Czasy zaborów to ważny okres dla kształtowania się kultury narodowej Polaków. W wyniku antypolskiej polityki ludność zamieszkująca ziemie polskie, w szczególności te należące po rozbiorach do Prus, zaczęła podejmować wspólne działania na rzecz zachowania tożsamości narodowej. Zgodnie z koncepcją solidaryzmu narodowego Polacy razem walczyli przeciwko germanizacji i rusyfikacji prowadzonej przez państwa zaborcze. Dbano o zachowanie polskiego języka, kultury, tradycji i religii katolickiej, które utożsamiano wówczas z polskością. Wartości te pielęgnowano głównie w domach rodzinnych oraz kościołach. Na przełomie XIX i XX w. centrum polskiej nauki i kultury znajdowało się w zaborze austriackim. Było to możliwe dzięki autonomii nadanej Galicji. Na terenach tych działało polskie szkolnictwo oraz rozwijały się ośrodki akademickie z polskimi uczelniami -Uniwersytetem Jagielońskim w Krakowie i Uniwersytetem Jana Kazimierza we Lwowie. Funkcjonowały także teatry oraz inne instytucje kulturalne i naukowe. Oprócz tego wydawano polską prasę, a w 1873 r. otwarto w Krakowie Polską Akademię Umiejętności, skupiającą elitę naukową Polaków. Upadek powstań narodowych, których inicjatorem była szlachta, spowodował, że grupa ta utraciła dotychczasową pozycję w społeczeństwie. Carskie represje i konfiskata majątków oraz uwłaszczenie chłopów pozbawiły szlachtę większości dotychczasowych praw, a także uzyskiwanych dochodów. Została ona zmuszona do przeniesienia się do miast i podjęcia tam pracy. W tej sytuacji, w wyniku przemian społecznych zachodzących w XIX w. -również z chłopstwa. Tworzyli ją ludzie dobrze wykształceni -pisarze, artyści, dziennikarze, nauczyciele, lekarze, inżynierowie oraz prawnicy. Część z nich odgrywała ważną rolę w tworzeniu kultury i utrwalania tożsamości narodowej. Inteligenci stanowili grupę, która walczyła o zachowanie polskości w zaborze pruskim i rosyjskim, gdzie nie funkcjonowało polskie szkolnictwo. Klęska powstania styczniowego wywołała w społeczeństwie polskim przemiany światopoglądowe. Zaczęto krytykować idee romantyczne i jednocześnie przyjmować nowe koncepcje, głoszone przez pozytywistów. Uważali oni, że romantyczne porywy serca i przeświadczenie o wyższości uczuć nad rozumem przyczyniły się wyłącznie do szeregu porażek narodowych i przesądziły o upadku państwa polskiego. Dlatego zwolennicy nowych idei przeciwstawiali się spiskom i powstaniom, a dalszy rozwój Polski wiązali z postępem gospodarczym i społecznym. Zmiany w duchu pozytywistycznym inicjowała głównie inteligencja. Na początku lat 70 XIX w. powstał nurt zwany pozytywizmem warszawskim. Jego program został zawarty w artykule Aleksandra Świętochowskiego " My i wy ". Autor uważał, że zamiast walki zbrojnej Polacy powinni podjąć działania na rzecz rozwoju społeczeństwa, dlatego głoszono m.in. potrzebę nauki i gruntowanego kształcenia. Do realizacji zamierzonych celów miała przyczynić się praca organiczna oraz praca u podstaw. Idea pracy organicznej rozprzestrzeniła się na dużą skalę na ziemiach polskich po upadku powstania styczniowego. Największy zasięg miała przede wszystkim w zaborze pruskim. Utworzono tam Centralne Towarzystwo Gospodarcze, zrzeszające ziemiańskie i chłopskie kółka rolnicze, a także Związek Spółek Zarobkowych i Gospodarczych, skupiający spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe z Wielkopolski i Pomorza. Organizacji tej, zastępującej mieszkańcom tych regionów kontrolowane przez Niemców banki, patronował ksiądz Piotr Wawrzyniak. Tworzono także kółka włościańskie, czyli stowarzyszenia rolnicze, których inicjatorem był Maksymilian Jackowski.

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 16
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie