tyrana. Poglądy filozoficzne Pestalozziego w czasie studiów w Collegium Carolinum kształtowały się pod wpływem Leibniza, Wolfa, a następnie Fichtego i Kanta. Słuchał wówczas wykładów filozofii Zimmermanna. Filozofia ta doradzała szukać samodzielności. Drugim ośrodkiem oddziaływania byli fizjokraci. Przejęty nowymi poglądami na rolnictwo Pestalozzi udał się do głośnego wówczas Tschiffeli w Kirchberg w okolicy Berna, aby poznać nowsze zasady agronomii. W 1769r. ożenił się z bogatą i wykształconą córką kupca zuryskiego Anną Schulthess. Następnie zakupił za pożyczone pieniądze kawał ziemi w Birr koło Brugg w kantonie Argowii, wybudował dom i nazwał swą posiadłość Neuhof. W 1774r. stworzył w Neuhofie zakład dla biednych dzieci, których zgromadził kilkadziesiąt w wieku od 8 do 15 lat, całkowicie dzikich, zgłodniałych i pozbawionych opieki. Zakład ten oparty był na pracy dzieci na roli, w ogrodzie, w warsztatach tkackich i farbiarniach. Wychowankowie uczyli się czytania, pisania, rachunków i początków geografii. Była to próba połączenia pracy wytwórczej z nauką. Pestalozzi sądził, że wychowywane w ten sposób dzieci zdołają pokryć swą pracą wszystkie koszty związane z prowadzeniem zakładu. Jednakże, mimo całodziennej pracy, niesposób było sprostować rosnącym wciąż wydatkom.
Na próżno odwoływał się „do przyjaciół ludzkości” ; pomoc była znikoma (1400 fr.), trudności mnożyły się, środki własne były już na wyczerpaniu.
Po 5 latach ciągłych zmagań, musiał Pestalozzi w 1780r. zlikwidować zakład Neuhofie mimo faktu uzyskania poważnych osiągnięć wychowawczych.
Pestalozzi rozpoczął w trudnych warunkach materialnych, działalność literacką. W 1780r. pojawiły się Wieczory pustelnika zawierające zarys rozwiniętego później systemu wychowawczego. W 1781r. ukazała się część pierwsza powieści Leonard i Gertruda przedstawiająca obraz szkoły ludowej jako narzędzie odrodzenia społecznego. Pestalozzi pisał równie artykuły do czasopism szwajcarskich.
Następnie powierzono mu redagowanie organu rządowego „Helvetisches Volksblatt”, który stał się bojowym organem występującym w obronie praw ludu. W grudniu tego roku kieruje zakładem dla sierot w Santz w kantonie Unterwalden. Pracę podjął w bardzo trudnych warunkach, ponieważ zakład mieścił się w nieodpowiednim starym gmachu poklasztornym, pokaźna zaś gromada dzieci – około 80 sierot – zachowała początkowo rezerwę i wrogi stosunek do nowej władzy rewolucyjnej, ponadto brak było współpracowników. Wszystkie trudności jednak Pestalozzi pokonywał wytrwałą i systematyczną pracą, wkrótce też pozyskał zaufanie i miłość dzieci.
Zajęcie pomieszczeń zakładu przez wojska położyło kres działalności w Santz; Pestalozzi przeniósł się w 1799r. do Burgdorfu, gdzie rząd szwajcarski przekazał do jego dyspozycji stary zamek. Jest to okres najbardziej intensywnej działalności Pestalozziego. Prowadził tam dwa zakłady wychowawcze oraz seminarium nauczycielskie.
W 1802r. udał się Pestalozzi do Paryża próbując bezskutecznie zainteresować Napoleona sprawami oświaty ludu. Zmiany polityczne w Szwajcarii, zmusiły Pestalozziego w 1804r. do przeniesienia się na krótko do Mnchen-Buchsee, gdzie połączył swój instytut z wyższą szkołą rolniczą Fellenberga. W 1805r. uczelnia ta została przeniesiona do Yverdon i uzupełniona szkołą dla dziewcząt. W ciągu dwudziestu lat prowadzenia tej uczelni Pestalozzi zyskał sławę na całym świecie. Zakład w Yverdon – pisał współpracownik Pestalozziego Niederer – stanowi „jedną rodzinę ożywioną wspólną myślą wypełnienia wielkiego dzieła, na które zwrócone są oczy całego świata”.
Jednakże w tym okresie największej sławy, Pestalozzi spotkał się we własnej ojczyźnie z nieufnością, dokuczliwością i atakami żywiołów reakcyjnych, zwłaszcza duchowieństwa. Podejrzewano go o to, że jego zakład jest w pierwszym rzędzie na to obliczony, aby wpajać wychowankom obojętność i niechęć do religii chrześcijańskiej. Spory te u odpierane oszczerstwa pochłonęły wówczas Pestalozziego. Zakład zaczął chylić się ku upadkowi, groziło bankructwo, które zażegnano dzięki otrzymaniu spadku po żonie Pestalozziego.
Po chwilowej poprawie, zakład coraz bardziej upadał. W 1825r. przestał istnieć. Ostatnie lata życia Pestalozzi spędził w Neuhofie.
Zmarł 17 lutego 1827r. pochowany w pobliskim Brugg.


