Przydatność 30%

Regiony przemysłowe w Polsce

Autor: Asik*Rybnik

W Polsce przemysł skupiony jest w okręgach przemysłowych, czyli w skupiskach zakładów ściśle ze sobą powiązanych terytorialnie, wytwarzające w sumie, co najmniej 1% produkcji przemysłowej. Obecnie wyodrębniono 22 okręgi przemysłowe, które swe początki miały już w okresie zaborów, podczas których rozwijały się w różnym tempie. Najszybciej proces uprzemysłowienia zachodził pod zaborem pruskim, najwolniej pod austriackim. Doprowadziło to do pewnych dysproporcji, widocznych do dzisiaj. W okresie międzywojennych projekty Centralnego Okręgu Przemysłowego 33-39r. (utworzenie okręgu lubelskiego, rzeszowskiego i tarnowskiego)tym bardziej zaznaczyły różnie industrializacji różnych obszarów kraju, to samo następowało w okresie Polski Ludowej.

W Polsce przeważają okręgi surowcowe, do których należą: górnośląski, sudecki, staropolski, częstochowski, piotrkowsko-bełchatowski, tarnobrzeski, karpacki i opolski, a także płocki, (mimo, iż ropa doprowadzana jest rurociągami z Zagłębia Wołżańsko-uralskiego). Pozostałe okręgi wykorzystują dogodne położenia, a także duży zasobów siły roboczej i rynek zbytu wielkich miast - poznański, krakowski, wrocławski, bydgoski i toruński. Łódzki Okręg Przemysłowy powstał z dekretu namiestnika Królestwa Polskiego z 1820r., w którym Łódź ustanowiono miastem fabrycznym - włókiennictwo ma tan rację bytu m.in. ze względu na sporą sieć rzeczek i strumieni o dużym spadku, położenie na szlaku komunikacyjnym, występowanie gruntów rządowych, tanie surowce budowlane - drewno i cegła z miejscowych gliniaków. Warszawski Okręg Przemysłowy (p. elektromaszynowy, farmaceutyczny, perfumeryjny i produkcja telewizorów) rozwiną się dzięki dogodnemu położeniu i wielkomiejskim czynnikom przyjaznym industrializacji, a stołecznych charakter Warszawy sprzyja napływowi kapitału znacznie większego niż w innych częściach Polski. Natomiast okręg bielski rozwiną się na zapleczu GOP’u (górnictwo węglowe, hutnictwo i energetyka) i powiązany jest z jego bazą surowcową i energetyczną. I mimo, iż nie należy do jego obszaru, to korzysta z jego rynku zbytu, odpowiednich kooperacji i sieci transportowej, a jego przemysł pracuje na rzecz GOP’u i uzupełnia jego strukturę gałęziową. Największym rejonem przemysłowym Polski jest górnośląko-krakowska aglomeracja okręgów (górnośląski, krakowski, bielski, opolski i częstochowski), która zajmuje 6% powierzchni kraju i skupia ok. 7 mln ludzi, a w tutejszych zakładach pracuje ¼ ogółu zatrudnionych w przemyśle.

Recesja z lat 80 i 90-tych spowodowała znacznych spadek liczby zatrudnionych w przemyśle, a także zmniejszenie powierzchni okręgów, a niejednokrotnie podział na mniejsze okręgi np. Sudecki -> Wałbrzyski, Jeleniogórski i Zgorzelecko-Bogatyński, a także Bydgosko-Toruński, który rozpadł się na dwie części. Gdzieniegdzie spadł również stopień uprzemysłowienia poniżej 1% całego kraju, co było równoznaczne z zanikiem takich okręgów jak: białostocki, zielonogórski, kaliski i legnicko-głogowski. Sytuacja uległa zmianie, gdy w latach 90-tych zaczęto restrukturyzować przemysł większych okręgów o zróżnicowanej strukturze gałęziowej, co podniosło ich znaczenie, są to m.in.: warszawski, poznański, wrocławski i gdański, co dodatkowo wspomagał znaczny napływ kapitału zagranicznego w tych regionach. Równocześnie malała rola takich okręgów jak karpacki, tarnowski i tarnobrzeski, ale przede wszystkim tych, w których dominowało górnictwo, przemysł ciężki i włókienniczy, tj. górnośląskiego, częstochowskiego, sudeckiego i łódzkiego.
Nowa gospodarka rynkowa po 1989r. wymusiła zmiany struktury gałęzi przemysłu, a także własności przedsiębiorstw. Za sprawą restrukturyzacji zmiany te ciągle trwają, przez co staramy się dogonić kraje wysokorozwinięte.

