Powieść to obszerny utwór literacki pisany prozą, o swobodnej i elastycznej kompozycji, przedstawiający rozległy obraz określonych zjawisk, wypadków historycznych, zależności społecznych i sytuacji psychologicznych. Powieść jest gatunkiem epickim. Odgrywa w kulturze czasów nowszych doniosłą rolę. Spośród wszystkich gatunków literackich odznacza się największą pojemnością poznawczą, z łatwością ogarnia ona bogaty i różnorodny materiał życiowy. Stendnal określił powieść jako "zwierciadło przechadzające się po gościńcu". Podstawowym elementem klasycznej konstrukcji powieściowej jest fabuła rozbudowana i wielowątkowa, obejmująca dzieje licznych bohaterów, czy środowisk społecznych.
Świat powieściowy jest tworem narracyjnym. Kształtuje się w toku narastania mniej lub bardziej zindywidualizowanego narratora, który prezentując bohatera lub wydarzenia zajmuje wobec nich określone stanowisko - postawę interpretującą i oceniającą, nie zawsze bezpośrednio ujawnioną. Punkt widzenia narratora uzewnętrznia się w różnorodnych formach narracji i trzecioosobowej, i pierwszoosobowej oraz poprzez określone stosunki i napięcia między narracją a wypowiedziami postaci. Spotkać można w powieści również bardziej złożone sposoby narracji, będące kombinacją wypowiedzi kilku narratorów, np. "Lord Jim" Conrada.
W historii powieści wykształciło się wiele odmian gatunkowych związanych z coraz bardziej posuwającym się zróżnicowaniem zakresów tematycznych. Najważniejsze w nich to :
*powieść społeczno-obyczajowa - będąca obrazem pewnego środowiska socjalnego, na tle procesów rządzących tym środowiskiem przedstawione są losy bohaterów. Przykładami tego typu powieści są : "Nad Niemnem" Orzeszkowej, "Lalka" Prusa, "Rodzina Połanieckich" Sienkiewicza, czy też "Chłopi" Reymonta.
*powieść psychologiczna - kładąca główny nacisk na sferę przeżyć wewnętrznych bohatera. (Dostojewski "Zbrodnia i kara", Hardy "Tessa d'Urberville". Proust "W poszukiwaniu straconego czasu", Kuncewiczowa "Cudzoziemska").
*powieść polityczna - przedstawiająca mechanizm życia politycznego (Kaden-Bandrowski "Mateusz Bigda", Breza "Mury Jerycha")
*powieść historyczna - w wersji starszej, reprezentowanej przez Kraszewskiego czy Sienkiewicza dominowały elementy fikcyjne, w wersji nowszej - przynosi utwory osnute w przeważającej części na losach bohaterów autentycznych (Tołstoj "Piotr I")
*powieść sensacyjna - o wyrazistej intrydze, obejmująca wiele rozmaitych typów m.in. powieść kryminalną.
*powieść awanturnicza - której przedstawicielami są Cooper, May, Dumas.
*powieść podróżnicza - opierająca się na żywej akcji pełnej lirycznych niespodzianek i niezwykłych przygód, reprezentowana np. przez Umińskiego.
*powieść fantastyczna - w dawnej formie powieść utopijna (Krasicki) ; w nowszej odmianie powieść fantastyczno-naukowa (Lem, Verne)
*powieść biograficzna - przedstawiająca dzieje autentycznej postaci znanej z histori. Przykładami tej odmiany mogą być powieści Zweiga, Mourois'a.
*powieść autobiograficzna - rezygnująca z fikcji fabularnej.
*powieść cykliczna - składające się z większej liczby części powiązanych tematycznie i kompozycyjnie mniej lub bardziej spoiście. ("Trylogia" Sienkiewicza, "Komedia ludzka" Balzaka)
Jedną z nowoczesnych odmian powieści cyklicznej jest powieść- rzeka - szeroko rozbudowana i wieloczęściowa, przedstawiająca zazwyczaj dzieje rodziny w kilku pokoleniach (Dąbrowska "Noce i dnie").

Przydatna praca?
Przydatna praca? tak nie 19
głosów
Poleć znajomym

Serwis Sciaga.pl nie odpowiada za treści umieszczanych tekstów, grafik oraz komentarzy pochodzących od użytkowników serwisu.

Zgłoś naruszenie
JAK DOBRZE ZNASZ JĘZYK ANGIELSKI? x ads

Otrzymałaś kupon na darmowe lekcje angielskiego.

3 MIESIĄCE NAUKI MOŻESZ MIEĆ GRATIS.
Odbierz kupon rabatowy