Przydatność 75%

Diagnostyka pedagogiczna „Istota i sens diagnozy pedagogicznej”

Autor: ciuch


Diagnostyka pedagogiczna

„Istota i sens diagnozy pedagogicznej”



Pierwsze wzmianki o diagnozie można odnaleźć już w starożytności, w pracach szkoły Hipokratesa. Od tego czasu termin „diagnoza” związany był z medycyną - służył określaniu patologicznego stanu organizmu. Pojęcie „diagnozy” z nauk medycznych przyjęła jako pierwsza w naukach społecznych pedagogika społeczna dzięki Marry Richmond, która pisała na temat diagnozy m. in. że nie wolno zadowolić się stwierdzeniem różnych objawów nędzy, wykroczeń i wykolejeń ludzi, lecz trzeba dociekać przyczyn, poszukując ich zarówno w pacjentach, jak też sytuacji środowiskowej. W Polsce prekursorką była Helena Radlińska.


1. Pojęcie diagnozy:

Termin diagnoza pochodzi z języka greckiego (dignōsis) - oznacza rozpoznanie, a ściślej rozróżnienie i na początku wiązał się jedynie z medycyną. Do nauk społecznych wprowadziła go Mary Richmond, pisząc o diagnozie w 1917 roku.
Współczesna interpretacja tego terminu podkreśla jego dwa składniki: zebranie potrzebnych danych i ich krytyczne opracowanie w drodze rozumowania.
Definicja, która wydaje się być najtrafniejsza brzmi:
„Diagnoza to rozpoznanie istoty i uwarunkowań złożonego stanu rzeczy na podstawie jego cech (objawów), w oparciu o znajomość ogólnych prawidłowości panujących w danej dziedzinie”. Definicja ta zawiera w sobie wiele aspektów, dlatego wyróżnić możemy diagnozy cząstkowe, o których będzie mowa w dalszej części referatu.
Poznanie diagnostyczne opiera się na dwóch głównych elementach: doświadczeniu i rozumowaniu. Opis możliwie wielostronny cech i objawów danego zjawiska, uzyskany w drodze obserwacji, badań specjalnych i eksperymentów, ma na celu zebranie danych, dotyczących badanego przedmiotu i jego otoczenia. Stanowią one podstawę dalszych rozumowań prowadzących do diagnozy.
Z definicji tej jasno wynika, że mamy do czynienia z dwiema podstawowymi czynnościami diagnostycznymi, a są to:
1. zebranie w odpowiedni sposób danych, które wymagają interpretacji
2. określenia na ich podstawie badanego stanu rzeczy

W poznaniu diagnostycznym oprócz doświadczenia i rozumowania ważna jest również osoba diagnosty, gdyż w jakimś stopniu musi on polegać na swojej intuicji.
Intuicja łączy się z doświadczeniem i znajomością danej dziedziny. Na podstawie doświadczenia, jakie badacz posiada, intuicja pozwoli mu na szybsze dopasowanie objawów do odpowiedniego typu czy gatunku. Diagnoza stawiana w oparciu o intuicję musi być jednak potwierdzona przez badania i metodyczne rozumowanie.

SCHEMAT POZNANIA DIAGNOSTYCZNEGO:

Intuicja
(heureza)



Dane doświadczenie pojęcie typów
(zbiór cech dotyczący gatunków
pewnego stanu rzeczy)



uzasadnienie, rozumowanie
różnicujące, wyłączające


2. Diagnoza pedagogiczna:

Diagnoza w pedagogice społecznej to rozpoznanie na podstawie zebranych i ocenionych danych z różnych źródeł poszczególnego stanu i jego genezy lub przyczyn oraz wyjaśnienie znaczenia i etapu rozwoju, a także ocena możliwości jego zmiany w kierunku pedagogicznie pożądanym. Diagnoza taka jest diagnozą rozwiniętą i posiada ona 5 etapów cząstkowych (wg S. Ziemskiego):
1. diagnoza klasyfikacyjna – odpowiada na pytanie jakie przyczyny pierwotnie zadziałały
2. diagnoza genetyczna – odpowiada na pytanie jaki ciąg zdarzeń doprowadził do stanu obecnego
3. diagnoza znaczenia dla całości – odpowiada na pytanie jakie znaczenie dla całości, w której znajduje się dany przedmiot czy proces ma jego stan obecny
4. diagnoza fazy – odpowiada na pytanie w jakiej fazie rozwoju znajduje się ten stan
5. diagnoza rozwojowa (prognostyczna) – odpowiada na pytanie w co ten stan rozwinie się w przyszłości
Nie w każdym przypadku diagnozowania występują wszystkie aspekty diagnozy rozwiniętej i nie w każdym przypadku wszystkie są jednakowo ważne i znaczące. Jednakże dwa etapy powinny wystąpić zawsze: diagnoza klasyfikacyjna (niezbędne jest zaklasyfikowanie danego stanu rzeczy) oraz diagnoza genetyczna (wyjaśnienie uwarunkowań istniejącego stanu rzeczy).
Wymieniona tutaj kolejność elementów i faz pełnej diagnozy może się zmieniać w różnych sytuacjach. Rozpoczyna się zwykle od zadań, do których rozwiązania mamy już dostateczne dane, a następnie przechodzi się do rozwiązania innych zadań diagnostycznych, poszukując dalszych danych.
Diagnoza pedagogiczna jest diagnozą rozwiniętą. Nie ogranicza się do sprawdzania i oceniania stanu osiągnięć ucznia, lecz obejmuje także wyjaśnienie przyczyn (genezy) tego stanu i przewidywanie rozwoju osiągnięć (prognozę). Przeszłość (indywidualna historia uczenia się i wychowania) jest w niej podstawę interpretacji obecnych postępów ucznia, a teraźniejszość jest podstawą przewidywania jego przyszłych postępów.
W diagnozie pedagogicznej rozważa się istotne elementy sytuacji pedagogicznej: warunki uczenia się, programy, metody, wymagania, osiągnięcia poznawcze i motywacyjne. Diagnozę pedagogiczną mogą uzupełniać: diagnoza zdrowotna, psychologiczna, socjologiczna oraz ekonomiczna.
Głównym odbiorcą diagnozy pedagogicznej jest sam uczeń – wychowanek, który powinien w niej świadomie uczestniczyć, poznać jej wyniki oraz mieć pewien, stosowny do wieku, udział w podejmowanych decyzjach. Natomiast pełnoprawnymi użytkownikami diagnoz są rodzice, nauczyciele i wychowawcy ucznia. Im więcej o nim wiedzą, tym większą mają szansę na dobranie stosownych oddziaływań.

Diagnoza pedagogiczna spełnia trzy funkcje:
1. stanowi punkt wyjścia w czynnościach projektowania
2. pozwala na systematyczną kontrolę przebiegu procesu wychowania
3. służy ocenie wyników działalności pedagogicznej umożliwiając kontrolę przebiegu działań i korekturę danego lub następnego cyklu organizacyjnego działalności pedagogicznej.


3.Diagnostyka dydaktyczno – wychowawcza:

Diagnostyka dydaktyczno – wychowawcza jest opisem i wyjaśnieniem sposobów rozpoznawania sytuacji dydaktycznej i wychowawczej ucznia, w tym zwłaszcza zmian jakie w nim zachodzą pod wpływem oddziaływania pedagogicznego.
Diagnostyka ta jest metodologią diagnozy pedagogicznej

MODEL DIAGNOZY:

1. Wstępne przygotowanie 5. Osiągnięcia poznawcze
poznawcze



2. Wstępna motywacja 6. Osiągnięcia motywacyjne
4. Warunki kształcenia

Na wejściu i wyjściu tego modelu mamy indywidualne stany osiągnięć szkolnych, poklasyfikowanych na dziedzinę poznawczą (dydaktyczną) i motywacyjną (wychowawczą). W środku modelu mieści się treść kształcenia, opanowana przez ucznia w określonych warunkach organizacyjnych.
Model ten stanowi pojedyncze ogniwo łańcucha wiążącego kolejne lekcje, działy programowe, klasy i szczeble kształcenia.
1. Na wstępne przygotowanie poznawcze ucznia składają się osiągnięcia poznawcze, które są niezbędne lub sprzyjające uczeniu się wybranej treści nauczania. Te osiągnięcia obejmują pewne wiadomości, umiejętności (w tym umiejętność uczenia się).
Funkcją wstępnego przygotowania poznawczego jest skracanie czasu uczenia się nowych wiadomości i umiejętności dzięki wykorzystaniu wiadomości i umiejętności wcześniej nabytych.
Główną zasadą diagnozy wstępnego przygotowania poznawczego uczniów jest rozpoznawanie tego, co uczeń potrafi, a nie tego, czego mu brak.
Najbardziej użyteczne dla nauczyciela są naturalne metody diagnozy wstępnego przygotowania poznawczego: rozmowy z uczniem, wypracowania, zadania matematyczne, doświadczenia przyrodnicze, prace artystyczne na wybrane tematy. W diagnozie profesjonalnej stosowane są testy uzdolnień i testy osiągnięć, badające procesy myślowe ucznia na materiale werbalnym i liczbowo – przestrzennym.
2. Wstępna motywacja obejmuje chęć uczenia się danego zakresu treści i cechy osobowości wpływające na utrzymanie tej chęci mimo trudności, jakie zwykle pojawiają się. „Trwanie przy zadaniu do wykonania” (pilność, uporczywość wysiłku) uważa się obecnie za szczególnie ważną dyspozycję do osiągnięć szkolnych.
Motywacja silnie wpływa na przebieg uczenia się (niektórzy z entuzjazmem przystępują do nowego materiału, wielu traktuje go jako uciążliwy obowiązek i nie wykracza poza minimum, a jeszcze inni przyjmują go wrogo, przewidując klęski i niepowodzenia).
Metodami zdobywania informacji o motywacji ucznia są:
a. obserwacja pracy ucznia, zwłaszcza w fazie początkowej oraz obserwacja jego zachowania w czasie wolnym
b. wywiad z zastosowaniem kwestionariusza lub bez (swobodny)
c. ankieta kwestionariuszowa lub w postaci wypracowania szkolnego na wybrane tematy
d. eksperyment pedagogiczny polegający na wyborze przedmiotu i treści uczenia się, środków (np. lektur) i metod, form organizacyjnych zajęć.
Ważna jest życzliwa akceptująca postawa, która jest warunkiem uzyskania szczerych wypowiedzi i znaczących zachowań niewerbalnych.
3. Treść kształcenia jest systemem czynności opanowywanych przez uczniów. Treść kształcenia możemy przedstawić trójwymiarowo jako:
1) układ celów kształcenia (im wyższy cel kształcenia tym ważniejszy) cele w postaci czynnościowej rozciągają się od gotowości do przypomnienia sobie faktów do umiejętności strategicznych w zakresie rozwiązywania problemów teoretycznych z danej dziedziny i do usprawnionych działań praktycznych
2) materiału kształcenia – jego struktura jest na tyle elastyczna, że porządek tematów, drogi wnioskowania (indukcyjne i dedukcyjne) oraz poglądowe przykłady mogą być dobrane wg potrzeb ucznia
3) wymagań dydaktycznych – dobrze przygotowani nauczyciele potrafią sprecyzować hierarchię wymagań odpowiadającą skali stopni szkolnych.
Szczegółowa analiza treści kształcenia jest ważnym składnikiem diagnozy pedagogicznej.
4. Wśród warunków kształcenia, obejmujących materialne i społeczne otoczenia uczącego się, szczególną rolę odgrywa jakość nauczania, na którą składają się wskazówki i zachęty dawane uczniowi, organizacja jego kontaktu z treścią kształcenia oraz system wzmocnień utrwalających jego etapowe osiągnięcia.
Akcentując czynności dydaktyczno – wychowawcze możemy powiedzieć, że to jakość nauczania, nie zaś osobowość nauczyciela, zapewnia uczniowi osiągnięcia szkolne. Ważne jest także to, aby w pracy szczególnie z uczniami młodszymi, słabiej przygotowanymi poznawczo i mniej umotywowanymi, stosować odpowiednie środki dydaktyczne i urozmaicać sytuacje dydaktyczne. Brak środków jasno prezentujących i rozszerzających dany zakres treści kształcenia ogranicza postępy wszystkich uczniów.
5. Osiągnięcia poznawcze uczniów w wybranym zakresie treści kształcenia mogą być mierzone w ten sam sposób, jak jego wstępne przygotowanie poznawcze.
6. Osiągnięcia motywacyjne są stosunkiem ucznia do danej treści kształcenia po próbie jej opanowania. Zwykle rozwój poznawczy w danej dziedzinie pociąga za sobą pewien rozwój motywacyjny i odwrotnie. Takie przyrosty osiągnięć są jednak skromne. Ogólna motywacja do nauki zmienia się powoli, w ciągu setek i tysięcy godzin przebywania ucznia w szkole.