Ważniejsze okręgi przemysłowe Polski:
• Górnośląski Okręg Przemysłowy - największy w Polsce i jeden z największych w Europie. Złoża węgla kamiennego dały początek górnictwu, przem. koksowniczemu i energetycznemu, poza tym rozwinęło się także hutnictwo żelaza i metali nieżelaznych. Rozwiną się również przemysł elektromaszynowy (maszyny i urządzenia dla górnictwa i hutnictwa, dla energetyki oraz ogólnobudowlanych przyrządów)Produkuje się tu obrabiarki i środki transportu. Uzależnienie od górnictwa znacznie ogranicza możliwości rozwoju okręgu.
• Okręg Bielski - przem. elektromaszynowy i włókienniczy, produkcja środków transportu i maszyn dla przemysłu włókienniczego. Wysoka jakość tkanin wełnianych i obuwia, duży kombinat chemiczny w Oświęcimiu i browar w Żywcu.
• Okręg Krakowski - duży kombinat hutniczy (huta im. Sendzimira), koksownie, zakłady przemysłu mineralnego (topniki), materiały ogniotrwałe, zakłady przemysłu tytoniowego, fabryka kabli, walcownia w Bochni.
• Okręg Częstochowski - źródło zaopatrzenia GOP’u w surowce, paliwa, energię elektryczną, metalurgia (huta w Częstochowie), przem. metalowy i włókienniczy (Częstochowa, Zawiercie). Zagrożenie dewastacji środowiska naturalnego.
• Okręg Opolski - bogata baza surowcowa, przem. mineralny - cementowy i wapienniczy (Strzelce Opolskie, Górażdże), przem. chemiczny (nawozy azotowe z Kędzierzyna, rafineria w Bełchatowni Śląskiej, koksownie). Rolnictwo -> przem. spożywczy (mleczarski i cukierniczy). Zakłady włókienniczo-odzieżowe, obuwnicze, elektrownia „Opole”.
• Okręg Sudecki - rozproszenie zakładów przem. po małych miasteczkach, przem. mineralny, włókienniczy (uprawy lnu). W Okręgu Turoszowskim - kopalnia węgla brunatnego w Bogatyni, zakłady energetyczne (Turów), przem. drzewny i celulozowo-papierniczy, kopalnie węgla kamiennego Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego zostały zlikwidowane.
• Okręg Staropolski - górnictwo i hutnictwo żelaza (Huta w Ostrowcu Świętokrzyskim), przem. elektromaszynowy, fabryka sam. ciężarowych w Starachowicach, wytwórnie części, zakłady zbrojeniowe, przem. mineralny - cementowy, wapienniczy, kamieniarski (Góry Świętokrzyskie), zakładu obuwnicze i garbarskie oraz tytoniowe w Radomiu, zakład produkcji tworzyw sztucznych w Pionkach, elektrownia „Kozienice”.
• Okręg Bydgosko-Toruński - przem. chemiczny (Zakłady Związków Organicznych ”Zachem” w Bydgoszczy oraz Zakładu Włókien Sztucznych „Elana” w Toruniu), fabryki wyrobów gumowych, nawozów fosforowych i kwasu siarkowego, przem. sodowy i produkcja chloru (sól kamienna z Kujaw). Duże kombinaty celulozowo-papiernicze w Świeciu i Kwidzyniu, przem. elektrotechniczny i elektroniczny („Telfa” z Bydgoszczy), przem. spożywczy (rolnictwo Kujaw, gdzie są również cementownie i wapienniki), do 1999r. produkcja rowerów „Romet”.
• Okręg Wrocławski - przem. elektromaszynowy, śr. transportu - fabryka wagonów „Pafawag” i zakłady samochodowe w Jelczu, obrabiarki, silniki elektryczne, sprzęt AGD, zakładu chemii organicznej w Brzegu Dolnym, przetwórstwo metali nieżelaznych we Wrocławiu, przem. spożywczy i włókienniczy. W wyniku silnej konkurencji zachodniej zahamowano produkcję maszyn cyfrowych „Elwro”.
• Okręg Poznański - przem. maszynowy i metalowy, przem. chemiczny (gumowy, farmaceutyczny, produkcja nawozów fosforowych), przem. spożywczy, fabryka mebli w Swarzędzu, przem. tytoniowy. Korzystna lokalizacja na trasie wschód-zachód.
• Okręg Gdański - przem. stoczniowy, przem. rafineryjno-petrochemiczny i spożywczy (przetwórstwo rybne), fabryka nawozów fosforowych (import surowców)
• Okręg Łódzki - włókiennictwo, włókna sztuczne, barwniki, odzież, maszyny włókiennicze. Duże bezrobocie, rozwój „szarej strefy”.
• Okręg Warszawski - zaplecze naukowo-techniczne i chłonny rynek zbytu -> przem. elektromaszynowy, elektrotechniczny, elektroniczny i precyzyjny. Huta stali szlachetnej, przem. odzieżowy, perfumeryjno-kosmetyczny, poligraficzny i farmaceutyczny, przem. spożywczy. Liczni inwestorzy krajowi i zagraniczni, zanieczyszczenie środowiska i deficyt wody.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 55
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy