Zasada równości

Pojęcie zasady równości

Według słownika języka polskiego równość to: całkowite podobieństwo, identyczność, jednakowość, tożsamość pod względem ilości, jakości, wartości, wielkości itp., zaś w znaczeniu społecznym: równouprawnienie, brak podziału społeczeństwa na uprzywilejowanych i wyzyskiwanych. Równość jest, zatem relacją, do której potrzeba, co najmniej dwóch członów, które są ze sobą porównywalne.
Równość jest jedną najczęściej używanych i nadużywanych zasad z zakresu etyki społecznej i polityki. Na równość powołują się prawie wszystkie stanowiska polityczne, ustrojowe czy moralne. O równości mówią komuniści i demokraci, liberałowie i faszyści, przykłady można mnożyć. Równość przedstawia się jako jedną z istotnych wartości zarówno demokracji, jak i w systemach totalitarnych. Zdaje się, że jakkolwiek w tych dwóch systemach posługuję się tym samym słowem, to jednak oznacza ono w każdym przypadku, co innego.
Gdy o równości mówi się w kontekście moralności społecznej, to zwraca się uwagę nie tyle na formę tej relacji, na to, pomiędzy jakimi elementami zachodzi, ile na jej treść, na to, w czym ona przebiega, jaka cecha, czy wartość służy za jej podstawę. W tej kwestii występuje spór o to, jaka właściwość człowieka ma być punktem odniesienia.
Unormowanie zasady równości w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. wynikające z art. 32 zawiera się w rozdziale II „Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela”, w części przeznaczonej „Zasadom ogólnym”. Według art. 32 Konstytucji: „ Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.” (ust1); „ nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny” (ust.2). Art. 32 ustala pojęcie i zakres zasady równości oraz wprowadza zakaz dyskryminacji.
Według W. Skrzydło „najbardziej generalne sformułowanie tej zasady znalazło wyraz w stwierdzeniu, iż „wszyscy są wobec prawa równi”. Oznacza to prawo do równego traktowania przez władze publiczne, której to zasady władze muszą przestrzegać. Jednakże z tej generalnej zasady wynika także zakaz stosowania dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym. Dyskryminacji tego rodzaju nie mogą usprawiedliwiać żadne przepisy i żadne przyczyny. Od zasady równości Konstytucja nie zna żadnych odstępstw i wyjątków”
L. Garlicki twierdzi, że „ zasada równości odnosi się do sytuacji prawnej adresata, a nie kryje się w niej zakaz istnienia faktycznych nierówności w społeczeństwie. Niemniej, w pewnych sytuacjach prawo może stwarzać pewne przywileje dla grup o słabszej pozycji społecznej w celu wyrównania istniejących nierówności.
Treść zasady równości we wszystkich jej aspektach jest uregulowana w sposób swoisty dla rozwiązań przyjmowanych powszechnie w konstytucjach europejskich.