Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów – kwasy, alkohole i estry

Pochodne węglowodorów są produktami, które uzyskuje się na skutek przeprowadzanej reakcji węglowodorów. Jednofunkcyjnymi pochodnymi są pochodne węglowodorów zawierające jeden rodzaj grup funkcyjnych w cząsteczce, ale nie wyklucza to, sytuacji, że w danym związku ta sama grupa będzie powtarzać się dwa lub więcej razy . Oto najprostsza definicja dla tej grupy związków, lecz by móc swobodnie poruszać się w jej obrębie, trzeba jeszcze sprecyzować czym jest owa tajemnicza grupa funkcyjna? Otóż jest to atom lub grupa atomów nadająca cząsteczce związku organicznego specyficzne właściwości chemiczne . Poniższa tabela przedstawia wybrane spośród grup funkcyjnych, ich nazwy oraz nazwy i wzory ogólne najważniejszych związków, w których te grupy występują

Grupa funkcyjna Nazwa grupy funkcyjnej Przykład związku (ogólny wzór) Nazwa związków

X (F, Cl, Br, I) halogen
(fluorowiec)
R - X
halogenowęglowodory

- OH grupa hydroksylowa
(wodorotlenowa)
R - OH
alkohole
O
- C
H
grupa aldehydowa O
R – C
H
aldehydy

C = O

grupa karbonylowa R
C = O
R
ketony
(aldehydy)
O
- C
OH
grupa karboksylowa O
R – C
OH
kwasy
karboksylowe

- NH2
grupa aminowa
R – NH2
aminy




I. KWASY KARBOKSYLOWE

Kwasy karboksylowe (inaczej: kwasy organiczne) to grupa pochodnych węglowodorów, które w cząsteczkach zawierają grupę funkcyjną –COOH, czyli grupę karboksylową. Związki te wykazują wszystkie ogólne własności chemiczne kwasów nieorganicznych. Zmieniają barwę lakmusu z niebieskiej na czerwoną. Z zasadami, tlenkami metali i metalami tworzą sole, przy czym zamianie na metal podlega tylko wodór grup karboksylowych.
Roztwory kwasów organicznych ulegają dysocjacji na jony i przewodzą prąd elektryczny. Jednak w odróżnieniu od kwasów nieorganicznych, dysocjują w mniejszym stopniu, czyli są kwasami słabymi.
Budowę tych kwasów można wyrazić wzorem ogólnym:
O
R – COOH lub R - C
OH
Kwasami karboksylowymi są np. kwas mrówkowy lub kwas octowy. Jeżeli jednak w cząsteczce kwasu ów rodnik R będzie resztą węglowodoru łańcuchowego nasyconego lub nienasyconego, to kwas otrzymany będzie kwasem z grupy tzw. kwasów tłuszczowych. Reszty kwasowe tych związków są bowiem głównym składnikiem tłuszczów zwierzęcych i roślinnych.