Przydatność 45%

Znaczenie bakterii w przyrodzie i gospodarce człowieka.

Autor: SCO

Bakteria to mikroskopijne organizmy jednokomórkowe lub tworzące zespoły niezróżnicowanych komórek, łączone z sinicami w wyodrębnione królestwo organizmów Monera, dla których charakterystyczny jest brak właściwego jądra i podziału mitotycznego oraz mitochondrium. U bakterii substancja chromatynowa skupiona jest w kulisty lub pałeczkowaty twór zwany nukleoidem., który leży w protoplazmie nie oddzielony od niej żadną błoną. Komórkę bakteryjną otacza sztywna błona lub też cienka, elastyczna błonka cytoplazmatyczna. W cytoplazmie mogą znajdować się skupienia substancji zapasowych (np. glikogenu i lipidów) oraz ziarnistości cytoplazmatyczne, a u fotoautotrofów ziarna chromatoforowe z barwnikami. Wielkość bakterii waha się od ułamków mikrona do kilkudziesięciu, kształt mają różny:
kulisty (ziarniaki)
wydłużony (pałeczki i laseczki)
spiralny (przecinkowce, śrubowce i krętki)
nitkowaty
rozgałęziony (promieniowce)

Bakterie łączą się w charakterystyczne układy:
· nieregularne (gronkowce)
· po dwie (dwoinki)
· łańcuszki (paciorkowce)
· pakiety (pakietowce)

Hodowane na pożywkach (podłożach) rozrastają się w kolonie o charakterystycznym kształcie. Bakterie rozmnażają się najczęściej przez podział bezpośredni, rzadko spotykany rozród płciowy przebiega odmiennie niż u innych organizmów. W warunkach niekorzystnych mogą wytwarzać zarodniki, które są niezwykle odporne na działanie czynników środowiskowych. Niektóre bakterie mogą się przemieszczać za pomocą rzęsek lub ruchem pełzającym.
Bakterie zamieszkują wszelkie środowiska i bytować mogą tam, gdzie nie istnieje jakiekolwiek życie. Większość z nich to organizmy cudzożywne: saprofity lub pasożyty, produkujące szkodliwe toksyny (jad bakteryjny); niektóre są samożywne, zdolne do fotosyntezy lub chemosyntezy.
Zróżnicowany metabolizm bakterii pozwala tym mikroorganizmom na zajmowanie bardzo różnych środowisk. Występują one zarówno w wilgotnej glebie, toni oceanu czy jeziora jak i we wnętrzu innych organizmów. Bakterie spotyka się także w osadach dennych, gorących źródłach i na lodowcach. W powietrzu występują one głównie w postaci przetrwalników. W każdym ekosystemie bakterie pełnią niezwykle ważne funkcje.
Bakterie saprofityczne wraz z grzybami i niektórymi przedstawicielami królestwa Protista pełnią rolę reducentów (inaczej destruentów), rozkładając martwe szczątki organiczne do prostych związków chemicznych.
Sinice pełnią rolę głównego producenta tlenu i materii organicznej w niektórych zbiornikach wodnych.
Bakterie wiążące azot atmosferyczny wzbogacają glebę w przyswajalne dla roślin formy tego pierwiastka oraz umożliwiają jego obieg.





Bakterie chemoautotroficzne utleniając różne związki mineralne przyczyniają się do obiegu wielu pierwiastków w ekosystemach. W grupie tej na szczególną uwagę zasługują bakterie nitryfikacyjne, utleniające jony amonowe i azotyny do azotanów, będących najlepiej przyswajalną dla roślin formą azotu. Znane są liczne przykłady korzystnego wpływu bakterii na inne organizmy. Żyjące w brodawkach korzeniowych bakterie z rodzaju Rhizobium umożliwiają roślinom z rodziny motylkowatych wzrost i rozwój na glebach ubogich w azot. Dzięki bytującym w przewodach pokarmowych bakteriom rozkładającym celulozę, zwierzęta roślinożerne mogą odżywiać się ciężkostrawnym pokarmem roślinnym. Zaś symbioza między sinicami i niektórymi gatunkami grzybów pozwala powstałym plechom porostowym na zasiedlanie niedostępnych dla innych organizmów środowisk.
Bakterie wykorzystywane są na szeroką skalę przez człowieka. W biologicznych oczyszczalniach ścieków rozkładają toksyczne związki organiczne do prostych, nieszkodliwych związków mineralnych, w przemyśle farmaceutycznym wykorzystywane są do produkcji niektórych witamin i antybiotyków , zaś w przemyśle spożywczym, do produkcji kiszonek. Na szczególną uwagę moim zdaniem zasługują bakterie mlekowe. Dzięki fermentacji przeprowadzonej przez te mikroorganizmy możliwa jest m.in. produkcja:
- serów
- kiszonej kapusty
- ogórków
- kiszonek dla bydła

Bakterie wywierają również niekorzystny wpływ na inne organizmy. Może to być oddziaływanie pośrednie – poprzez wydzielanie do środowiska toksyn, jak i bezpośrednie – polegające na rozwoju pasożytniczych bakterii w innych organizmach.
Jedną z najbardziej trujących toksyn pochodzenia bakteryjnego jest jad kiełbasiany wydzielany przez beztlenową laseczkę. Bakteria ta rozwija się m.in. w zanieczyszczonych konserwach. Zjedzenie przez człowieka lub zwierzę pokarmu zawierającego niewielkie nawet ilości jadu kiełbasianego może prowadzić do śmiertelnego zatrucia.
W lodach i kremach dogodne warunki rozwoju znajduje gronkowiec złocisty. Zjedzenie toksyny wydzielanej przez tę bakterię prowadzi do zatruć pokarmowych.
Bakterie pasożytnicze rozwijające się w innych organizmach wywołują określone choroby.
Najczęstszymi objawami chorób roślinnych wywoływanych prze bakterie są: nekrotyczne plamy na liściach i owocach, więdnięcie i obumieranie pędów oraz powstawania na rośli, guzów i brodawek. Bakterie chorobotwórcze dostają się do roślin przez zranione miejsce lub naturalne otwory takie jak aparaty szparkowe.


Do chorób zwierzęcych pochodzenia bakteryjnego należą m.in. nosacizna i wąglik.
Pałeczka nosacizny atakuje głównie konie, muły i osły, wywołując przewlekłe stany zapalne jamy nosowej tych zwierząt.
Laseczka wąglika wywołuje zapalne nacieki na szyi, przedpiersiu i błonach śluzowych bydła, owiec, koni i wielbłądów, doprowadzające bardzo często do śmierci zarażonych zwierząt.
Bakterie pasożytują także w organizmie człowiek, poniżej podaję kilka głównych chorób o podłożu bakteryjnym.
Krętek kiły oraz dwoinka rzeżączki są przyczyną groźnych chorób przenoszonych drogą płciową (tzw. chorób wenerycznych).
Pałeczka duru brzusznego, pałeczka czerwonki oraz przecinkowiec cholery dostają się do organizmu wraz z zanieczyszczoną wodą lub jedzeniem i wywołują groźne choroby układu pokarmowego
Dwoinka zapalenia płuc, pałeczka krztuśca i prątek gruźlicy przenoszone są tzw. drogą kropelkową i wywołują groźne schorzenia układu oddechowego.

Niektóre bakterie pasożytują zarówno w organizmie człowieka jak i różnych zwierząt. Przykładem może być przenoszona przez wszy pałeczka duru plamistego zwanego też tyfusem oraz pasożytująca u pcheł, szczurów i ludzi pałeczka dżumy.
Poza bakteriami chorobotwórczymi w organizmie człowieka występuje wiele bakterii nie wywołujących objawów chorobowych. Przykładem może być żyjąca w jelicie grubym pałeczka okrężnicy. Bakteria ta znajduje się zawsze w kale ludzkim, dlatego wykorzystywana jest jako wskaźnik zanieczyszczenia wody ściekami komunalnymi.
Walka z chorobami bakteryjnymi polega przede wszystkim na niedopuszczeniu do zakażenia. W tym celu niezbędna jest znajomość sposobów przenoszenia się poszczególnych gatunków bakterii chorobotwórczych (w tym wirusów) i przestrzeganie zasad szeroko pojętej higieny.
Przeciwko niektórym chorobom stosuje się szczepienia ochronne. Dzięki nim zaszczepiony organizm zyskuje odporność na określony gatunek bakterii.
W przypadku wystąpienia objawów chorobowych stosuje się antybiotyki – substancje zabijające bakterie chorobotwórcze w zarażonym organizmie. Niekorzystny wpływ bakterii na człowieka przejawia się również niszczeniem żywności i innych produktów. Szeroko stosowane metody konserwacji zapobiegają temu zjawisku. Do najczęściej stosowanych metod konserwacji żywności należą:
- zamrażanie
- gotowanie
- wędzenie
Poza tym stosuje się także:
- kwaszenie
- suszenie
- solenie
- zasładzanie

Wysokie temperatury panujące podczas gotowania i wędzenia niszczą większość bakterii, zaś niskie temperatury podczas zamrażania hamują ich rozwój. Brak wody spowodowany suszeniem oraz niekorzystne warunki osmotyczne spowodowane soleniem lub zasłodzeniem uniemożliwiają rozwój bakterii na zakonserwowanej w ten sposób żywności. Bakteria jest tego typu mikroorganizmem który mimo, że większość jej funkcji życiowych jest negatywna to i tak jest bardzo potrzebna w środowisku i rozwoju człowieka.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 39
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy