Tryby czasownika

Omówimy trzy rodzaje trybów, które za pomocą formy osobowej wyrażają, jak przedstawia się czynność (lub stan):

• tryb orzekający, bo orzeka, informuje o czynnościach (lub stanach), które mają miejsce w teraźniejszości, zaistniały w przeszłości lub dopiero zostaną wykonane;

Marek pomaga siostrze w odrabianiu lekcji.
Wszyscy uczniowie wyszli z klasy.
Dziewczęta pójdą na zakupy do centrum handlowego.

• tryb rozkazujący – służy do wyrażania rozkazów, poleceń, życzeń, próśb, nie rozróżniamy w nim czasów, nie posiada formy 1 osoby liczby pojedynczej, a w 3 osobie liczby pojedynczej i mnogiej występuje partykuła niech;

Wyjdź z psem na spacer!
Nie podejmuj decyzji bez konsultacji z prawnikiem!
Niech ktoś zadzwoni po pogotowie!

• tryb przypuszczający – informuje o czynności (lub stanie), która nie dzieje się w rzeczywistości, przypuszczamy, że mogłaby się zdarzyć lub sobie tego życzymy, w tym trybie również nie da się rozróżnić czasów, a obok formy osobowej czasownika pojawia się charakterystyczna partykuła bym, byś, by itd.;

forma osobowa czasownika + by

Poprosiłbyś szefa o dwa tygodnie wolnego.
Marzena wyjechałaby z tego nudnego miasteczka.
Chętnie skorzystałby z pomocy sąsiadów.

Z formą osobową czasownika partykułę by piszemy łącznie.

Jacek umie rozwiązywać zadanie testowe.
Umiejmy spojrzeć prawdzie w oczy.
Moi uczniowie umieliby wykonać ten projekt.
Robotnicy cięli deski potrzebne do budowy rusztowania.
Tnij materiał nożyczkami równo wzdłuż zaznaczonej linii.
Dobra maszyna cięłaby ten materiał jak papier.