Poglady pedagogiczne J. H. Pestalozziego



Jan Henryk Pestalozzi rozwijał postępowe teorie pedagogiczne i postępową demokratyczną działalność wychowawczą na przełomie XVIII i XIX stulecia. Był on bardzo wrażliwy na oglądaną w rodzinnej Szwajcarii nędzę chłopów i bezrolnych, a szczególnie na los dziecka pozostającego bez jakiejkolwiek opieki. Wiązał się nawet z ówczesnymi ruchami wolnościowymi w Szwajcarii i we Francji. Całą swą działalność praktyczną i teoretyczną poświęcił przebudowie szkoły początkowej, opracowaniu dla niej nowoczesnej teorii, dokonując w ten sposób przewrotu w wewnętrznym życiu szkoły elementarnej.


Główne idee pedagogiczne Pestalozziego:

idea ograniczonego rozwoju - Pestalozzi uważał, że podstawą teorii wychowania jest idea ograniczonego rozwoju, któremu podlega każdy człowiek. I dlatego, zadaniem pedagoga powinno być odkrywanie praw rozwoju człowieka. Zdaniem Pestalozziego o rozwoju dziecka decydują następujące siły: intelektualna, fizyczna, moralna, określana w skrócie jako głowa, ręka i serce. Zalecał harmonię w działaniu tych organów. Uważał też, uznając niezmienność praw natury w rozwoju człowieka, że nauczanie tylko w zgodzie z tymi prawami może być skuteczne,



budzenie wiary we własne siły i chęci pracy nad sobą,



głównym celem nauczania nie jest podawanie wiedzy, ale kształcenie i rozwijanie funkcji psychicznych dzieci (teoria formalnego nauczania) - istotę dydaktyki Pestalozziego stanowi przekonanie, że nauczanie należy oprzeć na świadomym współdziałaniu wrażeń z naturalnym rozwojem sił i uzdolnień dziecka, a więc na doprowadzeniu go do dokładnych pojęć. Osiągnąć ten cel można przez znalezienie odpowiedzi na trzy pytania: ile przedmiotów (liczba), jaka forma (kształt), jak się nazywają (słowo). Z tych trzech podstawowych składników wywiódł Pestalozzi naturalną i psychologicznie uzasadnioną podstawę teorii i metodyki nauczania początkowego, polegającą odpowiednio na liczeniu (nauka rachunków), mierzeniu (nauka rysunku i geometrii) i mówieniu (nauka języka ojczystego),



łączenie nauczanie z wychowaniem moralnych - podstawą do wychowania moralnego jest miłość dziecka do matki, która przenosi się na coraz szersze otoczenie.






Dydaktyka Pestalozziego:

Zasada poglądowości w nauczaniu - uczy logicznie myśleć (analiza i synteza), rozwija spostrzegawczość, uszczególnienie i uogólnienie cech poznawczych przedmiotów. Nauczyciel powinien tak kierować uczniem, aby przechodząc od elementu do elementu poznawał całość.
Zwracał uwagę Pestalozzi również, aby nauka miała lekki i zajmujący charakter jak zabawa. Przechodzenie od rzeczy bliskich do dalekich, od łatwych do trudniejszych, od prostych do złożonych. Nowe wiadomości powinny być dodatkiem do poprzednich.


Program nauczania: oparty głównie o najprostsze elementy poznania: liczba (nauka rachunków), kształt (nauka rysunku i geometrii) i słowo (nauka języka ojczystego).
Pestalozzi łączył teorię z praktyką tzn. spożytkowanie wiedzy teoretycznej przy nauce zawodu - dzieci w jego zakładach uczyły się i pracowały jednocześnie. Prace wytwórcze wychowanków miały na celu wyrobienie moralnych cech i ułatwienie zdobycia zawodu.



Szerokie stosowanie w XIX w. metod Pestalozziego oraz propagowanie przez niego miłości do dziecka, umożliwiły dokonanie decydującego postępu zarówno w sposobach nauczania jak również w upowszechnianiu oświaty na szczeblu podstawowym. Jego idee przenosili się na cały niemal cywilizowany świat postępowi pedagodzy i działacze oświatowi jak np. Diesterweg w Niemczech, Ewaryst Estkowski na ziemiach polskich, Uszyński w Rosji, a przede wszystkim absolwenci seminarium nauczycielskiego. W ten sposób zrealizowała się idea tego „ojca szkoły powszechnej”, który głosił, że o przebudowie szkolnictwo oraz planowym wychowaniu dziecka w szkole i w rodzinie zadecydować mogą jedynie kadry nauczycielskie, odpowiednio przygotowani nauczyciele ludowi, działacze społeczni, a nie zależni wyrobnicy. Jednak w warunkach rozwijającego się kapitalizmu idea jego, że jedynie przez przebudowę wychowania oraz upowszechnienie nauczania można zmienić stosunki społeczne i uszczęśliwić ludzkość, była niestety utopijna.
Realne natomiast okazało się zainteresowanie zagadnieniami metodyki nauczania początkowego, owocujące najpierw w Niemczech, a następnie w całej Europie. Osiągnięciem Pestalozziego w zakresie oświaty elementarnej było ponadto utrwalenie na początki XIX w. stanowiska indywidualizującego, dążącego do pogłębienia powszechnego nauczania początkowego przez dostarczenie dzieciom elementarnych wiadomości, uwzględnienie ich indywidualności, budzenie szlachetnych cech moralnych i społecznych.


Literatura:

Bogdan Suchodolski: „Zarys pedagogiki” . Warszawa 1965, PWN

PWN Leksykon „Pedagogika” pod redakcją B. Milerskiego i B. Śliwerskiego. Warszawa 2000

Zbigniew Marciniak: „Zarys historii wychowania”. Warszawa 1978, PWN

J. H. Pestalozzi: „Jak Gertruda uczy swoje dzieci”. Wrocław 1955, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 34
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy