Omówimy trzy rodzaje trybów, które za pomocą formy osobowej wyrażają, jak przedstawia się czynność (lub stan):

• tryb orzekający, bo orzeka, informuje o czynnościach (lub stanach), które mają miejsce w teraźniejszości, zaistniały w przeszłości lub dopiero zostaną wykonane;

Marek pomaga siostrze w odrabianiu lekcji.
Wszyscy uczniowie wyszli z klasy.
Dziewczęta pójdą na zakupy do centrum handlowego.

• tryb rozkazujący – służy do wyrażania rozkazów, poleceń, życzeń, próśb, nie rozróżniamy w nim czasów, nie posiada formy 1 osoby liczby pojedynczej, a w 3 osobie liczby pojedynczej i mnogiej występuje partykuła niech;

Wyjdź z psem na spacer!
Nie podejmuj decyzji bez konsultacji z prawnikiem!
Niech ktoś zadzwoni po pogotowie!

• tryb przypuszczający – informuje o czynności (lub stanie), która nie dzieje się w rzeczywistości, przypuszczamy, że mogłaby się zdarzyć lub sobie tego życzymy, w tym trybie również nie da się rozróżnić czasów, a obok formy osobowej czasownika pojawia się charakterystyczna partykuła bym, byś, by itd.;

forma osobowa czasownika + by

Poprosiłbyś szefa o dwa tygodnie wolnego.
Marzena wyjechałaby z tego nudnego miasteczka.
Chętnie skorzystałby z pomocy sąsiadów.

Z formą osobową czasownika partykułę by piszemy łącznie.

tryby
orzekający rozkazujący przypuszczający
osoba liczba pojedyncza
1 mówię śpię ------------------ mówiłbym spałbym
2 mówisz śpisz mów śpij mówiłbyś spałbyś
3 mówi śpi niech mówi niech śpi mówiłby spałby
mówi śpi niech mówi niech śpi mówiłaby spałaby
mówi śpi niech mówi niech śpi mówiłoby spałoby
osoba liczba mnoga
1 mówimy śpimy mówmy śpijmy mówilibyśmy spalibyśmy
2 mówicie śpicie mówcie śpijcie mówilibyście spalibyście
3 mówią śpią niech mówią niech śpią mówiliby spaliby
mówią śpią niech mówią niech śpią mówiłyby spaliby

Jacek umie rozwiązywać zadanie testowe.
Umiejmy spojrzeć prawdzie w oczy.
Moi uczniowie umieliby wykonać ten projekt.
Robotnicy cięli deski potrzebne do budowy rusztowania.
Tnij materiał nożyczkami równo wzdłuż zaznaczonej linii.
Dobra maszyna cięłaby ten materiał jak papier.

rozkazujący
Przydatne hasło?
Przydatne hasło? tak nie 1543
głosów
Poleć znajomym