4. Diagnostyka opiekuńcza:

W diagnozowaniu potrzeb opiekuńczych należy poznać określone zjawiska i fazy, a przede wszystkim wszelkie potrzeby ludzkie, aby móc je zaspokoić, potrzeb tych jest bardzo wiele rodzajów, dlatego też diagnoza opiekuńcza jest wysoce złożona.
Tylko stosunkowo proste potrzeby można ustalić przez obserwację, większość diagnozowania potrzeb opiekuńczych wymaga zorganizowanych i systematycznych czynności badawczych przy wykorzystaniu wielostronnej wiedzy o ludziach i ich życiu.
Potrzeby opiekuńcze mogą być przyporządkowane wg środowisk wychowawczych i właściwości organizmu dziecka:
1. Potrzeby opiekuńcze wynikające z działalności rodziny:
- Pozbawienie opieki (różne rodzaje sieroctwa)
- Okresowe pozbawienie dziecka opieki
- Brak środków materialnych
- Brak dostatecznej opieki w związku z pracą zawodową rodziców
- Zaburzenia funkcjonalne rodziny (rodzina w rozkładzie)
2. Potrzeby opiekuńcze związane z działalnością szkoły:
- Bezpieczeństwo osobiste dziecka
- Niepowodzenie szkolne (ich różne źródła)
- Utrudniony dostęp do szkoły ponadpodstawowej
3. Potrzeby opiekuńcze związane z aktywnością dziecka w środowisku:
- Potrzeba aktywności indywidualnej (praca, zabawa, nauka, wadliwa opieka nad dzieckiem uzdolnionym)
- Potrzeba kontaktów społecznych (brak umiejętności nawiązywania kontaktów)
- Potrzeba przydatności społecznej
4. Potrzeby wynikające z właściwości organizmu dziecka:
- Defekty fizyczne
- Upośledzenia
- Zagrożenia zdrowia (zły stan higieny, choroby przewlekłe).

W diagnozie opiekuńczej ważną rolę spełniają zastosowane metody postępowania diagnostycznego oraz osobowość osoby stawiającej diagnozę, gdyż bardzo często kieruje się ona swoim doświadczeniem i intuicją.
Techniki, jakie możemy wykorzystać to: obserwacja, wywiad, ankieta, badanie dokumentów, test socjometryczny, pomiar, statystyka.
Narzędzia to: magnetofon, aparat fotograficzny, kamera video, skale pomiarowe, kwestionariusze ankiety.

W diagnostyce opiekuńczej stosuje się najczęściej diagnozę jednostkową, grupową lub środowiskową, jednakże należałoby zwrócić szczególną uwagę na badania kompleksowo-środowiskowe, o charakterze socjologiczno – psychologicznym z zachowaniem algorytmu, tj. zbioru reguł określających sposób rozwiązania postawionego problemu.

Przykładowy rejestr czynności w diagnostyce opiekuńczej:
1. Opis struktury rozpatrywanej rzeczywistości życia jednostki lub grupy ludzkiej.
2. Sformułowanie problemu badawczego i celu poszukiwań.
3. Rozpoznanie i analiza sytuacji badanej.
4. Pobieranie informacji z dostępnych źródeł celem ustalenia hipotezy badawczej.
5. Przyjęcie określonego zestawu metod, technik i narzędzi badawczych.
6. Przeprowadzenie badań diagnostycznych, zbieranie wyników.
7. Opracowywanie diagnozy – analiza wyników.
8. Opracowywanie projektów dotyczących zapewnienia prawidłowego przebiegu pożądanego procesu.
9. Weryfikacja teoretyczna projektów.
10. Wybór projektu najbardziej optymalnego i jego uzasadnienie w świetle praktycznych doświadczeń badacza lub literatury.
11. Podjęcie czynności praktycznych w zakresie działań opiekuńczo-wychowawczych.
12. Opracowanie nowych modeli czynności praktycznych i ich weryfikacja teoretyczna.
13. Stosowanie niektórych modeli w praktyce.
14. Uogólnienie spostrzeżeń – opracowywanie prawidłowości i zasad działań opiekuńczych.


5. Diagnostyka w wychowaniu resocjalizującym:

Diagnostyka resocjalizacyjna jest to dyscyplina naukowa, zajmująca się stawianiem trafnych i rzetelnych diagnoz na użytek wychowania resocjalizującego osób wadliwie przystosowanych społecznie (Encyklopedia Pedagogiczna, pod red. Pomykało).

Wyróżnia się następujące etapy stawiania diagnozy resocjalizującej:
1. Rozpoznanie stanu nieprzystosowania społecznego jednostki.
2. Opis tego stanu.
3. Wyjaśnienie przyczynowe lub teleologiczne.
4. Ocena z punktu widzenia istniejących standardów pedagogicznych i społecznych w celu zaprojektowania oddziaływania profilaktycznego lub korekcyjnego.

Można wymienić trzy rodzaje diagnoz cząstkowych, wchodzących w skład diagnozy resocjalizującej. Są to:
1. diagnoza konstatująca fakty - to analiza aktywów pozytywnych stanów zachowania jednostki, oraz opis i wyjaśnienie zaburzeń na podłożu genetycznym, społecznym i osobowościowym.
2. diagnoza projektująca - to dokonanie szeregu ocen stwierdzonych stanów. Poszukuje się związku między aktualnym stanem , czyli skutkiem, a przyczynami tego stanu.
3. diagnoza weryfikująca - ma na celu sprawdzenie prawdziwości uzyskanego obrazu przystosowania społecznego jednostki oraz jej zaburzeń. W ten sposób weryfikuje się skuteczność wprowadzonych rozwiązań praktycznych oraz trafność samego rozpoznania.

Diagnostyka resocjalizująca pełni dwie główne funkcje:
* opisowo - wyjaśniającą: poznanie stanu społecznego funkcjonowania jednostki i jej kontekstu społecznego
* oceniającą: ocena z punktu widzenia odległości stanu funkcjonowania społecznego jednostki od zakładanego ideału pedagogicznego.

Wyróżnia się trzy modele diagnozy resocjalizacyjnej:
1. Model diagnozy behawioralnej - zajmuje się zachowaniami odchylającymi się od normy w sensie statystycznym, czyli zachowaniami nie mieszczącymi się w granicach 1 odchylenia standardowego. Badanie ma na celu odkrycie czynników wywierających wpływ na zmianę zachowania jednostki. Najlepszą metodą diagnozowania jest tu bezpośrednia obserwacja zachowań jednostki w różnych sytuacjach życiowych. Resocjalizacja polega w tym wypadku na modyfikacji zachowań zgodnie z prawami warunkowania klasycznego i instrumentalnego.
2. Model diagnozy interakcyjnej - Przedmiotem rozpoznania diagnostycznego jest tu rodzaj i jakość stosunków interpersonalnych jednostki z osobami socjalizująco - znaczącymi ( rodzice, koledzy ) oraz poziom rozwoju społeczno - moralnego. W tym modelu przedmiotem zainteresowania jest psychospołeczny rozwój jednostki, oraz jego zaburzenia. Na bazie dokonanego rozpoznania proponuje się odpowiednia korekturę rozwoju psychospołecznego poprzez stosowanie metod oddziaływania wychowawczego i terapeutycznego.
3. Model diagnozy interdyscyplinarnej - nazwa pochodzi stąd, iż w tym modelu używa się metod i technik badawczych z różnych dyscyplin, np. z psychologii klinicznej, socjologii. Diagnosta zajmuje się tu zachowaniem i mechanizmami regulacji psychologicznej i społecznej, prowadzącymi do zaburzeń w społecznym przystosowaniu jednostki. Odwołuje się do postaw i ról społecznych oraz mechanizmów integrowania i internalizowania. To model najbardziej wszechstronny i wyczerpujący. Nieprzystosowanie społeczne ujmuje jako antagonizm destruktywny, przejawiający się w sferze postaw i ról społecznych jednostki, ujawniających się w warunkach wysokiego skumulowania niekorzystnych czynników biopsychicznych i socjokulturowych, utrudniających osobie normalny rozwój.
Główne cele tej diagnozy to:
1 Identyfikacja postaw antyspołecznych i określenie sposobu ich integracji.
2 Identyfikacja wadliwych ról społecznych w jakie wchodzi badany.
3 Wskazanie hipotetycznych czynników biopsychicznych i socjokulturowych będących składnikami zwiększającymi prawdopodobieństwo przyjmowania przez jednostkę dewiacyjnych wzorów zachowania.


Narzędzia używane w diagnostyce resocjalizacyjnej powinny być:
- trafne - wystandaryzowane
- rzetelne - znormalizowane

Główne techniki diagnostyczne dotyczące zaburzeń przystosowania społecznego:
- Arkusz Diagnostyczny D. H. Scotta
- Arkusz zachowania się ucznia B. Markowskiej
- Skala Dojrzałości Społecznej E. Dolla
- Skala Nieprzystosowania Społecznego L. Pytki


6. Typy diagnoz:

Wymienione typy diagnoz S. Ziemski traktuje równocześnie jako swoiste etapy diagnozy rozwiniętej:
I. diagnoza przyporządkowująca do gatunku lub typu ® w jej obrębie autor dokonuje szczegółowego podziału, wyróżniając:
a. d. przyporządkowująca klasyfikacyjna - najbardziej rozwinięta w naukach przyrodniczych (np. botanice, zoologii) ze względu na konieczność znalezienia w badanych przedmiotach, gatunkach cech specyficznie istotnych i zarazem podstawowych pozwalających odróżnić dany gatunek od drugiego. Diagnoza ta posiada sztywne bariery (obowiązuje posiadanie lub nie posiadanie pewnych cech przez gatunki).
b. d. przyporządkowująca typologiczna - znajduje zastosowanie w naukach społecznych, humanistycznych i częściowo przyrodniczych (np. psychologii, socjologii, literaturze, pedagogice, medycynie, archeologii). Ten rodzaj diagnozy charakteryzuje się dużymi walorami opisowymi i wyjaśniającymi, nie ma tak sztywnych barier jak diagnoza klasyfikacyjna.
/Do jakiego znanego typu należy badany stan rzeczy?/
II. diagnoza genetyczna (kauzalna) ® pozwala wyjaśnić rozwój danego procesu, czy stanu badanego przedmiotu. Diagnoza ta ujawnia ciąg rozwojowy, który doprowadził do stanu obecnego.
Diagnoza genetyczna niezbędna jest do podjęcia właściwego leczenia. /Jakie są przyczyny badanego stanu rzeczy?/
III. diagnoza celowościowa (znaczenia) ® wyjaśnia jakie zmiany w funkcjonowaniu układu całości wywołuje dany proces, czy stan rzeczy i jak całość na niego oddziaływa.
/Jakie ma znaczenie dany pojedynczy składnik badanego stanu rzeczy dla całości badanego stanu?/
IV. diagnoza fazy ® znajduje zastosowanie w rozwijających się dynamicznie zjawiskach, organizmach, psychikach, zbiorowiskach ludzkich, chorobach gdzie ustalenie fazy pozwala określić stopień rozwoju badanych procesów i stanowi podstawę do przewidywania dalszego ich rozwoju.
/W jakiej fazie przebiegu znajduje się badany stan rzeczy?/
V. diagnoza rozwojowa (prognostyczna) ® to przewidywanie dalszego rozwoju badanego procesu, czy stanu rzeczy. Opiera się na poprzednich etapach – częściach diagnozy i jest ich bezpośrednim wynikiem. Na podstawie przeszłych stadiów, wnioskuje się o rozwoju stadiów przyszłych.
/Jak dalej będzie rozwijał się badany stan rzeczy?/
Reasumując poszczególne typy w/w diagnoz są wzajemnie zależne i w efekcie prowadza do wielostronnego rozpoznania badanego zjawiska, dokładnego opisu, wyjaśnienia jego warunków oraz tendencji rozwojowych.

SCHEMAT DIAGNOZY ROZWINIĘTEJ:


D. przyporządkowująca



D. genetyczna D. znaczenia D. fazy



D. prognostyczna


H. Schulten wyróżnia dwa podstawowe typy diagnoz:
1. diagnozę stanu, która obejmuje diagnozę: przyporządkowującą, genetyczną i fazy.
2. diagnozę znaczenia, która odpowiada typowi diagnozy celowościowej. Podział Schultena nie obejmuje diagnozy prognostycznej.


7. Kryteria różnicowania diagnozy:

Diagnozę różnicuje się według kryterium celu badań, na:
1. diagnozę decyzyjną - sytuacja, gdy pedagog przeprowadza badanie aby uzyskać wynik przydatny do podjęcia decyzji na temat celowego użycia środków w działaniu praktycznym. Jest to opis wyników badania określonego wycinka rzeczywistości, zawierający elementy, które są istotne z punktu widzenia działania praktycznego.
Cechy diagnozy decyzyjnej:
· przeprowadzana jest w ścisłym związku z projektowaniem pedagogicznym, które musi uwzględniać wykonalność wzorca
· jest składową cyklu działania zorganizowanego
· występują sprzężenia zwrotne czynności diagnostycznych, projektowania i sprzężeń związanych z realizacją projektu, łącznie z końcową oceną podsumowującą
· wymaga pracy twórczej , gdyż występują w niej bogate dane i duża szansa na stawianie nowych, dodatkowych hipotez
· diagnoza ta jest pełna i ma duży stopień sprawdzalności, gdyż podmiot diagnozujący ma naturalny, długotrwały i bezpośredni kontakt z dużą ilością informacji.
2. diagnozę poznawczą - sytuacja, gdy pedagog podejmuje badanie aby sprawdzić skuteczność stosowania określonej metody działania pedagogicznego. Diagnoza ta stosowana jest w badaniach naukowych i nie kładzie nacisku na realizację czy projektowanie czynności. Nie wystarczy stwierdzić w niej zgodność lub niezgodność faktu z tym, co wiemy na podstawie wiedzy uogólnionej, gdyż potrzebne jest także sprawdzenie danej teorii z alternatywnymi teoriami.

Wyróżnia się trzy grupy czynników środowiskowych, podlegających diagnozie:
1. środowisko materialne
2. wzory osobowe
3. organizacja życia

Rodzaje składników diagnostycznych, według kryterium prakseologicznego:
1. grupa warunków rzeczowych (rodzina, rówieśnicy)
2. grupa warunków organizacyjnych ( stopień zorganizowania procesu wychowania, baza lokalowa placówki wychowawczej, dostępność do środków pomocniczych).


8. Metody stawiania diagnoz:

Metoda diagnozy to wszelkie racjonalnie uzasadnione sposoby postępowania diagnostycznego:
1. zaplanowanie toku diagnostycznego
2. konstruowanie
3. dobór i zastosowanie technik zbierania i opisu cech badanego przedmiotu
4. rozumowanie diagnostyczne (analiza, wnioskowanie) łącznie z weryfikacją diagnozy
5. czynności prognozowania
6. całościowa ocena wyników postępowania praktycznego

Cechą podstawową metod diagnozy jest ich plastyczność (metodę każdorazowo trzeba tworzyć posiłkując się modelami metod). W badaniach stosuje się takie podstawowe instrumenty jak: normy średnie, wzorzec oraz wskaźnik.
Aby dobrze diagnozować nie wystarczy dobrze znać techniki badawcze, ale trzeba je umieć biegle je stosować. Trzeba pamiętać, iż nawiązanie kontaktu poznawczego z badanym przedmiotem nie stanowi wystarczającego warunku skutecznego poznania: zależy ono od aktu woli badanej osoby. Dlatego też H. Radlińska zwracała tak dużą uwagę na wżycie się badacza w środowisko, obserwację przeżywaną oraz postawę etyczną badacza. Fachowa działalność diagnostyczna musi mieć cechy: ciągłości działań, systematyczności i stadialności.
Opracowując diagnozę trzeba znać:
1. cel
2. sytuację wychowawczą i sytuację ustalającego diagnozę
3. metodę ustalania momentów czy okresów diagnozowania
Uzyskane podczas diagnozy informacje szereguje się typologicznie według stopnia ich zgodności z rzeczywistością na:
1. pewne
2. mniej pewne
3. bardzo niepewne.


DIAGNOZA A PROGNOZA:
Im bardziej pogłębiona jest diagnoza pedagogiczna, tym więcej w niej prognozy, tj. przewidywania przebiegu i wyników dalszego uczenia się.
Należy pamiętać, że nawet najbardziej udokumentowane diagnozy są zawodne o czym zapominają nauczyciele.
Ze względu na znaczenie motywacji uczenia się, każda diagnoza powinna być zaprezentowana uczniowi. Podkreślenie jego samodzielności w uzyskiwaniu osiągnięć poznawczych i motywacyjnych jest właściwą strategią wychowawczą.



Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 158
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie