Niewolnicy byli własnością zarówno osób prywatnych, jak i instytucji, np. państwa. W starożytnym Rzymie rozwój niewolnictwa nastąpił w okresie wielkich podbojów w III wieku p.n.e.

Nikt nie miał prawa ingerować w stosunki pomiędzy panem a niewolnikiem. Ten pierwszy mógł karać niewolnika w dowolny sposób, a nawet go zabić. Sytuacja ta zmieniła się na skutek braku niewolników dopiero w czasach cesarstwa, kiedy to cesarze z dynastii Antoninów (Hadrian, Antoninus Pius) zakazali np. samowolnego zabijania niewolników przez ich właścicieli. Położenie niewolników było zależne od wykonywanej przez nich pracy. Najciężej pracowali i w najgorszych warunkach przebywali niewolnicy pracujący w gospodarstwach rolnych (część z nich była stale skuta), w kamieniołomach i kopalniach. W lepszych warunkach żyli niewolnicy pracujący w domu swego właściciela, np. jako fryzjerzy, nauczyciele czy muzycy.

W starożytnym Rzymie dużą popularnością cieszyły się zmagania gladiatorów, czyli zapaśników i wojowników walczących między sobą. Gladiatorzy rekrutowali się głównie spośród niewolników, jeńców wojennych i ludzi skazanych na śmierć. Złe warunki życia oraz okrutne traktowanie doprowadziło do wybuchu kilku powstań niewolników. Pierwszym z wielkich powstań niewolników było tzw. powstanie sycylijskie w latach 137-132 p.n.e. Największe powstanie niewolników trwało w latach 73-71 p.n.e. – było to tzw. powstanie Spartakusa. Wojska niewolników zostały rozbite przez armię rzymską, a 6 tysięcy niewolników, którzy dostali się do niewoli, zostało ukrzyżowanych wzdłuż drogi wiodącej z Kapui do Rzymu.

Mozaika przedstawiająca walczących gladiatorów
Mozaika przedstawiająca walczących gladiatorów

Warto pamiętać W starożytnym Rzymie tak obawiano się buntów niewolników, iż wprowadzono prawo, według którego jeżeli niewolnik zabije swego pana, to karą śmierci zostanie ukarany nie tylko on, ale także wszyscy niewolnicy przebywający w domu zmarłego właściciela. Dotyczyło to także niewolników, których w swym testamencie właściciel obdarzył wolnością. Do takiej sytuacji doszło np. za czasów panowania cesarza Nerona. W 61 roku p.n.e. niewolnik zabił ówczesnego prefekta miasta Pedaniusza Sekundusa. Powodem zabójstwa było prawdopodobnie to, iż pan zagarnął prywatną własność niewolnika – pewną sumę pieniędzy, którą ten zbierał, aby się wykupić z niewoli. Co prawda wszystko, co należało do niewolnika, było własnością jego pana, ale w zwyczaju było gromadzenie przez niewolników takich sum. Pomimo protestów części ludu rzymskiego i senatorów stracono wówczas ok. 400 osób, w tym kobiety i dzieci.

Pojęcia niewolnik – osoba pozbawiona praw i stanowiąca własność innej osoby lub instytucji (np. państwa)

Literatura I. Bieżuńska-Małowist, M. Małowist: Niewolnictwo. Warszawa 1986.
M. Grant: Gladiatorzy. Łódź 1987.
R. Kamienik: Studia nad powstaniem Spartakusa. Lublin 1984.

Daty III wiek p.n.e. - rozwój niewolnictwa w starożytnym Rzymie
137-132 rok p.n.e. - pierwsze wielkie powstanie niewolników na Sycylii
73-71 p.n.e. - powstanie Spartakusa

Oś czasu 312 p.n.e. - budowa Via Appia i wodociągu rzymskiego Aqua Appia
117-116 p.n.e. - odkrycie bezpośredniej drogi morskiej z Egiptu do Indii

Przydatne hasło?
Przydatne hasło? tak nie 128
głosów
Poleć znajomym