Przydatność 25%

Omów na przykładach różne typy związków frazeologicznych

Autor: DeeDee

związek frazeologiczny - jest to mniej lub bardziej stałe połączenie wyrazów (zawsze logiczne)

I. Podział związków frazeologicznych ze względu na budowę:
a) fraza - to związek w głównym zdaniu, czyli podmiot z orzeczeniem np. pan sprząta
b) wyrażenie - związek, który tworzy rzeczownik z wyrazem go określającym np. rzeczownik z przymiotnikiem, czyli epitet (pyszne ciasto); rzeczownik z imiesłowem przymiotnikowym (idący człowiek); rzeczownik z rzeczownikiem (książka Kasi); rzeczownik z zaimkiem dzierżawczym (moja książka)
c) zwrot - związek, który tworzony jest przez czasownik z wyrazem go określającym np biegnie szybko

II. Podział ze względu na stopień zespolenia wyrazów w związku:
a) luźne - znaczenie jest prostą sumą znaczeń wyrazów np. piechota wylewa się - woda wylewa się - płyn wylewa się - lawa wylewa się (czyli rzecz wylewająca się może być różna, byle tworzyła całość z resztą)
b) stałę - znaczenie nie jest sumą znaczeń np. coś mu strzeliło do głowy (nie można zamieć głowę na nogę, czy szyję - sens tylko na to wyrażenie ze słowem głowa), albo grać komuś na nerwach (nie można grać komuś na nogach, czy żyłach - dlatego nie można zmienić słowa nerwy na coś innego, bo związek będzie niezrozumiały, bez sensu)
c) łączliwe - połączenie wyrazów, które są ze sobą związane znaczeniowo np pobudzić czyjąś wyobraźnię

Związki frazeologiczne mogą mieć znaczenie przenośne i dosłowne:
- dosłowne: żelazna krata, cięka torba
- przenośne: żelazny repertuar, ciężkie przeżycia

2) Omów systemy wersyfikacyjne wiersza polskiego

System wersyfikacyjny - to zespół elementów językowych, które są wyznacznikiem budowy wersów, tworza strukturę wiersza.

Czynniki organizujące wiersz:
- rozpiętość sylabiczna (ilość sylab w wersie)
- przedział międzywyrazowy (średniówka)
- przedział składniowy (założenie, że jeden wers to jedno zdanie)
- akcent
a) paroksytoniczny - żeński; pada na przedostatnią sylabę w wersie
b) inicjalny - pada na pierwszą sylabę w wersie
c) oksytoniczny - męski; pada na ostatnią sylabę w wersie
- intonacja - wznosząca (zdanie pytające) i opadająca (zdanie rozkazujące)

I. Systemy wersyfikacyjne numeryczne, regularne
- sylabizm - jednostką miary w wersie jest sylaba; cechują sie tym, że musi występować jednakowa liczba sylab w wersie, akcent jest stały, ale nieregularny. W wersach powyżej 8 sylab występuje średniówka
- sylabotonizm - jednakowa liczba sylab w wersie, regularnie rozłożone akcenty, w wersie występuje regularne następstwo sylab akcentowanych i nieakcentowanych, jednostką miary, która organizuje wers jest stopa i pozycja akcentu
- -'- / - -'- / - -'- krska to akcent
stopa np. "Elegia o chłopcu" Baczyńskiego

- tonizm - równa liczba w wersie zestrojów akcentowych, niestała liczba sylab, bardzo swobodny rozkład akcentów np utwory Broniewskiego, Gajcego.

II. Systemy nienumeryczne, nieregularne
- średniowieczny wiersz rymowo-zdaniowy - jedno zdanie stanowi jeden wers, wersy te rymuja się
- wiersz wolny - nie jest oparty na żadnym schemacie wersyfikacyjnym, dowolna długość wersów, brak rymów lub sporadycznie występują, strofy różnej długości. Różewicz jako pierwszy zastosował wiersz wolny na dużą skalę - wiersz różewiczowski.
- wiersz emocyjny - powiązany z wolnym; zapisem graficznym są uzewnętrznione emocje
Trzy odmiany wiersza emocyjnego:
a) norwidowski - intonacja nie jest zależna od składni
b) wiersz awangardowy - (dwudziestolecie międzywojenne) łączył skrajne rozmiary wersów np Przyboś "Z Tatr"
c) wiersz poawangardowy - wszystko jest dozwolone, np utwory Białoszewskiego.

3. Omów sposoby bogacenia słownictwa w języku polskim

I.Derywacja - polega na tym, że tworzymy nowe wyrazy za pomocą dodawania formantów (przedrostek, przyrostek, wrostek, przedrostek zerowy)

- funkcja gramatyczna - formant przenosi wyraz z jednej części mowy do drugiej, ale nie zmienia znaczenia np pisać i pisanie
- funkcja znaczeniowa - formant zmienia znaczenie wyrazu w stosunku do wyrazu motywującego np pisać - pisarz
- funkcja modyfikacyjna - formant nie zmienia znaczenia wyrazu, ale modyfikuje go np. kot - kotek

II.Formacje słowotwórcze
- jednotematowe np kotek, kocisko, domek
- wielotematowe - mają co najmniej 2 formacje słowotwórcze
a) złożenia - to wyrazy, które składają sie z podstawy i wrostka (o, i, y) - samolot, samochód, prostokąt
b) zrosty - te formacje, które przyrastaja do siebie, nie ma formantów np wielkanoc, dobranoc, karygodny
c) zestawienia - połączenie 2 wyrazów, które oznaczają jedno np Boże Narodzenie, Jelenia Góra

III. Przenośne znaczenie wyrazów - związki frazeologiczne
związek frazeologiczny - jest to mniej lub bardziej stałe połączenie wyrazów (zawsze logiczne)

I. Podział związków frazeologicznych ze względu na budowę:
a) fraza - to związek w głównym zdaniu, czyli podmiot z orzeczeniem np. pan sprząta
b) wyrażenie - związek, który tworzy rzeczownik z wyrazem go określającym np. rzeczownik z przymiotnikiem, czyli epitet (pyszne ciasto); rzeczownik z imiesłowem przymiotnikowym (idący człowiek); rzeczownik z rzeczownikiem (książka Kasi); rzeczownik z zaimkiem dzierżawczym (moja książka)
c) zwrot - związek, który tworzony jest przez czasownik z wyrazem go określającym np biegnie szybko

II. Podział ze względu na stopień zespolenia wyrazów w związku:
a) luźne - znaczenie jest prostą sumą znaczeń wyrazów np. piechota wylewa się - woda wylewa się - płyn wylewa się - lawa wylewa się (czyli rzecz wylewająca się może być różna, byle tworzyła całość z resztą)
b) stałę - znaczenie nie jest sumą znaczeń np. coś mu strzeliło do głowy (nie można zamieć głowę na nogę, czy szyję - sens tylko na to wyrażenie ze słowem głowa), albo grać komuś na nerwach (nie można grać komuś na nogach, czy żyłach - dlatego nie można zmienić słowa nerwy na coś innego, bo związek będzie niezrozumiały, bez sensu)
c) łączliwe - połączenie wyrazów, które są ze sobą związane znaczeniowo np pobudzić czyjąś wyobraźnię

Związki frazeologiczne mogą mieć znaczenie przenośne i dosłowne:
- dosłowne: żelazna krata, cięka torba
- przenośne: żelazny repertuar, ciężkie przeżycia

IV. Skrótowce
- literowce - czytamy pierwsze litery skrótu np PKO, PZU, NBP
- głoskowce - czytamy głóski np NIK, KEN, KUL
- sylabowce - czytamy pierwsze sylaby np Pafawag, Polfa
- skrótowce mieszane - np Cepelia, Zaiks

V. Neologizmy - oznaczenie nowego pojęcia
- słowotwórcze np wieża - wieżowiec; beton - betoniarka
- znaczeniowe - wyrazy, które kiedyś miały inne znaczenie a teraz mają inne np pas
- frazeologiczne - nowe związki frazeologiczne np pirat drogowy

VI. Zapoezyczenia - sa związane z historią
- podział ze względu na sposób w jaki dostały sie do języka
a) bezpośrednie - np weekend, hot-dog, pizza
b) pośrednie - zanim dotarły do Polski przeszły jeszcze przez inne języki np z niemieckiego castellum zanim dotarło do Polski jako kościół przeszło jeszcze przez język czeski
- podział ze względu na kształt zaporzyczeń
a) właściwe - docieraja bez większych zmian np torreador, komputer
b) sztuczne - wyrazy utworzone z dwóch członów, obcych podstaw słowotwórczych np telewizja, kserokopia
c) hybrydy - w jednej części jest człon polski, w drugiej obcy, zaporzyczenie częściowo przetłumaczone np bawełna - baumwolle
d) kalki językowe - wygląda zaporzyczenie na słowo polskie, ale powstało na wzór wyrazu obcego np ból świata - to weltschmentz, drapacz chcmur - sky scraper

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 124
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy